فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

جایگاه اسب در آثار استاد محمود فرشچیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مدرس دانشگاه علمی کاربردی جهاد دانشگاهی واحد کرج
10.22070/negareh.2009.5172
چکیده
اسب پیش از اسلام و در اساطیر، متون کهن دینی، شاهنامه، دوره های تاریخی و آثار به جا مانده از آن دوران، دارای نقشی بسیار حیاتی، ارزشمند بوده و همواره مورد ستایش قرار می گرفت و غیر از استفاده رایج آن مانند حمل و نقل و شکار، کارکردهای آیینی، اقتصادی، رزمی، بزمی، تزئینی و تشریفاتی نیز داشته است. پس از اسلام هم با اشاره به اسب در برخی آیات قرآن کریم، متون ایرانی- اسلامی و اسب نامه ها (فرس نامه ها)، از سرشت نیک و پر اهمیت این موجود سخن به میان آمده است. به طور کلی، نگاره اسب در تاریخ فرهنگ و هنر ایران، به ویژه نگارگری و نقاشی ایرانی، جایگاه ممتاز و شایسته داشته است. در آثار محمود فرشچیان نیز اسب در مضامین مختلفی تجلی یافته اما وجه تفاوت و تمایز نقش آن در کارهای وی علاوه برکارکردهای دوره های گذشته و بازآفرینی آثار، حضور نمادین، روانشناسانه و بیان هنری ویژه وکم نظیر این حیوان می باشد. اسب دراین بخش از آثار، رها از هر کارکرد، منفعت و غایت، نشانه و نماد هوای نفس، سرکشی، تزکیه، آزادی، تعالی و عمیق ترین معانی نهفته در وجود آدمی است، که کم تر درآثار گذشتگان دیده شده است. در این نوشتار ابتدا جایگاه اسب در دوره های مختلف تاریخی مورد مطالعه قرار گرفته و سپس نقش آن در آثار محمود فرشچیان بررسی شده است. تاکید بر پیش رو نگرش خلاق و به ویژه بیان روانشناسانه و نشانه شناسانه اسب در آثار این هنرمند، فرضیه این تحقیق بوده است. این پژوهش نظری و با روش توصیفی - تحلیلی آثار انجام پذیرفته و هدف آن بررسی چگونگی حضور اسب و بیان هنری و رمز گشایی مفاهیم روانشناسانه و نشانه شناسانه آن بوده که در مضامین گوناگون آثار فرشچیان تجلی پیدا کرده است .
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The place of horse in mohamad farshchian,s painting,s art works

نویسنده English

Amir Rezaeinabard
Lecturer for applied science university of Jihad university, Karaj branch, Alborz, Karaj
چکیده English

Horse in pre Islamic and in Myths, religious archaic texts, Shah nameh, historic periods
and remainder works, including very vital and valuable function and always has been
praised . Horse in that period, has had customic, economic, battle, banquet,hunt,
transformational , decorational, ceremonies and etc functions . Also in post Islamic,
point to horse in some verses of Koran, Iranian – Islamic texts and Horse books (Faras
nameh ), expresses good nature and importance of this creature. generally the motif
of horse in Iranian culture and art history, particularly in persian painting, has had
a superior and worthy place. Also in Mahmoud Farshchian,s works horse has been
apparented in different purporstes. But the aspect of discrimination of horse motif in
Farshchian works, in addition to functions of past periods and recreation of works, is
presence of symbolic, psychological and special artistic expression of this valuable
creature. Horse in his Works, is free from every function, profit and aim, and has
shown as sign and symbol of soul, rebel, refinement, freedom , sublimity of soul, and
most profound meanings of secret in human existence that less has been seen in past
works . In this article, at first, place of Horse in historical periods and then in Mahmoud
Farshchian works has studied. Hypothesis of this article is based on emphasizing on
creative view and in particulary express of psychology and Semiology of Horse in
Mahmoud Farshchian works. The theory of research has written based on descriptive
-analysis method and also aim of this article, is the survey about position of Horse and
its artistic expression and decoding of psychological and Semiotic concepts, where has
appeared in various subjects of Farshchian works.

کلیدواژه‌ها English

Horse
Psychology
Semiology
Symbol
Mahmoud Farshchian
Painting
قرآن کریم، ترجمه مهدی الهی قمشه ای، ق، مرکز چاپ و نشر قرآن کریم، ۱۳۸۰.
آموزگار، ژاله، تاریخ اساطیری ایران، تهران، سمت، ۱۳۸۴.
اسمیت، ژوئل، فرهنگ اساطیر یونان و روم، ترجمه شهلا برادران خسرو شاهی، تهران، فرهنگ معاصر و روزبهان، چاپ دوم، ۱۳۸۷.
برومند، منوچهر، سیری در مکتب نقاشی استاد محمود فرشچیان، پاریس، ۱۳۸۶.
بلخاری قهی، حسن، مبانی هنر و معماری اسلامی (دفتر دوم ، کیمیای خیال)، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، ۱۳۸۴.
بورکهات، تیتوس، هنر اسلامی - زبان و بیان، ترجمه مسعود رجب نیا، تهران، سروش، ۱۳۶۵.
بهار، مهرداد، پژوهشی در اساطیر ایران، تهران، آگه، ۱۳۷۶.
بیانی، سوسن، جایگاه اسب در نگار‌ه‌های بهزاد، مجموعه مقالات همایش بین‌المللی بهزاد، تهران، فرهنگستان هنر، ۱۳۸۳.
پور داوود، ابراهیم، یشت‌ها، به کوشش بهرام فره وشی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۶.
جعفری، محمود، اسب و باران سازی در اساطیر ایران باستان، کرمان ، مجله مطالعات ایرانی، شماره چهارم، ۱۳۸۲.
حسن دوست، محمد، فرهنگ ریشه شناختی زبان فارسی، جلد اول، (آ-ت)، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۳.
رستگار، منصور، تصویر آفرینی در شاهنامه فردوسی، شیراز، دانشگاه شیراز، ۱۳۵۳.
سمسار، محمد حسن، اهمیت اسب و تزئینات آن در ایران باستان، تهران، مجله هنر و مردم، شماره ۲۰، 32-41،  1343.
سجودی، فرزان، نشانه شناسی کاربردی، نشر قصه، ۱۳۸۲.
فرشچیان، محمود، مجموعه هنر و هنرمندان (شماره ۳ تهران، بنگاه ترجمه و نشر، ۱۳۵۵.
فرشچیان، محمود، مصاحبه گر امیر رضائی نبرد، تهران، منزل شخصی استاد فرشچیان، خرداد ۱۳۸۷.
فره وشی، بهرام، ایرانویج، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۲.
فرید تنکابنی، مرتضی، نهج الفصاحه، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهاردهم، ۱۳۸۶.
کالج، مالکوم، اشکانیان، ترجمه مسعود رجب نیا، تهران، هیرمند، ۱۳۸۵.
کریستنسن، آرتور، ایران در زمان ساسانیان، ترجمه رشید یاسمی، تهران، صدای معاصر، ۱۳۸۴.
 هال، جیمز، فرهنگ نگاره‌ای نمادها در هنر شرق و غرب، ترجمه رقیه بهزادی، فرهنگ معاصر، ۱۳۸۷.
 یونگ، کارل گوستاو، انسان و سمبل‌هایش، ترجمه محمود سلطانیه، تهران، ۱377.
FARSHCHIAN, MAHMOUD/ UNESCO , VO .II , 2 nd ed , (printing , GERMANY), NEW YORK , HOMAI, 1991.
FARSHCHIAN, MAHMOUD / UNESCO , VO .III , (printing , ITALY) , NEW YORK , HOMAI, 2004.
Hartley EDWARDS , ELWYN , ENCYCLOPEDIA OF THE HORSE, LONDON,1977.
 
دوره 4، شماره 12
پاییز 1388
صفحه 71-94

  • تاریخ دریافت 11 خرداد 1388
  • تاریخ پذیرش 25 شهریور 1388
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1388