فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

ویژگی‌های محراب‌های مساجد فارس از سده هفتم تا نهم هجری قمری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه شیراز
10.22070/negareh.2009.5183
چکیده
محراب‌های بزرگ و اصلی مساجد ایران معمولا با دو طاق نما ساخته و تزیین شده‌اند. این شیوه از نیمه دوم سده چهارم هجری قمری در ایران سابقه دارد؛ با این حال در مساجد فارس حداقل از سده هفتم تا نهم هجری قمری کمتر به چنین شکلی از محراب‌سازی اعتنا شده است. تعدادی از این محراب‌ها را بر ابنیه مذهبی پیش از اسلام الحاق کرده و کارایی مسجد بدان بخشیده‌اند که حجاری‌شان نیز چندان درخشان نیست. بیشتر محراب‌های فارس در این فاصله را از سنگ تراشیده‌اند و محراب کاشی معرق بقعه خلیفه خفر از این نظر مستثنی است. در مقاله پیش رو محراب‌های مسجد سنگی استهبان، مسجد سنگی داراب، مسجد اتابکی پاسارگاد، مسجد خواجه فضل الدوله لار، مسجد بغدادی شیراز، تکیه مشرقی و بقعه خلیفه خفر معرفی و ویژگی‌های محراب‌های فارس از سده هفتم تا نهم هجری بررسی شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The charactristics of Mihrabs in Fars mosques from seventh century to ninth century

نویسنده English

Mohammad Sadegh Mirzaabolghasemi
Associate Professor, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University, Shiraz City, Fars Province, Iran.
چکیده English

The big and main
Mihrabs of Iran
mosques are often
made and decorated
of two arches. This
style has been usual
since the second
half of fourth
century;however,
this style is less
usual in the making
of mihrabs of Fars
mosques atleast from
seventh century to
ninth century. Some
of these Mihrabs
have been added to
pre-Islam religious
buildings which
have been given the
function of mosques
and their carvings
are not so brilliant.
Most of Fars mihrabs
have been carved
out of stones and the
mihrabs of mosaic
tile in the tomb of
Khafr ‘s Caliph are
absolutely unique.
In this essay, the mihrabs of stone mosque of Istahban, stone mosque of Darab,
Atabaki mosque of pasargad, Khajeh Fazl-ol-doleh mosque of Lar, Baqdadi mosque
of Shiraz, Tekieh Mashreghi and the tomb of Khafr’s caliph are introduced and
the charactristics of Fars mihrabs will be analyzed from seventh century to ninth
century.

کلیدواژه‌ها English

Historical monuments
Mihrabs
Fars
seventh century to ninth century
آیتی، عبدالمحمد. تحریر تاریخ وصاف، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۱۳۸۳.
افسر، کرامت الله. تاریخ بافت قدیمی شیراز، تهران، انجمن آثار ملی، ۱۳۵۳.
بهروزی، علی نقی. بناهای تاریخی و آثار هنری جلگه شیراز، شیراز، اداره کل و فرهنگ و هنر فارس، ۱۳۵۴.
حسینی فسایی، میرزا حسن. فارسنامه ناصری، به تصحیح منصور رستگار فسایی، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۲، ۲ج.
خوب نظر، حسن. تاریخ شیراز، به کوشش جعفر موید شیرازی، تهران، سخن، ۱۳۸۰.
سجادی، علی. سیرتحول محراب در معماری، تهران، میراث فرهنگی، ۱۳۷۵.
شهبازی، علی رضا شاهپور، راهنمای جامع پاسارگاد، شیراز، بنیاد فارس شناسی، ۱۳۸۶.
فرصت الدوله شیرازی، محمد نصیر. آثار عجم، به تصحیح منصور رستگار فسایی، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۷، ۲ج.
کمالی سروستانی، کورش. دانشنامه آثار تاریخی فارس، شیراز، دانشنامه فارس، ۱۳۸۴.
مصطفوی، محمد تقی. اقلیم پارس، تهران، انجمن مفاخر فرهنگی، ۱۳۸۲.
میرزاابوالقاسمی، محمد صادق. کتیبه‌های یادمانی فارس (بناهای سده هفتم تا دهم هجری)، تهران، فرهنگستان هنر، ۱۳۸۷.