فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

رونگاری موضوع‌های قرآنی در نگارگری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
هنر، دانشکده ی هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
10.22070/negareh.2008.5192
چکیده
نسخه‌برداری از کتاب‌ها در گذشته و دوره‌های مختلف نگارگری ایران روشی معمول برای تکثیر کتب بوده و با توجه به اهمیت این آثار اقدام به نسخه‌برداری از آنها می‌شد. در هر دوره هنرمندان نگارگر متناسب با مکتب رایج در زمان خود رونگاری‌های متفاوتی به وجود آورده‌اند، اما تاکنون درمورد چگونگی رونگاری نگارگران بررسی قابل توجه‌ای انجام نشده است. مضامین قرآنی از جمله موضوعاتی است که در تمامی کتب ادبی، علمی، تاریخی و مذهبی وجود داشته و در اغلب موارد برای تصویرسازی انتخاب می‌شدند. بنابراین در نگارش و نسخه‌برداری کتب، موضوع‌های قرآنی بیشترین سهم را به خود اختصاص داده و در واقع این آثار پیشینه تصویرسازی قرآن محسوب می‌شوند. از جمله کتاب‌های مورد توجه برای نسخه‌برداری در گذشته کتاب آثارالباقیه اثر ابوریحان بیرونی است که نسخه اولیه آن دردوره ایلخانی نگاشته و به تصویر درآمد و در دوره‌های مختلف از آن نسخه‌برداری‌های متعددی صورت گرفته است. یکی از این نسخ، نمونه موجود در کتابخانه مدرسه عالی شهد مطهری است که در دوره صفویه و در مکتب اصفهان نسخه‌برداری شده است. بررسی تطبیقی نمونه تصاویر منتخب از این دو اثر با موضوعات قرآنی، کمک می کند تا ارزیابی درستی از چگونگی رونگاری انجام شده از نسخه اولیه آثارالباقیه به دست آید و این مقاله در واقع پاسخی به پرسش‌های زیر است:
١- آیا هنرمند نگارگر در رونگاری تصاویر، متعهد به برداشت عین به عین از اثر بوده است؟
٢- آیا هنرمند نگارگر ویژگی‌های تصاویر نسخه اولیه در اثر رونگاری شده را حفظ کرده است؟
٣- آیا اثر رونگاری شده قابلیت نمونه اولیه را داشته و اثری هم شان آن به وجود آمده است؟
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Transcription of Quranic Subjects in Persian Paintings

نویسنده English

Morteza Afshari
Department of Art. Faculty of Arts. Shahed University. Tehean. Iran
چکیده English

Transcription of manuscripts was a common method
for reproducing books in different periods of Persian
paintings with regarding to importance of each book
in different periods. Painters have tried to increase
manuscripts based on their own age styles, but
there isn,t noticeable researches about methods of
copying manuscripts by painters.Quranic subjects
had expanded in various branches like: literature, science, history and religion. All
of these matters have chosen for illustrating books, so in reproducing manuscripts,
Quranic subjects have outstanding place. As a matter of fact, these books are
first typical in illustration of Quran. One of the noticeable books for reproducing
was Asar-ol-baqieh written by Abureihane Birooni which it,s first illustrated
manuscript belongs to Ilkhanid era. This manuscript has reproduced several times
in different periods. One of these copies belongs to Isfahan school in Safavid age
which is saved in Shahid Motahari,s high school library.Comparing the selected
illustrations between Ilkhanid and Safavid manuscripts caused to methods and
features of copying in the past has found out. In this essay has tried to answer to
these questions:
1-Have the artists tried to obey all the rules of main manuscript in their copies?
2-Did the artists kept all visual features of main manuscript in their copies?
3-Was the copied manuscript in it,s artistic works as valuable as main manuscript?

کلیدواژه‌ها English

Asar
ol
Baqieh
Reproducing
Isfahan school
Tabriz school
Symbol
بیرونی، ابوریحان، آثارالباقیه، ترجمه اکبر دانا سرشت، تهران، انتشارات امیرکبیر، ١٣٧٧.
بیرونی، ابوریحان، آثار الباقیه، ١٠٥٧ ه ق، نسخه ١٥١٧ کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری، صفحه ١٦٤.
بیرونی، ابوریحان، آثارالباقیه، مثنی برداری نهایی از نسخه‌های خطی ادینبورو، کتابخانه ملی پاریس، سیر و صور نقاشی .
شایسته فر، مهناز، معرفی نسخه خطی آثارالباقیه، دوفصلنامه هنر اسلامی، سال سوم، شماره ششم، تابستان ٨٦.
مددپور محمد، و دیگران فهرست موضوعی و تحلیلی کتب تصویری در مجموعه نسخ خطی کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری، فصلنامه نگره، سال دوم، شماره ٢ و ٣، بهار و تابستان ٨٥.
Al، Biruni, Al، Athar al، Baqiya, Muhammad with the envoys of Musailama, Persian painting, Robert Hillen brand