فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

سیر تحول مصورسازی کتب و نشریات به شیوه چاپ سنگی (در نیمه‌ی قرن 13 هجری قمری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر ، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
10.22070/negareh.2006.5251
چکیده
چاپ سنگی (لیتوگرافی) شیوه‌ای از چاپ است که بر اساس خاصیت دفت متقابل آب و چربی اختراع شده است. در این شیوه هنرمند اثر خویش را به صورت معکوس بر سنگ چاپ ترسیم و یا خطاطی می کند تا پس از چاپ به صورت صحیح مشاهده شود. چاپ سنگی در دوره محمدشاه قاجار به ایران وارد شد. در دوره سلطنت ناصرالدین شاه رواج و رونق یافت و استفاده از آن تا آخر دوره قاجاری نیز تداوم داشت. سبک نقاشی دوره اول و دوم قاجار تا نیمه دوم سده 13 ه. ق و همچنین عکاسی نوپای ایران در دوره ناصرالدین شاه هر یک تاثیر بسیار بر کیفیت تصاویر چاپ سنگی داشتند. به طوری که بخشی از آثار چاپی تداوم شیوه نقاشی عصر فتحعلی شاه و بخش دیگر، واقع‌گرایی رایج در دوران ناصرالدین شاه را به نمایش می‌گذارند. در این مقاله کوشش می‌شود تا به چگونگی شکل‌گیری ثبت آثار مصورسازی چاپ سنگی پرداخته شود و روابط متقابل آن با نقاشی و عکاسی متداول دوره قاجار مورد پژوهش و تحلیل قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

TRANSITION ROUTE OF THE LITHOGRAPHICAL ILLUSTRATION IN BOOKS AND LEAFLETS ( IN 19TH CENTURY A.D. )

نویسنده English

Mohsen marasy
PH.D, Assistant Professor، Faculty Of Shahed University, Tehran, Iran.
چکیده English

Lithography is a major printmaking technique which was invented ( by Alois
Senefeldor ) based on the bilateral repulse of water and greasiness. In other words,
it depends upon the principle that oil and water do not mix. Artist in this technique
records his word inversely on the print stone, although it will be seen rightly after
printing.Lithography was imported to Iran in the Mohammed Shah (Qajar) time.
Persian painting genre in the Qajarid period (up to 19th century) and inchoate
photography in the administration of Nased – al –Din Shah were two factors that
had their own effects on lithograph pictures. Researcher, now can find both the
prevalent realism of the Naser Shah time and continuance of painting genre of
the Fath -e -Ali Shah time.This article is about the hows of fomation of the book
illustration in lithography. In addition, Marasi and his co-worker examine mutual
relations of photography and painting in the period of Qajar.

کلیدواژه‌ها English

Lithography
Illustration
Qajar Period
Photography
پاکباز، رویین، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، تهران، نشر نارستان، چاپ اول، ۱۳۷۹.
رایین، اسمعیل، اولین چاپخانه ایران، تهران، روزنامه آلیک، 1347.
شریف زاده، سید عبدالمجید، تاریخ نگارگری در ایران، تهران، حوزه هنری، چاپ اول، ۱۳۷5.
فلور، ویلم، چلکوفسکی، پیتر و اختیار، مریم، نقاشی و نقاشان دوره قاجار، مترجم یعقوب آژند تهران، ایل شاهسوند بغدادی، چاپ اول، ۱۳81.
قاسمی، سید فرید، سرگذشت مطبوعات ایران، جلد اول، تهران، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول، تابستان 1380.
قاسمی، سید فرید، تاریخ روزنامه‌نگاری ایران، جلد اول، تهران، چاپ اول، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پاییز 1379.
محمدی، محمد هادی و قایینی، زهره، تاریخ ادبیات کودکان ایران، جلد سوم و چهارم، تهران، چیستا، چاپ اول، 1380.
مراثی، محسن، نقاشان بزرگ و عکاسی، تهران، مرکز چاپ و نشر دانشگاه شاهد، چاپ اول، 1379.
میرزای گلپایگانی، حسین، تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران، تهران، چاپ اول، نشر گلشن، اردیبهشت 1378.
نفیسی، سعید، نخستین چاپ‌های مصور در ایران، راهنمای کتاب، شماره 3، سال اول، پاییز 1377.