فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

مطالعه رابطه نگارگری و خوشنویسی از دوره مغول تا صفوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
علی رضا خواجه احمد عطاری
عضو هیأت علمی دانشگاه هنر اصفهان
10.22070/negareh.2008.5210
چکیده
به نظر می‌رسد خوشنویسی و نگارگری از جمله هنرهایی هستند که در پویه تاریخ فرآوری کتاب توانسته‌اند همپای هم رشد نمایند. این تحقیق در جستجوی آن است که تغییرات دو مؤلّفه خوشنویسی و نقاشی در طول دوره مغول تا صفوی در برخی آثار به جای مانده از کتاب نگاری را بررسی کند. روش تحقیق در این مقاله از نوع توصیفی بوده بدین منظور ابتدا تعدادی از آثار مربوط به محدوده زمانی این پژوهش انتخاب و با بررسی روابط درونی ساختار خوشنویسی و نگارگری (از جمله روابط حروف، ترکیب کلمات و نسبت زیبایی‌شناسانه آنها با یکدیگر و از طرفی طراحی، قلم‌گیری و ترکیب‌بندی عناصر در نگارگری)، نسبت میان این دو از نظر همگامی و همسویی در شکل بصری تجزیه و تحلیل شدند. اصلی‌ترین نتیجه حاصله در تحقیق حاضر عبارت بود از این که همگامی نقاشی و خوشنویسی در این دوره زمانی به گونه‌ای بوده که از نظر درک زیبایی‌شناسانه، خطوط به سمت نوعی ظرافت و لطافت که شاکله اساسی آن بر پایه منحنی است پیش رفته، حرکت نرم و تندی و کندی خطوط در خوشنویسی و نگارگری به صورتی آهنگین اجرا شده و چشم بیننده را با یک لذت بصری مواجه ساخته است. این رشد به صورت موازی بوده و هر دو هنر همپای هم پیش رفته‌اند. خوشنویسی و نگارگری در مکتب اصفهان جدا گشته، هم نقاشان و هم خوشنویسان آثار مستقلی را پدید آوردند. با این وجود آثار به جا مانده از این دوره نشان از همسویی فهم بصری از آثار دارد.
کلیدواژه‌ها
خوشنویسی
نگارگری
دوره مغول
دوره تیموری
دوره صفوی
همگامی
درک زیبایی‌شناسانه

عنوان مقاله English

The study of the relationship of manuscript painting and calligraphy

نویسنده English

ali reza khaje ahmad atari
چکیده English

In the history of the book preparing in iran, there are two arts
that have their growths parallelly. These two are Calligraphy and
Painting.
The present paper aimed to know the changes of the mentioned
above arts in the period of Mogul and safavid in great Islamic
Iran (1500 to 1857 ad) . The descriptive method of research was
undertaken at the first, and then 30 art works belonge to Mogul and safavid
as the sample were selected. Analytical stndy of the research sample was the
main job of the researchers.The impotant result of this stndy was that the
lines in both calligraphy and painting works were based on the curved which
helped them to seem more beautiful and get good notices.

کلیدواژه‌ها English

CalligraphyPainting
Mogul
Safavid
آبویل، جی، تاریخ ایران، ترجمه حسن انوشه، تهران، امیرکبیر، چاپ دوم، ۱۳۷۱.
بورکهارت، تیتوس، هنر اسلامی زبان و بیان، ترجمه مسعود رجب نیا، تهران، سروش، ۱۳۶۵.
بینیون، لورنس و دیگران، سیر تاریخ نقاشی ایرانی، ترجمه محمد ایرانمنش، تهران، امیرکبیر، ۱۳۶۷.
پاکباز، رویین، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، تهران، زرین و سیمین، ۱۳۷۹.
جمعی از خاور شناسان فرانسوی، تمدن ایرانی، عیسی بهنام، تهران، علمی و فرهنگی تهران، چاپ سوم، ۱۳۸۱.
سودآور، ابوالعلا، هنر دربارهای ایرانی، ترجمه ناهید محمد شیرانی، تهران، کارنگ، ۱۳۸۲.
صدیق، عیسی، تاریخ فرهنگ ایران، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۴.
فضائلی، حبیب الله، تعلیم خط، تهران، سروش، ۲۵۳۶.
فضائلی، حبیب الله، اطلس خط، دوم، اصفهان: مشعل اصفهان، ۱۳۶۲.
قمی، قاضی احمد، گلستان هنر، به اهتمام سهیل خوانساری، تهران، کتابخانه منوچهری، ۱۳۶۶.
لینگز، مارتین، هنر خط و تذهیب قرآنی، ترجمه مهرداد وحدتی بیدهندی، تهران، گروس، ۱۳۷۷.
مقدم اشرفی، م، همگامی نقاشی با ادبیات، ترجمه رویین پاکباز، تهران، نگاه، ۱367.
Robinson, B, w, Persian Painting, I,B, Tauris publisher center of middle east studies, university of combridge, 2000.
Welch Antony, Artist for the shah, ew haven and London yale, London versity press, 1976.
 
فصلنامه نگره
دوره 3، شماره 6
بهار 1387
صفحه 83-96