فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

تصویر شهریار در نقش برجسته های تالار صد ستون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس
2 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس
10.22070/negareh.2009.5164
چکیده
در دوره هخامنشی چهره های مختلفی از شهریاران در موقعیت های گوناگون اغلب ترسیم شده است. مجموعه ای از این تصاویر شهریار را در تقابل با جانداران مختلف نشان می دهد. نقش برجسته های تالار صد ستون در تخت جمشید را اغلب محققان به عنوان نبرد نمادین میان شهریار و اهریمنان معرفی نموده اند، اما پژوهش حاضر به دنبال این است نشان دهد نسبت دادن شخصیت منفی به برخی از موجودات در تقابل با شهریار، در فرهنگ ایران باستان؛ توجیه پذیر نیست. فرضیه پژوهش حاضر معرفی مجموعه تصاویر مورد اشاره به عنوان جنبه های گوناگون شخصیت شاهانه است. آثار به جا مانده از شهریاران هخامنشی نشان گر این است که آن ها دو تصویر عمومی جنگاور بزرگ در دوره های گسترش قلمرو خویش و جنگاوری و تصویر شهریار سازنده و انتظام دهنده را در دوران صلح و در قالب نبرد با حیوانات افسانه ای و ترکیبی، که معانی پیچیده تر و وسیع تری داشته و نمادهای رساتری محسوب می شوند، به نمایش گذاشته است. مقاله حاضر از طریق بررسی نشانه شناسانه تصویر شهریار در نقش برجسته های تالار صد ستون و برقراری ارتباط ساختارگرایانه میان مفاهیم برخاسته از مرتبت های گوناگون نشانه ای و دیدگاهی ساختارگرایانه نسبت به شخصیت و هویت شهریار در بینش اساطیری ایران باستان به تحلیل نقوش مذکور پرداخته است. نتایج نشان می دهد که تصاویر مزبور را باید نمادهای قدرت ماورایی شهریار، مشروعیت وی و شخصیت وی به عنوان دشمن اهریمنان و حامی و تداوم بخش نظم جهانی محسوب نمود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

King appearance in Throne hall reliefs, Persepolis

نویسندگان English

Elahe Imani 1
Reza Afhami 2
1 M.A student reaserch, Faculty of art Tarbiat Modarres university, Tehran, Iran
2 PH.D Assistant professor, faculty of art, Tarbiat Modarres university, Tehran, Iran
چکیده English

During Achaemenid period, we can see various appearances of kings in Several
positions. One series of postures shows him in opposite of different animals.
Reliefs of Throne hall at Persepolis almost identified as the symbolic war between
king and devils by mest of scholars and vesearch. But this research tries to show
that ox or lion had never been the negative and evil definition in ancient Persian
culture and we can’t accept them as devils. We tries to proof this hypothesis that
this reliefs show the various aspects of king’s character and shows him in the
various ceremony like haunting, sacrificing and devils fighting.
In Achaemenid era kings during battle with animals have two purposes wartimes
shows their power through Symbolic hunting and during peacetime identified
themselves as a source of prosperity and regulating force of nature, people and
universe that portrayed through the Symbolic war with Sphinxes.
this articale tries to review the images of king from semiotic aspects and shows
the various levels of signs as symbol, index or Icon to understand the meaning
of each part. The structural viewpoint linked various signs with king’s character
and Identity with mythological knowledge of ancient Iran. The results show that
pictures should be the symbols of sacred power of king, his legitimacy and his
character as the enemy of devils and patron of universe order.

کلیدواژه‌ها English

Achaemenid
Persepolis
Throne Hall
Power
Semiotics
بریان،پی یر، امپراطوری هخامنشی، ترجمه ناهید فروغان، نشر قطره، تهران، ١٣٨٥.
بودریار،ژان، فوکو را فراموش کن، ترجمه پیام یزدانجو، نشر مرکز، تهران، ١٣٧٩.
بیانی، شیرین، تاریخ ایران باستان (2)، انتشارات سمت، تهران، ١٣٨٥.
رضی، هاشم، دین و فرهنگ ایران پیش از عصر زرتشت، نشر سخن، تهران، ١٣٨٢.
سرفراز، علی اکبر، باستانشناسی و هنر دوران تاریخی ماد، هخامنشی، اشکانی، ساسانی، نشر مارلیک، تهران، ١٣٨٥.
سوسور، فردینان دو، دوره زبانشناسی عمومی، ترجمه کورش صفوی، نشر هرمس، تهران، ١٣٧٨.
شهبازی، ع.شاپور، شرح مصور تخت جمشید، نشر میراث فرهنگی کشور، تهران، ١٣٧٥.
 ضیمران، محمد، میشل فوکو: دانش و قدرت، نشر هرمس، تهران، ١٣٧٨.
 ضیمران، محمد، گذر از جهان اسطوره به فلسفه، نشر هرمس، تهران، ١٣٧٩.
 فرنبغ دادگی، بندهش، گزارنده مهرداد بهار، نشر توسن، تهران، ١٣٦٩.
کالیکان، ویلیام، باستانشناسی (در دوران) مادیها و پارسیها، ترجمه گودرز اسعد بختیار، نشر پازینه، تهران، ١٣٨٥.
کخ، هاید ماری، از زبان داریوش، ترجمه پرویز رجبی، نشر کارنگ، تهران، ١٣٧٧.
گزنفون، کوروش نامه، ترجمه رضا مشایخی، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران، ١٣٨٦.
گیرشمن، رومن، ایران از آغاز تا اسلام، ترجمه محمد معین، نشر علمی فرهنگی، تهران، ١٣٨٦.
لچت، جان، پنجاه متفکر بزرک معاصر، ترجمه محسن حکیمی، نشر خجسته، تهران، ١٣٧٧.
مرادی غیاث آبادی، رضا، تخت جمشید بنای میهنی ایرانیان و انجمن همپرسگی ملی، نشر نوید شیراز، تهران، ١٣٧٩.
مورتگات، آنتون، هنر بین النهرین باستان، ترجمه: زهرا باستی، محمد رحیم صراف، انتشارات سمت، تهران، ١٣٧٧.
 هینلز، جان، شناخت اساطیر ایران، ترجمه ژاله آموزگار، احمد تفضلی، نشر چشمه، تهران، ١٣86.
منابع تصاویر
 بریان، پی یر، امپراطوری هخامنشی، ترجمه ناهید فروغان، تهران، نشر قطره، ١٣٨٥.
 شهبازی، ع.شاپور، شرح مصور تخت جمشید، تهران، نشر میراث فرهنگی کشور، ١٣٧٥.
 کسرائیان، نصرالله، عرشی، زیبا، تخت جمشید، تهران، نشر چشمه، ١٣٧٢.
Boardman, John, Persia and the west, London, Thames & Hudson, 2000.
Oriental Institute of the University of Chicago (http://oi.uchicago.edu).
Bradley, Will, Art and Social change, www.en.wikipedia.org/wiki/art-and-politics.
Wood, Chris, Politics and Art Historical Method in the 1930s”, www.Richardwoodfield.org.
 
دوره 4، شماره 13
زمستان 1388
صفحه 69-80

  • تاریخ دریافت 15 آذر 1388
  • تاریخ پذیرش 01 اسفند 1388
  • تاریخ انتشار 01 دی 1388