فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

ویژگی‌های شمایل حضرت ابوالفضل العباس(ع) در آثار قهوه‌خانه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
10.22070/negareh.2006.5250
چکیده
واقعه عاشورا به عنوان عظیم‌ترین حماسه تاریخ اسلام و شیعه، همواره الهام بخش هنرمندان مسلمان در طول دوره‌های مختلف تاریخ بوده است. توجه به قهرمانان این حماسه و رشادت‌های یکایک ایشان در عرصه هنرهای مختلف چون شعر، موسیقی، تعزیه و نقاشی تجلی کرده است. یکی از تابناکترین چهره‌های این واقعه حضرت ابوالفضل العباس (ع) برادر کوچکتر حضرت سیدالشهداء (ع) است که هم به دلیل جوانمردی و فداکاری و هم رشادت و شهامت و وفاداری خویش مراد و مقصود بسیاری از هنرمندان، از جمله نگارگران و نقاشان بوده‌اند. ایشان علاوه بر داشتن فضایل اخلاقی به دلیل داشتن چهره‌ای زیبا و قامتی رشید، الهام بخش شمایل‌نگاران بوده‌اند، خصوصا چون در مرتبه امامت قرار ندارند، هنرمندان ممانعت کمتری در ترسیم شمایل ایشان احساس نموداند. از این رو در شمایل‌نگاری مذهبی و از جمله مهم‌ترین شاخه‌های آن نقاشی قهوه‌خانه‌ای، جلوه‌های مختلفی از ایشان ترسیم شده است و هنرمندان با توجه به صفات و صورت ایشان به گونه‌ای از طراحی و شمایل‌نگاری دست یافتند که بنیاد شمایل‌نگاری اسلامی را به مفهوم امروزین پی می‌نهد. این شیوه شمایل‌نگاری با وجود تاثیر و تاثر از عوامل مختلف توانسته است ویژگی‌های خاص خود را بیابد و به طریقی منحصر به فرد جایگاه خویش را در تاریخ نقاشی مذهب ایران و جهان تثبیت نماید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

CHARACTERISTICS OF EXCELENCY ABOLFAZL-AL-ABBAS (PBUH) ICON IN THE QAVEH KHANEH ARTWORKS

نویسنده English

خشایار Ghazizadeh
Islamic art,Art faculty, Shahed University,Tehran, Iran
چکیده English

Ashura event as the greatest incident in the history of Islam and Shiite was (and
is ) an ispiration source for the moslem artists. Ashura epitomaizes devotion and
gallantry in art mediums amon poetry, music, drama and specially painting.
Excelency Abolfazl-Al-Abbas (PBUH), the younger brother of Imam Houssein
(PBUH), is one of the most important combatant in Ashura day. His traits among
bonhomie, dedication, and braveness have attracted the moslem artists there and
then. Since Abolfazl (PBUH), though has a high position, is not an Imam in Shiite,
so Persian painters had (and have) not a rigid ban to paint his lovely face.
In religious iconography, then, there are many portraits from his remarkable face,
particularly in the portraiture of Qaveh-Khaneh school. Researchers in Iran believe
that foundation of Islamic Iconography is beholden to this popular icons and portraits.
They also maintain that this kind of painting found its original characteristics in
history and settled its position in Persian (and world) painting gradually.

کلیدواژه‌ها English

Iconography
Qaveh Khaneh Painting
Shetching
Colouring
Abolfazl-Al-Abbas(PBUH)
چلکوفسکی پیتر، تعزیه هنر بومی پیشرو ایران، ترجمه داود حاتمی، ناشر علمی و فرهنگی، ١٣67.
سیف، هادی، نقاشی روی کاشی، تهران، سروش، چاپ اول، 1360.
سیف، هادی، نقاشی قهوه‌خانه‌ای، تهران، سازمان میراث فرهنگی، چاپ سوم، 1369.
سیف، هادی، نقاشی پشت شیشه، تهران، سروش، چاپ اول، 1371.
مددپور، محمد، حکمت معنوی و ساحت هنر، تهران، حوزه هنری، چاپ اول، 1371.
علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 45.
The book of art,origins of Western art, Volum1, designed by George Rainbird Ltd, London, 1967.