فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

اجتناب از خلاء در آثار تمدن های پیش از تاریخ ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد پژوهش هنر دانشگاه تربیت مدرس
2 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشگاه تربیت ندرس
10.22070/negareh.2009.5179
چکیده
هنر ایران در سیر تکامل خود حامل ویژگی‌های پایدار بی‌شماری است که سنت هنری آن را می‌سازند و هر یک از آن‌ها به واسطه ذات هنر سنتی دارای جهان‌بینی و باورهای فرهنگ ایرانی است. در مورد فقدان فضای خالی در نگارگری عصر اسلامی ایران و دیگر هنرهای این دوره محققان بسیاری به بحث و اظهار نظر پرداخته اند، اما تاکنون پژوهشی به منظور بررسی ریشه‌های آن در هنر قبل از اسلام ایران انجام نگرفته است. پژوهش حاضر به منظور راه‌یابی به پیشینه فرهنگ ایرانی در این زمینه به مطالعه موردی بر روی سفالینه‌های سیلک و نقوش سنجاق‌های مفرغی لرستان پرداخته تا ریشه‌های این نگرش به فضای منفی در ترکیب‌بندی نقوش و کاربرد خلأ در آن‌ها را به عنوان دو دوره پیشاتاریخی مهم مورد بررسی قرار داده و علاوه بر آن به کنکاش پیرامون ریشه‌های باوری و اعتقادی بپردازد که چگونه به این شیوه هنری منجر شده است. روش پژوهش توصیفی بوده و بررسی شامل مشاهده میدانی بر روی آثار به جای مانده از این تمدن‌ها و رجوع به منابع کتابخانه‌ای پیرامون باورهای این اقوام است. نتایج به دست آمده نشان داد نوعی رشد در کاهش حجم فضای منفی در درون تصاویر و تمایل به سازماندهی آن در این آثار را باید ناشی از باورهای اقوام آریایی پیرامون مقوله فضا و هستی دانست که در اساطیر آن‌ها نیز در قالب نفی وجود خلأ و سازمان و نظم تمامی هستی منعکس شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The avoidance of empty space in Prehistoric artefacts of Iranian civilizations (Doing research on Sialk’s earthenware pots and Lorestan’s bronze pins )

نویسندگان English

Hamideh Yasen Zadeh Yasen Zadeh 1
Reza Afhami 2
چکیده English

Iranian art in it’s evolution has many permanent features that make it,s artistic tradition. Each of
them ,because of essence of traditinal art, carries idealogy and beliefs of Iranian culture. Many
scholars have discussed about lack of empty space in painting of Iran’s Islamic age and other
arts of this age.However,we have not seen any considerable research trying to find it’s origins in
Iranian Pre-islamic art up to now.
This investigation tries to let us get acquainted with the background of Iranian calture and
does research on earthenware pots found in Sialk and explains about the images on bronze pins
found Lorestan in order to ponder the origins of this outlook about empty space in composition
of images and the usage of empty space in these images .furthermore ,this sarvey does has tried
to findout the origins of beliefs which leads to this artistic style. The method of the investigation
is descriptive and the research includes scientific observation on remained artifacts of these
civilizations and refers to academic writens and sources about the beliefs of Aryan people.
The resaltsaf research shows a reduction in the size of empty space between images .The beliefs
of Aryan people about life and empty space which are basically seen in their myths to reject
negative empty space accounts for the tendency for empty space organization in these artefacts.

کلیدواژه‌ها English

Lorestan&rsquo
s civilization, Sialk&rsquo
s civilization,bronze,earthenware artefacts,empty space,composition
استروس، کلود لوی، اسطوره و معنا، ترجمه شهرام خسروی، نشر مرکز، ۱385.
استیرلن، هانری، اصفهان، ترجمه جمشید ارجمند، تهران، فرزان روز، ١٣٧٠.
اکرمی، غلامرضا، سنت و هنر اسلامی، مقالات اولین همایش هنر اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ١٣٨٢.
ایزد پناه، حمید، آثار باستانی و تاریخی لرستان، ج ١، انتشارات انجمن آثار ملی، تهران، ١٣٥.
پوپ، آرتور اپهام، آکرمن، فیلیس، سیری در هنر ایران، ج. ١، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، ١٣٨٦.
فرنبغ دادگی، بن دهش، ترجمه: مهرداد بهار، انتشارات توس، تهران، ١٣٨٥.
گاردنر، هلن، هنر در گذر زمان، ترجمه محمدتقی فرامرزی، انتشارات آگاه، تهران، ١٣٨٧.
گدار، آندره، هنر ایران، ترجمه بهروز حبیبی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ١٣٧٧.
گیرشمن، رومن، هنر ایران در دوران ماد و هخامنشی، ترجمه عیسی بهنام، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، ١٣٧١.
گیرشمن، رومن، سیلک کاشان، ترجمه اصغر کریمی، انتشارات میراث فرهنگی کشور، تهران، ١٣٧٩.
ملک شهمیرزادی، صادق، سیلک کهن ترین روستای محصور ایران، پژوهشگاه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، تهران، ١٣٨٥.
نصر، سید حسین، نظر متفکران اسلامی درباره طبیعت، انتشارات خوارزمی، تهران، ١٣٧٧.
هینلز، جان، شناخت اساطیر ایران، ترجمه ژاله آموزگار، احمد تفضلی، انتشارات چشمه، تهران، ١٣٨٤.
هوو، ژان‌لوئی. ایران در آینه جهان. ترجمه و تلخیص از کیکاوس جهانداری. مجله هنر و مردم دوره 5-6، ش 52 (بهمن 1345، 2-25).
Mendini, Alessandro, design as an odyssey , Industrial design yearbook, new York , 1994.
Serkina, Galina, Tree worship , 11th Congress of Turkish Arts - Utrecht, the Netherlands, August 23-28, 1999.