فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

جایگاه و تاثیر کتیبه، در نگاره‌ های شاهنامه بایسنغری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیأت علمی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی نگارگری دانشکده هنر اسلامی تبریز، ایران.
10.22070/negareh.2010.5158
چکیده
یک اثر فرهیخته را می توان از چند زاویه مورد بررسی قرار داد و شاهنامه بایسنغری هم این قابلیت را دارد که از زوایای مختلف مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. شاهنامه ای که ٢٢ مجلس پرنقش در آن وجود دارد و از این میان ١٥ مجلس آن دارای کتیبه های مستقل است که این نشان از اهمیت بصری حضور کتیبه در بررسی آثار دارد. این کتیبه ها مانند کمربند و پل واسط بین سطرهای کتابت صفحه ها و نقاشی است. همان طور که مسطرهای آشکار در نوشتن متن شاهنامه به خوشنویس، یاری رسانده برای نگارگر نیز تبدیل به مسطرهای پنهانی شده تا هرگاه که لازم می دیده و به ترکیب بندی اثرش کمک می کرده، از آن استفاده نماید. هنرمندان از عناصر بصری مشخصی، برای یک دست کردن صفحه های نقاشی با دیگر صفحات کتاب استفاده می کردند که در مجموع به یکپارچگی کل کتاب می انجامید. این هدف حاصل نمی شد مگر با هوشمندی سرپرستی که به دو مقوله خوشنویسی و نگارگری احاطه داشته باشد. هدف این پژوهش بررسی راه های دست یابی به یک مجموعه هماهنگ از نظر شکل (form) و ارتباط مضمونی با آن بوده و نیز پاسخ به پرسش های زیر است:
1- جایگاه، اندازه و محل به کارگیری این کتیبه ها بر چه مبنایی بوده است؟
2- پی بردن به ارتباط شکل بین خط و نقش.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Status and affection of inscription in painting of Bisonghory- Shahnama

نویسندگان English

Amir Farid 1
Zahra Khalili 2
1 M.A,instructor, Tabriz Islamic Art university,Tabriz,Iran
2 M.A,instructor, Tabriz Islamic Art university,Tabriz,Iran
چکیده English

An excellent work of art can be considered from several aspects. And Bisonghorishahnama
as a master pieace also has capability to be analyzed from different
directions.
This manuscript contains twentytwo images, which fifteen’s of those have separate
inscriptions, that shows the visual importance of inscriptions in images, and also the
importance of studying the influence of inscriptions in images. These inscriptions
playing important role as an interface bridge between written and illustrated parts
of book and connect them to each other. As the usage of grids helped to calligrapher
in writing the texts, also as a hidden chart helped to painter in creating a better
composition. Artists of this manuscript have used a define visual elements to create
unity althrough the manuscript, and it wouldn’t be possible but with intelligent
supervising of a person which had enough knowledge and dominant to both parts
of calligraphy and painting. The main purpose of this article is examine ways to
achieve a harmonions colletion in both in forms and contents and also answer to
these questions.
1-What has been the bases of position, size and location of inscription in image?
2-What are relation ships between forms, line and design?

کلیدواژه‌ها English

Inscription
Composition
Bisonghory Shahnameh
آغداشلو، آیدین، آسمانی و زمینی، فرهنگستان هنر، ١٣٨٥
پاکباز، رویین، دائرالمعارف هنر، فرهنگ معاصر، ١٣٨١.
پاکباز، رویین، نقاشی ایرانی از دیروز تا امروز، نارستان، تهران، ١٣٧٩.
پوپ، آرتور، سیری در هنر ایران، جلد ٤، سیروس پرهام ، علمی و فرهنگی، ١٣٨٧.
زنجانی، محمود، فرهنگ جامع شاهنامه، عطاعی، ١٣٨٥.
زمانی، عباس، تاثیر هنر ساسانی بر هنر اسلامی، فرهنگ و هنر، ١٣٣٦.
دهخدا، علی اکبر، لغت نامه زبان پارسی.
کاخ گلستان، زرین و سیمین، تهران، ١٣٧٩.
 هلین برند، رابرت، زبان تصویری شاهنامه، ترجمه سید داوود طباعی، فرهنگستان هنر، ١٣٨۸.
مقاله ها و نشریه ها
ابراهیمی ناغانی، حسین، جایگاه ترکیب بندی در نگارگری ایران، هنرهای اسلامی، شماره ٢، 1385.
ادیب برومند، عبدلعی، شاهنامه بایسنغری، بدون ذکر محل چاپ.
حسینی، مهدی، ارزش های جاوید شاهنامه بایسنغری، جزوه درسی دانشگاه هنر.
سیدرضوی، نسرین و الیاسی، بهروز، همگامی نگارگری و خوشنویسی عصر تیموری با نظر به شاهنامه بایسنغری، ١٣٨٧.
 خواجه احمد عطاری، پور رضائیان، مهدی، مطالعه رابطه نگارگری و خوشنویسی، نگره، شماره 6.
منابع تصاویر
 شاهنامه بایسنغری، انتشارات سروش، تهران، ١٣٦٦.
 شاهکارهای نگارگری، انتشارات موزه هنرهای معاصر، تهران، ١٣٨٤.
کاخ گلستان، انتشارات زرین و سیمین، تهران، ١٣٧٨.
دوره 5، شماره 14
بهار 1389
صفحه 73-84

  • تاریخ دریافت 15 اسفند 1388
  • تاریخ پذیرش 11 مرداد 1389
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1389