فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

هنر «معاصر» از منظر هنرمند مسلمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار پردیس هنرهای زیبا، دانشکده تجسمی، دانشگاه تهران، شهر تهران، استان تهران.
10.22070/negareh.2026.5261
چکیده
عصر، معانی و مراتب خاصی دارد که راه یافتن به هر کدام آن‌ها، عالمی خاص را برای انسان می‌گشاید. در این میان، هنرمندان مسلمان از جمله هنرمندانی هستند که به باطن و حقیقت عصر آگاه شده، از این طریق هنر خود را جاودان ساخته‌اند. حال پرسش از نوع نگرش این هنرمندان نسبت به عصر است. هنرمند مسلمان «معاصر بودن» و معنای عصر را در کتاب وحی و تعالیم اسلامی جستجو کرده‌اند. بحث عمده این مقاله، سوره والعصر و تفاسیر آن است. در تفسیر این سوره، عصر را «دهر» دانسته‌اند که دلالت بر قدرت ربوبی حق تعالی دارد. در معنای «دهر» حدیثی از پیامبر (ص) وجود دارد با این مضمون: «دهر همان خداوند است» و مصباح الانس، «دهر و شأن» را از صفات خداوند دانسته که براساس آن، خداوند همیشه در خلق مدام است، چنان‌که در قرآن کریم آمده: «کل یوم هو فی شأن»؛ یعنی او هر لحظه و هر آن در کاری است. «دهر» اصل زمان را سه مرتبه می‌داند، زمان جسمانیات، زمان روحانیات و زمان حق تعالی. در زمان روحانیات، گذشته و آینده در حال حاضرند و به تعبیری نقد وقت است و انسان می‌تواند به این زمان راه یابد. هنرمند مسلمان با قرار گرفتن ذیل صفت «دهر و شأن» مجلای ظهور حق می‌گردد و هر لحظه پرده و حجابی را کنار زده، بی‌واسطه حقایق را مشاهده می‌کند و دائم در حال نو شدن است. چنین هنرمندی به بیان میرعمادالحسنی، صاحب شأن و اثرش، شاهد پرتو تجلیات ازلی است. بدین ترتیب، «معاصر بودن» هنرمند مسلمان، قرار گرفتن در مسیر وزش‌های روح‌افزای وحی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Contemporary Art from the Viewpoint of the Muslem Artist

نویسنده English

Hossein Esmati
Assistant Professor, Art Faculty of Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده English

“Time” has the particular meanings and degrees, and understanding of these
meanings would offer an occasional world to the searchers.
Muslem artists know the oigins and essence of “time” and seems this is the main
cause of eternity of their works.
Muslem artists have found intent of the “contemporaneous” in the glorious Quran
and Islamic doctorines. Interpretation of the 103 rd Quran`s sureh (Val-Asr) is the
main discussion in this article.
Mr. Ismati believes that muslem artists see the world and nature facts directly as
they are omnipresent in spiritual time. They always try to refresh by turning their
soul to the revelation.

کلیدواژه‌ها English

epoch
contemporary
time
قرآن کریم.
انصاری، خواجه عبدالله، شرح منازل السائرین، نگارش علی شیروانی، تهران، الزهرا، 1373.
ترجمه مصباح الانس، محمد خواجوی، تهران، مولا، 1374.
تفسیر شریف لاهیجی، با مقدمه میرجلال الدین حسینی و ابراهیم آیتی، تهران، موسسه مطبوعاتی علمی، 1363.
رساله ازمنه و امکنه، عین القضاه، به کوشش رحیم فرمنش، تهران، 1360.
رساله خط میرعمادالحسنی.
روایات گهربار گزیده از تفسیر کشف الاسرار، بهروز ثروتیان، تهران، برگ، 1369.
طباطبائی، سید محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه موسوی همدانی، تهران، مرکز نشر فرهنگی رجاء، 1367.
سجادی، سید جعفر، فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، تهران، طهوری، 1375.