فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

بررسی ترکیب‌بندی درآثار پیکرنگاری رضا عباسی و دو نقاش قاجاری، مهرعلی و میرزا بابا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
10.22070/negareh.2009.5184
چکیده
ترکیب‌بندی جزء جدایی‌ناپذیر هر اثر تصویری است که ویژگی‌ها و کیفیت آن در نگارگری ایرانی بر عوامل متعددی از جمله مهارت و نگرش هنرمند، سلیقه حامیان هنری، تأثیرات مکاتب هنری پیشین و حتی غیر ایرانی بستگی دارد. ترکیب‌بندی‌های پیکره‌ای در آثار رضا عباسی با بهره‌گیری وی از خط‌پردازی روان و موزون و استفاده از سنت‌های تصویری گذشته، نمونه‌های کاملی را به نمایش می‌گذارند که در بردارنده ارزش‌های نگارگری اصیل ایرانی است. اما در اواخر حکومت صفویه و با ایجاد تحولات متعددی در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و غیره، تغییرات ساختاری متعددی بر نگارگری ایرانی تحمیل شد. از جمله این تغییرات گرایش به تفکرات مادیگرایانه، توجه به فضاسازی واقع‌گرایانه و دوری از فضاسازی عارفانه، بهره‌گیری از ترکیب‌بندی‌های ایستا و تصنعی، تغییر اسلوب‌های فنی و زیبایی‌شناسی آثار و غیره است که از اواخر دوره صفویه و توسط شاگردان رضا عباسی آغاز و در قاجاریه به بار نشست و عاقبت تحولات مذکور در سایه حمایت دربار قاجار سبک پیکره‌نگاری درباری جدیدی را پدید آورد. در مقالة پیش رو آثار پیکره داررضا عباسی به عنوان نماینده مکتب اصفهان و آثاری از دو نقاش قاجاری، میرزا بابا و مهر علی، مورد بررسی تطبیقی و تحلیلی قرار گرفته است. در پایان، این نتیجه حاصل می‌شود که نگارگری ایرانی در روند گذر از سنت‌گرایی به تجددخواهی و با پذیرش عناصر وارداتی اروپایی و همچنین تغییر سلیقه حامیان با نفوذ، دچار تغییرات بنیادی شد و این تغییرات ماهیت ترکیب‌بندی‌های پیکره‌ای هنرمندان را تحت تاثیر قرار داد. اما هنرمندان ایرانی توانستند با هم‌آمیزی سنت‌های پیشین و عناصر وارداتی جدید، سبک نویی را بنیانگذاری کنند که دستاورد مهمی به شمار می‌رود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analyzing of composition in figurative painting of Reza Abbasi and two Qajar dynasty painters ,Mehr ali and Mirza baba

نویسنده English

Reza Tehrani
چکیده English

Composition is an
indispensable part of each
picture or visual art & it
is crucially salient that
the quality & features in
Iranian painting basically
depends upon a variety of
other elements such as the
artists view, taste of the art
fan, influence of different
art schools, previous arts
as well as non Iranian
elements. Figurative
compositions in «Reza
Abbasi» arts benefits from
making use of lion in a
smooth and parallel way,
in addition he employed
traditional visual methods which brings about a rich set of paintings including Iranian
rich paintings.
But of at the end of Safavid era and due to a great deal of changes in structure of economy,
society, noticeable series of changes were imposed on this art.
One of the upheavals was tending to have a materialistic thought, focusing on realistic
& avoiding mystic atmospheres. Other changes can be named as possessive & artificial
composition technical principle an aesthetic view. Late in Safavid dynasty by «Reza
Abbasi» students such arts started to Burgeon & in Qajar they reached the peak and
glorified in the best way. Such an art was greatly supported y Qajar officials which was
an aid to establishing the art at the time & helping that to enter a new phase.
In this article an attempt is made to have a contrastive & analytic view of «Reza Abbasi»
as Isfahan school representative & works of two Qajar painters, «Mirza baba» & «Mehr
ali». In the end this conclusion can be drawn that Iranian art in this field in the passage of
tradition to modernity & by assimilating some European elements & change of fans taste
had gone through dramatic changes & use a result the figurative composition of artists
were in flounced. Gifted artists of Iran managed to blend previous traditional & new
elements to creative a new style for art which was its own of great value.

کلیدواژه‌ها English

Angel
Children Illustration
Painting Image
Fantastic
آژند. یعقوب، مکتب نگارگری اصفهان، چاپ اول، تهران، فرهنگستان هنر، ۱۳۸۵.
آدامووا،‌ ا.ت، نگاره‌های ایرانی، ترجمه زهره فیضی، چاپ اول، تهران، فرهنگستان هنر، ۱۳۸۶.
اسکارچیا. جیان روبرتو، هنر صفوی، زند، قاجار، ترجمه یعقوب آژند، چاپ دوم، تهران، نشر مولی، ۱۳۸۴.
افشار مهاجر. کامران، هنرمند ایرانی و مدرنیسم، چاپ اول، تهران، دانشگاه هنر، ۱۳۸۴.
آیت اللهی. حبیب الله، رضا عباسی، نقاش توجیه‌گر زمانه، مجموعه مقالات نگارگری مکتب اصفهان، چاپ اول، تهران، فرهنگستان هنر، ۱۳۸۵.
پاکباز. روئین، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، چاپ دوم، تهران، نشر زرین و سیمین، ۱۳۸۰.
پاکباز، روئین، دایره‌المعارف هنر، چاپ دوم، تهران، فرهنگ معاصر، ۱۳۷۹.
جعفری جلالی. بهنام، نقاشی قاجاریه- نقد زیبایی شناسی، چاپ اول، تهران، کاوش قلم، ۱۳۸۲.
جوانی. اصغر، بنیان‌های مکتب نقاشی اصفهان، چاپ اول، تهران، فرهنگستان هنر، ۱۳۸۵.
حسنوند. محمدکاظم، نقاشی و نقاشان دوره قاجار، فصلنامه خیال شرقی، کتاب اول، تهران، فرهنگستان هنر، ۱۳۸۴.
خیال شرقی، کتاب اول، تهران، فرهنگستان هنر، ۱۳۸۴.
سودآور، ابوالعلاء، هنر دربارهای ایران، ترجمه ناهید محمدشیروانی، چاپ اول، تهران، نشر کارنگ، ۱۳۸۰.
کنبی. شیلا، رضا عباسی اصلاح‌گر سرکش، ترجمه یعقوب آژند، چاپ اول، تهران، فرهنگستان هنر، ۱385.
Zollner, Frank, Leonardo da Vinci,  taschen,2003.
Sims, Eleanor, Peerless Images, yale university press, 2002.