فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

بررسی نقوش کاشی‌های کاخ آباقاخان در تخت سلیمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه طراحی پارچه و لباس، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا (س)
10.22070/negareh.2008.5189
چکیده
کاشیکاری در ایران، سابقه‌ای بسیار طولانی دارد و در ادوار مختلف تاریخی برای تزیین سطوح خارجی بناها مورد استفاده قرار گرفته است. در دوره ایلخانی از کاشیکاری برای تزیینات داخلی ساختمان‌ها نیز استفاده شده است. کاخ آباقاخان، در تخت سلیمان، نمونه یک بنای غیر مذهبی دوره ایلخانی با تزیینات کاشیکاری است. از این محل حدود یک صد قطعه کاشی به دست آمده که انواع گوناگونی را در بر می‌گیرد مانند: کاشی‌های لعاب‌دار نقش‌دار، تکرنگ، لاجوردی و کاشی‌های کتیبه‌دار که تاریخ ساخت نیز بر روی برخی از آنها ثبت شده است. این کاشی‌ها علاوه بر نقوش ایرانی در برخی موارد دارای نقش مایه‌هایی هستند که تا قبل از آن برای هنرمندان ایرانی شناخته شده نبود. اژدهای بالدار یکی از این نمونه‌هاست که توسط هنرمندان دوره مورد اشاره از هنر چین اقتباس شده است.
این مقاله اهداف زیر را مورد بررسی قرار داده است:
- بررسی عناصر تزیینی کاشی‌های کاخ آباقاخان
- شناخت عناصر تزیینی چین در کاشی‌های کاخ آباقاخان
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Tiles’ designs of Abagha Khan at Takht-i-Solaiman

نویسنده English

Farideh Talebpoor
چکیده English

Tiling has a very long history in Iran. Tiles were
used for decoration of the outsides of the buildings.
However, at Il-khanid period, the interiors of the
buildings were decorated with tiles as well. Abagha
Khan Palace at Takht-i-Solaiman was built during
Il-khanid dynasty. This place was decorated with
different types of tiles such as: unglazed tiles,
partially glazed tiles, monochrome glazed tiles,
Luster painted tiles, Lajvardine and under glazed
lajvardine tiles. Around 100 pieces of tiles were excavated from Takht-i-Solaiman.
The survey of the tiles shows Chinese effects in the designs. Animals such as
dragon, phoenix, flying birds and flowers like louts were depicted on the tiles.
Iranian artists were not familiar with these motifs before. The deep relationship
between Il-khanid kings and Chinese emperors had profound effects on Iranian art

آژند، یعقوب، تاثیر عناصر و نقش مایه‌های چینی در هنر ایران، هنرهای زیبا، شماره ٩، تابستان ١٣٨٠.
بلر، شیلا، اس و جاناتان ام بلوم، هنر و معماری اسلامی. ترجمه اردشیر اشراقی، تهران، سروش، ١٣٨١.
پوپ، ا.ا.، سیری در هنر ایران، ج ٥، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ١٣٨٧.
پورتر، ونیتیا، کاشی‌های اسلامی، ترجمه مهناز شایسته فر، تهران، موسسه مطالعات هنر اسلامی، ١٣٨٠.
تالبوت رایس، دیوید، هنر اسلامی، مترجم ماه ملک بهار، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ١٣٨١.
زکی، محمدحسن، چین و هنرهای اسلامی، ترجمه غلامرضا تهامی، تهران، انتشارات فرهنگستان هنر، ١٣٨٤.
زکی، محمدحسن، هنر ایران در روزگار اسلامی، ترجمه محمد ابراهیم اقلیدی، صدای معاصر،تهران، ١٣٧٧.
شراتو، امبرتو و ارنست گروبه، هنر ایلخانی و تیموری، ترجمه یعقوب آژند، انتشارات مولی، تهران، ١٣٧٦.
قوچانی، عبداله، اشعار فارسی کاشی‌های تخت سلیمان، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، ١٣٧١.
کاربونی، استفانو و توموکو ماسویا، کاشی‌های ایرانی، ترجمه مهناز شایسته فر، تهران، موسسه مطالعات هنر اسلامی، ١٣٨١.
کریمی، فاطمه و محمد یوسف کیانی، هنر سفالگری دوران اسلامی، تهران، مرکز باستان شناسی ایران، ١٣٦٤.
کیانی، محمد یوسف و دیگران، مقدمه‌ای بر هنر کاشیگری ایران، تهران، نشر موزه رضا عباسی، ١٣62.
ماهرالنقش، محمود، طرح و اجرای نقش در کاشیکاری ایران- دوره اسلامی، دفتر اول گره کشی، تهران، موزه‌ی رضا عباسی، ١٣٦١.
واتسون، الیور، سفال زرین فام ایرانی، ترجمه شکوه ذاکری، تهران، سروش، ١٣٨2.
Komaroff, Linda & Stefano Carboni, The Legacy of Genghis Khan ,The Metropolitan Museum of Art, New York, 2002.
Pope, A.U, A Survey of Persian Art, Manafzadeh Group-Tehran, Oxford University Press, London, Tokyo, 1976.
Scott, Philippa, The Book of Silk, Thames and Hudson Ltd, London, 1993.
 
منابع تصویری
پورتر، ونیتیا، کاشی‌های اسلامی، ترجمه مهناز شایسته فر، تهران، موسسه مطالعات هنر اسلامی، ١٣٨٠.
Komaroff, Linda & Stefano Carboni, The Legacy of Genghis Khan ,The Metropolitan Museum of Art, New York, 2002.
Cooper, Rhonda & Jeffrey, Chinese Art, Todtri, New York, 1997.
Carswell, John, Blue and white Chinese Porcelain Around the World, British Museum Press, London, 2000.