فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

تأملاتی در بارۀ موضوعات ملی و مذهبی در نقاشی قهوه‌­خانه‌­ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی و دانشجوی دکترای پژوهش هنر، دانشکده هنر دانشگاه شاهد تهران، ایران.
2 عضو هیئت علمی و استادیار پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، ایران.
3 دانشیار دانشکده هنر شاهد، تهران، ایران.
چکیده
نقاشی ایران با ادبیات فارسی و مضامین ملی و مذهبی پیوندی ناگسستنی دارد و شاهد این ادعا، وجود نسخ ارزشمند نگارگری است که در موزه های ایران و جهان به یادگار مانده و هرکدام از آن ها براساس یکی از متون ارزشمند زبان فارسی و موضوعات ملی و مذهبی به وجود آمد است. نقاشی خیالی نگاری هم به عنوان یکی از شاخه های نقاشی ایرانی پیوندی تنگاتنگ با ادبیات پارسی داشته و موضوعات آن اغلب بر محور وقایع زندگی پهلوانان ملی و مذهبی شکل گرفته است. به دلیل خاستگاه مردمی نقاشی خیالی نگاری و ارتباط بی واسطه هنرمندان آن با قشر عامه جامعه، این نقاشان توجه ویژه­ای نسبت به خواسته ها و علاقه­مندی های مردم داشتند. مقاله پیش­رو با هدف مشخص نمودن علل گرایش نقاشان خیالی نگاری به ادبیات مکتوب و شفاهی حماسی و پهلوان محور و موضوعات مذهبی، به دنبال پاسخ این پرسش است که آیا گرایش به مضامین ادبی، ملی و مذهبی در نقاشی خیالی نگاری همچون نگارگری ایرانی بوده و یا علل دیگری سبب این گرایش شده است. روش تحقیق این مقاله به شیوه توصیفی و تحلیلی بوده و نمونه­های مورد استفاده، به صورت انتخابی از بین شاخص ترین آثار نقاشی قهوه­خانه ای برگزیده شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Reflections on National and Religious Themes in Coffeehouse Painting

نویسندگان English

Kazem Chalipa 1
Mostafa Goudarzi 2
Ali Asghar Shirazi 3
1 Faculty member and doctoral student in Art Research, Faculty of Art, Shahid University, Tehran, Tehran Province.
2 Faculty member and Assistant Professor, College of Fine Arts, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Faculty member and Assistant Professor, Faculty of Art, Shahid University, Tehran, Tehran Province.
چکیده English

Iranian painting has an inseparable connection with Persian literature as well as national and religious themes. Evidence of this claim can be found in the existence of valuable illuminated manuscripts preserved in museums in Iran and around the world, each of which was created on the basis of one of the esteemed texts of the Persian language and national or religious subject matter. Khayali-negari (imaginary painting), as one of the branches of Iranian painting, is also closely linked to Persian literature, and its themes are often centered on the lives and deeds of national and religious heroes. Owing to the popular origin of khayali-negari and the direct contact of its artists with the general public, these painters paid special attention to the desires and interests of ordinary people.
The present article aims to identify the reasons behind the tendency of khayali-negari painters toward epic, hero-centered, written and oral literature, as well as religious themes. It seeks to answer the question of whether this inclination toward literary, national, and religious themes in khayali-negari is similar to that seen in Iranian miniature painting, or whether other factors have contributed to this tendency. The research method of this article is descriptive-analytical, and the examples used were selectively chosen from among the most prominent works of coffeehouse painting.

کلیدواژه‌ها English

Coffeehouse painting
khayali-negari
national and religious themes
epic
popular literature
آژند، یعقوب،  مکتب نگارگری اصفهان، چاپ اول، فرهنگ و ارشاد اسلامی. فرهنگستان هنر، تهران، 1385.
بلوک باشی، علی،  قهوه خانه های ایران، چاپ اول، دفتر پژوهش های فرهنگی، تهران، 1375.
پاکباز، روئین،  نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، چاپ دوم، زرین و سیمین، تهران،  1380 .
پاکباز، روئین، دائره المعارف هنر، چاپ اول، فرهنگ معاصر، 1378.
دانشور، سیمین، علم الجمال و جمال در ادب فارسی، چاپ اول، قطره، تهران، 1389.
رجبی، محمد علی، «مکتب خیالی نگاری»، کتاب ماه هنر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شماره های 45و46، تهران. خرداد و تیر 1381 ، صص 25-43.
سیف، هادی، نقاشی قهوه‌خانه، موزه رضا عباسی، تهران،  ۱۳۶۹.
فاضلی، نعمت الله، «فرهنگ عامه و ادبیات عامیانه فارسی»، کتاب ماه هنر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران،  شماره های 43و44، 25-43.
فردوسی، ابوالقاسم، شاهنامه، چاپ چهارم، هرمس، 1387.
قندی، سیاوش، «نقش شاهنامه در هنرهای بومی»، کتاب ماه هنر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شماره 39، آذر و دی، تهران،  1380، 25-43.
کاهن، کلود، و م. کبیر، بویهیان، ترجمۀ یعقوب آژند، چاپ اول، مولی، تهران، 1384.
کن بای، شیلا،  نگارگری ایرانی، ترجمۀ مهناز شایسته فر، چاپ اول، مؤسسه مطالعات هنر اسلامی، تهران، 1381.
نظامی گنجوی، خمسه (هفت پیکر)، چاپ دوم، هرمس، تهران، 1387.
دوره 6، شماره 18
تابستان 1390
صفحه 69-81

فایل‌های تکمیلی/اضافی