فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

سیر تحول طراحی چراغ‌های شیشه‌ای و چراغ‌واره‌های اوایل دوره اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
طاهر رضازاده 1
حبیب الله آیت اللهی 2
1 گروه پژوهش هنر، دانشکده عمران، معماری و هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران
2 عضو هئیت علمی دانشکده هنر دانشگاه شاهد ، تهران، ایران.
10.22070/negareh.2009.5178
چکیده
در این مقاله سیر تحول طراحی دو نمونه از پرکاربردترین وسیله‌های روشنایی- چراغ‌های شیشه‌ای و چراغ‌واره‌های- اوایل دوره اسلامی در ایران مورد بررسی قرار گرفته و سعی شده هم ارتباط منطقی و هنری موجود بین این دو وسیله شرح داده شود و هم روشی برای مطالعه تاریخ طراحی وسیله‌های مختلف و شناسایی تغییر و تحول آن‌ها ارایه گردد. به طور کلی با وجود تفاوت ساختاری آشکار که میان چراغ‌های شیشه‌ای و چراغ‌واره‌های (فانوس‌ها) اوایل دوره اسلامی در ایران دیده می‌شود، اما ارتباط زیرکانه‌ای در طراحی این دو وسیله وجود دارد. از این رو می‌بایست طراحی چراغ‌های شیشه‌ای را به عنوان پیرنگی برای چراغ‌واره‌ها در نظر گرفت. به عبارت دیگر می‌توان گفت ایده طراحی چراغ‌واره‌ها از چراغ‌های شیشه‌ای برگرفته شده است.
کلیدواژه‌ها
چراغ‌های شیشه‌ای
چراغ‌واره
فانوس
دوره اسلامی
ایران

عنوان مقاله English

Process of Design Evolution in Glass Lamps and Lanterns of the early Islamic Period

نویسندگان English

Taher Rezazadeh 1
Habibollah Ayatollahi 2
1 Department of Art, Faculty of Art an Architecture, Isalmic Azad University, Science and Research branch of Tehran
2 Associate Professor, faculty of art, shahed university, Tehran, Iran.
چکیده English

This essay studies on the creation and evolution of two of the
most applicable lighting devices- glass lamps and lanternsof
the early Islamic period in Iran. In this research we tend to
either consider the logical connection between these devices
or show how to study the other devices.
Although there is clear distinction between glass lamps and
lanterns of the early Islamic period, but there is also a subtle
connection between their concepts of design. Therefore we
can presume the glass lamps as a strong sketch of lanterns
design. In other word we can say that the design concept
of lanterns is derived from early glass lamps of Islamic
period.

کلیدواژه‌ها English

Glass lamps
Lanterns
Iran
Islamic Period
دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، زیر نظر محمد معین، سید جعفر شهیدی. چاپ دوم از دوره جدید، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، تهران، ١٣٧٧.
گرگانی، مهرانه «ابزار روشنایی در هنر اسلامی و نور در معماری ایران» . میراث فرهنگی، ش. ١٧: 1376، 49-55.
محمد حسین بن خلف تبریزی متخلص به «برهان»، برهان قاطع، [تالیف ١٠٦٢ هجری قمری] به اهتمام محمد معین، امیرکبیر، تهران، ١٣٧٦.
محمد قاسم بن حاجی محمد کاشانی متخلص «سروری» به فرهنگ مجمع الفرس، به کوشش محمد دبیر سیاقی، به سرمایه کتابفروشی علی اکبر علمی، تهران، ١٣٣٨.
میر جمال الدین حسین بن فخر الدین حسن انجو شیرازی، فرهنگ جهانگیری. ویراسته رحیم عفیفی، موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه مشهد مشهد، ١٣٥٩.
Fehervari, Geza (2000) Ceramics of Islamic World in the Tareq Rajab Museum. New York: I.B. Tauris & co Ltd.
Grube, Ernest J. (1994); «Cobalt and Lustre», in Julian Raby (ed.) The Nasser D.Khalili Collection of Islamic Art, volume IX. London: Nour Foundation.
Kroger, Jens (1995) Nishapur Glass of the Early Islamic Period. New York: The Metropolitan Museum of Art.
Rosen-Ayalon, Myriam (1974) «La Poterie Islamique». Memoires de la Delegation Archeologique en IRAN, Tomel, Mission de Susiane, Sous la direction de R. Ghirshman, Ville Royal de suse IV, Paris, Librairie Orientaliste Paul geuthner 12, Rue Vavin, vie Vyas, H.Kumar (2006) «DesignHistory: An Alternative Approach». Design Issues. Vo.22, No.4: 27-34.
Watson, Oliver (2004) Ceramics from Islamic Lands. London: Thames & Hudson in association With The al- sabah Collection Dar al-Athar al-Islamiyyah, Kuwait National Museum.
Wilkinson, Charles Kyrle (1986) Nishapur: Some Early Islamic Buildings and Their Decoration. New York: The Metropolitan Museum of Art.
Wilkinson, Charles k.(n.d.) Nishapur; Pottery of the Early Islamic Period. New York: The Metropolitan Museum of Art.
Whitehouse, David (1970) ”Excavation at Siraf: Third Interim Report”, IRAN, Journal of the British Institute of Persian Studies. Volume VIII:1-18.
فصلنامه نگره
دوره 4، شماره 11
تابستان 1388
صفحه 41-50