فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

ضلع ثابت: اسلوبی در نگاره های خاوران نامه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش هنر دانشگاه شاهد
10.22070/negareh.2009.5170
چکیده
کتاب خاوران نامه سروده ابن حسام توسط فرهاد نقاش شیرازی در اواخر سده نهم هجری قمری به تصویر درآمده است. نگاره های این کتاب متعلق به مکتب شیراز دوره ترکمانی و از نظام جدول کشی و تناسبات دقیق ریاضی برخوردار است. کاتب، جدول کش و نگارگر در تهیه و تنظیم این کتاب با هم هماهنگ بوده اند. اضلاع قاب ها در همه نگاره ها نسبتی ثابت دارند و در برخی موارد قاب ها شکسته یا پلکانی هستند. در این مقاله علاوه بر بیان اصول کلی جدول کشی ها و قاب نگاره، چرایی شکسته شدن آن ها نیز بررسی شده است. به نظر می رسد به دلیل رعایت هندسه ای دقیق؛ قاب نگاره ها به پیشنهاد نگارگر تغییر می کند. ثابت نگاه داشتن اندازه یک ضلع در تمام نگاره های موجود در خاوران نامه نکته مورد توجه در این مقاله است. این تحقیق بر اساس هدف، بنیادی بوده و در جست وجوی واقعیت ها به تبیین ویژگی ها و صفات جدول کشی و اصول ریاضی قاب بندی ها می پردازد و بر اساس ماهیت و روش آن، از نوع تحلیلی و توصیفی است. براساس نسخه چاپ شده از خاوران نامه (نسخه موجود در کاخ گلستان) روابط ریاضی قاب بندی ها بررسی شده و منابع استفاده شده کتابخانه ای و مشاهده مستقیم است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Constant Side: a Method in the Illustrations of Khavaran-Nameh

نویسنده English

Mehdi Arjmand inaloo
M.A student of art reaserch, university of shahed Tehran, Iran
چکیده English

Khavaran-Nameh, is a book of poetry written by Ibn-e-Hessam, which is illustrated
by Farhad, the painter from Shiraz, in the late 9th/15th century. The illustrations
belong to Shiraz school of the Torkaman Period. This book inclues systematic
tabling and precise mathematical proportions. The poet, the illustrator and the
tabulator (jadval kesh) have worked together in harmony. The sides of the frames
of the illustrations have a constant proportion in all illustrations and in some, the
frames are broken or zigzaged (pelle ie). In addition to demonstrate. the general
principles of drawing the tables and frames of the illustrations, this study seeks
to explore the reason of breaking the frames, for the reason of strict geometrical
principles, the frames of the illustrations seem to have changed when the illustrator
recommended it. Some of the key concepts to which this study pays special
attention are the unchanging, constant length of one side in all of the illustrations
in Khavaran-Nameh.

کلیدواژه‌ها English

Miniature
khavaran-nameh
constant side
illustration
ذکاء، یحیی، خاوران نامه نسخه خطی و مصور موزه هنرهای تزئینی، هنر و مردم، دروه جدید، شماره ٢٠، ١٣٤٣.
رضی زاده، رضیه، در شیوه و مکتب نگاره‌های خاوران‌نامه، گلستان هنر، سال اول، شماره ٢، تهران، فرهنگستان هنر، ١٣٨٤.
مهران، فرهاد، بیت مصور: پیوند متن و نقش در نسخه‌های شاهنامه، نامه بهارستان، سال هشتم و نهم
1386-1387، دفتر 13-14، وین،
کتابخانه، موزه ومرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ١٣٨٧.
 پاکباز، رویین، نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز، نارستان، تهران، ١٣٧٩.
خوسفی بیرجندی، ابن حسام، خاوران‌نامه، مقدمه از سعید انواری، کاخ گلستان و سازمان چاپ و انتشارات وزرارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تهران، ١٣٨١.
کن بای، شیلا، نقاشی ایرانی، ترجمه مهدی حسینی، دانشگاه هنر، تهران ، ١٣87.
 
دوره 4، شماره 12
پاییز 1388
صفحه 53-62

  • تاریخ دریافت 20 مهر 1388
  • تاریخ پذیرش 17 آذر 1388
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1388