فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

زیبایی‌شناسی آثار گچبری محراب پیربکران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران
2 دانشیار دانشگاه هنر تهران
10.22070/negareh.2007.5293
چکیده
هنر در عصر ایلخانی که شامل قرون ٧ و ٨ هجری می‌شود، پس از رکود اولیه در عصر هنرهای وابسته به معماری تجلی یافت. هنر گچبری از جمله اینها، با طرح‌های عالی و نوع تکنیک اجرا شده نمایانگر هنر خاص آن روزگار است. این نوع پیشتر در اماکن مذهبی و به خصوص در محراب مساجد کار شده است. محراب‌های این دوره از نظر فضایی، روی اصول و تناسبات طلایی و در ترکیب‌بندی خط و نقوش هندسی و گردان به طرزی چشم‌نواز درکنار هم قرار گرفته‌اند. نقوش ادامه کارهای دوره سلجوقی است و چیزی که در محراب بنای مذکور که صاحب آن از علمای آن دوران بوده، کتیبه مادر و بچه و گچبری نفیس آنست. در نقاط مختلف بنا گچبری انجام شده است. محراب که ظریف‌ترین قسمت کار شده است؛ به لحاظ نقش و اجرا با فضای اطراف هماهنگی دارد در این بررسی عناصر، مفاهیم و فضای کلی محراب در این بنا مورد تحلیل قرار خواهد گرفت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Aesthetics of Pirbakran Adytum Stucco Works

نویسندگان English

alireza sheikhi 1
Mohammad Taghi Ashuri 2
1 Handicrafts, Applied Art Faculty, University if Art. Tehran
2 m
چکیده English

Art at Elkani period that consists of 7 and 8
centuries based on Hejri calender, after its intial
downturn at the age of architectural arts exprienced
an important progress. Art of stucco as one of
those, with its wonderful patterns and performing
technique exhibits the special art of that period.This
kind of art was used at religious places especially
the adytums, before this age.Adytums of this
period have been beautifully designed, based on
golden proportions and scales, geometrical and
round line and pattern in composition. Patterns are
continuation of Saljugi works and the valuable part of this building which belonged
to a scientist of that age is Katibei-e-Madar-o-Bache and its worthy stucco work.
There are stucco works in different parts of the building. The adytum which is the
most elegant and graceful part, according to patterns and performance, is harmonic
with other parts.
Concepts and general atmosphere of the adytum of this building will be analyzed
in this review.

کلیدواژه‌ها English

Architecture
Art
Adytum
Pirbakran
Elkani
اردلان، نادر و بختیار، ژاله. حس وحدت، ترجمه حمید شاهرخ، تهران، خاک، ۱۳۸۰.
آیت اللهی، حبیب الله، هنرچیست، تهران، مرکز نشر فرهنگی رجا، تهران، ۱۳۶۳.
بزرگمهری، زهره، مصالح ساختمانی آژند اندود آمود در بناهای کهن ایران، تهران، میراث فرهنگی، ۱۳۸۱.
بورکهارت، تیتوس، هنر مقدس، ترجمه جلال ستاری، تهران، سروش، ۱۳۶۹.
پیرنیا، محمدکریم، سبک‌شناسی معماری ایرانی، به کوشش غلامحسین معماریان، تهران، پژوهنده، ۱۳۸۲.
پوپ، آرتور، معماری ایران، ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران، اختران، ۱۳۸۲.
دایره‌المعارف بناهای تاریخی در دوره اسلامی (بناهای آرامگاهی)، ویرایش محمد مهدی عقابی، تهران، حوزه هنری و سوره، ۱۳۷۶.
سجاد، علی، سیر تحول محراب. تهران، میراث فرهنگی، ۱۳۷۵.
شایگان، داریوش، افسون‌زدگی جدید هویت چهل تکه و تفکر سیار. ترجمه فاطمه ولیانی، نشر و پژوهش فرزان روز، ۱۳۸۰.
کیانی، محمد یوسف، تزئینات وابسته به معماری ایران دوره اسلامی. تهران، میراث فرهنگی، ۱۳۷۶.
هنر و جامعه در جهان ایرانی، به کوشش شهریار عدل، ترجمه و ویرایش احسان اشراقی، تهران، توس، ۱۳۷۹.
رهبری، احمد، هنر گچبری اسلامی بناهای مذهبی قرن هشتم اصفهان، رساله کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر دانشکده مرمت اصفهان، ۱۳۶۳.
فراست. مریم، به کارگیری شاخصه‌های معماری در مسجد محله، دوفصلنامه مطالعات اسلامی، شماره چهار، تابستان ۱۳۸۵.
دکتر هنرفر، لطف الله، پیر بکران واشترجان، هنر و مردم، شماره ۱۳۸، 1353.