فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

بررسی مفهوم دیوارنگاری در منابع هنر اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان
10.22070/negareh.2008.5197
چکیده
شرح و توصیف آثار دیوارنگاری در منابع هنر اسلامی، بیانگر آن است که اصطلاح «دیوارنگاری» - برخلاف تعریف جامع - تنها برای روش و شیوه خاصی به کار برده می‌شود و از این رو برخی معتقدند این هنر به ویژه در دوره اسلامی، رشد و پیشرفتی نداشته، اما از سوی دیگر اهمیت ویژه‌ای برای آن قائل بوده و عموماً با عناوین متنوعی همچون «تزیینات دیواری»، «تزیینات معماری»، «نقوش تجریدی» و غیره از آن نام می‌برند. در مواردی این دو تعریف در یک جمله، هم در جهت رد و هم تایید این هنر، مشاهده می‌شود؛ برای مثال: «... هنر دیوارنگاری در عهد اسلامی، رونق و دوام چشمگیری نیافت و کم کم جای خود را در بناها، به تزیینات گچبری و خوشنویسی داد.» اگر بپذیریم گچبری و کتیبه‌نویسی‌ای که در بناهای اسلامی کار شده، خود نوعی از دیوارنگاری است، گفته فوق، چگونه توجیه می‌شود؟ و اگر موافق این نظر نباشیم، چه تعریفی برای دیوارنگاری خواهیم داشت؟ در این مقاله سعی شده ضمن بررسی مفهوم دیوارنگاری، با استناد به دایره‌المعارف و اصطلاحات هنری، و نیز توجه به تحقیقات دیوارنگاران معروفی همچون سیکه ایروس و دیگران، آرایی که در این خصوص مطرح شده مورد نقد و بررسی قرار گیرد تا مشخص شود غالب آنچه در منابع هنر اسلامی به عنوان تزیینات دیواری، یا معماری، کاشی کاری و غیره تعریف می شود، خود مصداق بارز هنر دیوارنگاری در این دوره‌اند و نه تنها رونق چشمگیری به این هنر داده‌اند، بلکه در مطابقت با معیارهای شناخته شده برای یک دیوارنگاره واقعی از امتیازات برتری نیز برخوردار می‌باشد .
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The research of mural concept in Islamic Art references

نویسنده English

Sayyed mohsen Alavi Nezhad
چکیده English

In description of mural in Islamic art references, It,s
seen that the expression of «mural painting» despite
of art encyclopedia, only in putted to specific technic,
and so, specially in Islamic art era it was judged in
no advancement .On the other hand, some people
believed in special grow & advancement for it , it is
named by some titles as «architectural ornaments » ,
« abstractive designs» and so on.
It,s important that in some texts, these two perceptionsare used for reject & concessive of this art, at the same time, in summarily
.for example said:»… mural in Islamic era didn,t advance and gradually was
replaced by stucco decorations .and epigraphic script «.(Ashenaei ba makatebe
nagashi,9.2002)
If we accept, that stucco decorations & epigraphic script are used in ornaments;
themselves are mural ; So , what above attitude is justified? And if we disagreed
with it ; so ,what definition will have to mural ?
In this essay , we have been tried out by documentation to concept, of mural,
according to lexical definitions of famous mural as Siqueiros & others , criticize the
attitude to this issue .Therefore, It,s cleared that whatever in Islamic art reference &
as architectural ornaments , stucco decorations & etc , it self is clear confirmation
,of Islamic mural ; which in aspect of esthetic values and visual art and art , not
only was advanced , but also could make the ornaments that is name as world
culture heritages , now.

کلیدواژه‌ها English

Mural
Architect decoration
Art of Iran
Islamic art
آشنایی با مکاتب نقاشی، فنی و حرفه‌ای (گروه تحصیلی هنر، رشتة نقاشی)، چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۷.
نور بختیار، رضا و دیگران، اصفهان، خانه فرهنگ و هنر گویا، ۱۳۸2.
انصاری، مجتبی، تزیین در معماری و هنر ایران (دورة اسلامی با تاکید بر مساجد) مدرس هنر، شمارة اول، پاییز ۱۳۸۱.
پاکباز، رویین، دایره‌المعارف هنر، فرهنگ معاصر، چاپ دوم، تابستان ۱۳۷۹.
یگانه، امیر، تخت جمشید یادگار هخامنشیان، خانه فرهنگ و هنر گویا، ۱۳۸۳.
تیتوس بوکهارت، و سیدحسین نصر (مقاله)، جاودانگی و هنر، ترجمه: آوینی، سیدمحمد، تهران، انتشارات برگ، ۱۳۷۰.
جوانی، اصغر، دیوارنگاری عصر صفویه در اصفهان، فرهنگستان هنر، تهران، ۱۳۸۶.
سیکه ایروس، داوید آلفا رو، نگاهی به زندگی و آثار نقاش مکزیکی داوید آلفا رو سیکه ایروس، ترجمة انگلیسی، سیلویاکالز، ترجمة فارسی، فریده شبانفر، دنیای نو، ۱۳۶۲.
دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامة دهخدا، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۲۸.
محمد حسن، زکی، تاریخ صنایع ایران بعد از اسلام، ترجمه محمد خلیلی، تهران، اقبال، ۱۳۲۰.
زنده دل، حسین، و دستیاران، استان اصفهان، تهران، نشر ایران گردان، ۱۳۷۷.
زیدان، جرجی، تاریخ تمدن اسلام، ترجمة علی جواهرکلام، انتشارت امیرکبیر، ۱۳۵۲.
صدر، سیدابوالقاسم، دایره‌المعارف هنر، تهران، سیمای دانش، ۱۳۸۳.
کتاب ماه هنر، ماهنامه تخصصی اطلاع‌رسانی و نقد و بررسی کتاب، شماره‌های ۱۰۴ و ۱۰۳، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۶.
کفشچیان مقدم، اصغر، بررسی ساختار بصری دیوار و نقاشی دیواری، نشریه هنرهای تجسمی، حوزه هنری، شمارة ۲۵، ۱۳۸۳.
کفشچیان مقدم، اصغر، بررسی ویژگی‌های نقاشی دیواری، نشریه هنرهای زیبا، شمارة ۲۰، زمستان ۱۳۸۳.
کونل، ارنست، تاریخ هنر اسلامی ترجمه: آژند، یعقوب، انتشارات مولی، ۱۳۸۳.
لوسی اسمیت، ادوارد، فرهنگ اصطلاحات هنری، ترجمة فرهاد گشایش، عفاف، ۱۳۸۰.
ماهرالنقش، محمود، کاشی و کاربرد آن، سمت، ۱۳۸۱.
مرزبان، پرویز، خلاصة تاریخ هنر، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، تهران، ۱۳۶۵.
میرعظیمی، نعمت الله، اصفهان زادگاه، جمال و کمال، اصفهان، نشرگل‌ها، ۱۳79.
The Thames & Hudson dictionary of Art and Artist Thames & Hudsom world of art , Ltd,1985.
Michelangelo ,painting, sculpture, architecture complete, Ludwig goldscheider, phaidon, 1953.