فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

نور و هنر زرتشتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشگاه/دامشگاه سیستان و بلوچستان
2 استادیار موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
10.22070/negareh.2007.5213
چکیده
مقاله حاضر نظریه‌ای را که درباره نور در سنت زرتشتی وجود دارد و بر هنر ایران تأثیر بسیاری گذاشته مورد مطالعه قرار می‌دهد. بررسی عنصر نور در حکمت ایران باستان و تأثیر آن در هنر سه دورة ایران یعنی هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان هدف این پژوهش می‌باشد. در این مقاله معنای توحید و ثنویت در آیین زرتشت بررسی شده و دو واژه خورشید و آتش که نمادهای نور در فرهنگ زرتشتی محسوب می‌شوند، مورد تحلیل قرار گرفته است. همچنین تلاش شده تا معنای فرّ یا نور ملکوتی که در حکمت اشراقی ایران باستان اهمیت زیادی داشته و در هنر به شکل هاله‌ای نورانی تصویر شده است، تبیین شود. در این پژوهش نور از منظر شیخ شهاب‌الدین سهروردی و حکمای ایران باستان مورد بررسی قرار گرفته و درباره امشاسپندان که حقایقی نوری هستند مطالبی تأویلی و دقیق ذکر شده است. همچنین هنر زرتشتی و ارتباط آن با عنصر نور مورد مطالعه قرار گرفته و در پایان نیز به بررسی حضور نور در نقاشی پیش از ظهور اسلام پرداخته شده است. این مطالعه نشان می‌دهد که هنر ایران ارتباط خیلی نزدیکی با دین زرتشتی داشته است و این ارتباط سبب شده که هنر ایران از طبیعت‌گرایی فراتر رود و به حقیقت وقایع و اشیا توجه کند. در واقع نور در هنر زرتشتی به صورت اشکال نمادین تصویر شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

LIGHT AND ZOROASTRIAN ART

نویسندگان English

Rahim Khoshnazar 1
Babak Alikhani 2
1 tenure/University of sistan and balouchestan
چکیده English

The presented article is going to investigate the influence of light theory in
zoroastrian tradition on the art of Iran. The aim of this article is a survey on
element of light in the philosophy of ancient Iran and its effect on artworks of the
Achaemenid, the Parthian and Sassanid eras. This paper reviews the meaning of
monotheism and dualism in zoroasterian religion and also two words of the sun and
fire in zoroasterian Culture. These two words are symbols of light in zoroasterian
culture. Also the meaning of aura or a divine light which has been very important
in illumination philosophy of ancient Iran, is briefly investigated.
This divine light or holy aura which is supposed to shine on chosen people, in
works of art has been depicted in the shape of a circle. In this essay also light from
the viewpoint of Sheikh Shahaboddin Sohrevardy and philosophers of ancient
Iran is studied. In this paper also Zoroastrian art and its relation with the element of
light has been analysed. At the end, this article deals with a survey on presence of
light in painting of before the appearance of Islam in Iran. Incidentally Zoroastrian
culture has caused the art of Iran to achieve a luminous world. Light in zoroatrian
art has mainifested with forms of symbolic. For example, Ahura – Mazda is in
Zoroastrian art a symbol for truth of light.

کلیدواژه‌ها English

Light
The Zoroastrian Religion
Iran
Zoroastrian Art
Painting
باقری، مهری، دین های ایرانی پیش از اسلام، انتشارات دانشگاه تبریز، ۱۳۷۶
حافظ، شم سالدین محمد، حافظ از نگاه نصرالله مردانی، تهران، مرکز نشر صدا، ۱۳۷۵
دوستخواه، جلیل، اوستا، کهن ترین سرودها و متن های ایرانی، جلد ۲، تهران ، مروارید،.۱۳۷۰
رضی، هاشم، حکمت خسروانی، تهران ،بهجت، ۱۳۷۹
ژینیو، فیلیپ، ارداویراف نامه، ترجمه و تحقیق: ژاله آموزگار، تهران، معین، ۱۳۸۲
سهروردی، شهاب الدین یحیی، مجموعه مصنفاف شیخ اشراق، تصحیح و مقدمه: هانری . کربن، جلد ۲، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۸۰
سودآور، ابوالعلاء، فر هی ایزدی در آیین پادشاهی ایران باستان، تهران، نی، ۱۳۸۴ . سپهری،
سهراب، هشت کتاب، تهران، کتابخانه طهوری، ۱۳۶۸
عالیخانی، بابک، خرد جاویدان، مجموعه مقالات همایش نقد تجدد از دیدگاه سنت گرایان . معاصر، تهران ،دانشگاه تهران و موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی، ۱۳۸۰
عالیخانی، بابک، بررسی لطایف عرفانی در نصوص عتیق اوستایی، تهران ،هرمس، ۱۳۷۹
کوپر، جی. سی. ، فرهنگ مصور نمادهای سنتی، ترجمه ملیحه کرباسیان، تهران ،فرشاد، . ۱۳۷۹
کاشانی، شی خ کمال الدین عبدالرزاق، مجموعه رسائل و مصنفات، مقدمه، تصحیح و تعلیق . مجید هادی زاده، تهران ،میراث مکتوب، ۱۳۸۰ 
کربن، هانری، ارض ملکوت، ترجمه ضیاءالدین ،دهشیری، تهران، طهوری، ۱۳۸۳
گیرشمن،رومن،ایران از آغاز تا اسلام،ترجمه محمدمعین، تهران ، علمی و فرهنگی، ۱۳۸۴
مولوی، مولانا جلال الدین محمد، کلیات شمس تبریزی، مطابق با نسخه تصحیح شده استاد . بدیع الزمان فروزان فر، تهران، پیمان، ۱۳۸۰
مولوی، جلال الدین محمدبن محمد، مثنوی معنوی، به تصحیح رینولد،ا، نیکلسون، تهران . ،هرمس، ۱۳۸۴
معین، محمد، مجموعه مقالات، به کوشش مهدخت معین، جلد اول، تهران، معین، ۱۳۶۴
نصر، سیدحسین، دین و نظم طبیعت، ترجم ه انشاءالله رحمتی، نی، تهران، ۱۳۸۵
نصر، سیدحسین، جاودانگی و هنر، ترجمه سیدمحمد آوینی، تهران، برگ، ۱۳۷۰
نصر، سید حسین، سه حکیم مسلمان، مترجم احمد آرام، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۸۴
همدانی، عین القضاه، تمهیدات، به تصحیح عفیف عیسران، تهران، ۱۳۸۵
هینلز، جان، شناخت اساطیر ایران، ترجمه ژاله آموزگار، احمد تفضلی، تهران، چشمه، ۱۳۷۴