فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

بررسی لباس و پوشاک دوره قاجار مبتنی برآثار مینایی به جا مانده از این دوره در موزه آذربایجان تبریز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی توریسم دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، میناساز و نگارگر
2 گروه هنر،‌ مرکز تحقیقات افق‌های نوین در معماری و شهرسازی،‌ واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
10.22070/negareh.2010.5125
چکیده
مینا سازی یکی ازهنر های بی بدیل و ماندگار ایرانی است که به عنوان هویت و پیشینه فرهنگی، نسل گذشته را به آینده پیوند می دهد. در دوره قاجار این هنر نیز همچون سایر هنرها دچار تحولات جدیدی شد به گونه ای که در زمان حکومت فتحعلیشاه به پیشرفت زیادی دست یافت و تا اواخر دوره ناصرالدین شاه به صورت هنری درباری و اشرافی به کار می رفت اما پس از آن به فراموشی سپرده شد. آثار مینا کاری یافت شده از دوره قاجاری در موزه های داخل و خارج از کشور نمونه های با ارزشی از این هنر می باشند. در این میان 17 قطعه مینایی که در موزه آذربایجان تبریز نگه­داری می شود به طور عمده شامل تصاویر زنان درباری آن روزگار است. در این پژوهش که به شیوه تاریخی توصیفی انجام شده، براساس کتب، اسناد و مدارک موجود ویژگی­های هنر میناسازی در دوره قاجار مورد مطالعه قرار گرفته و سپس به بررسی تطبیقی و تحلیلی لباس و پوشاک موجود در نگاره های قطعات مینا کاری شده و مقایسه آن­ها با نگارگری ایرانی پرداخته شده است تا محدوده زمانی و سیر تحول پوشاک در دوره های مختلف قاجار ارزیابی شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Study about Qajarian dresses and wears based on enameling pieces remained of Qajar era in Azerbaijan museum of Tabriz

نویسندگان English

Maryam Feizolahi 1
Zahra Fanaei 2
2 Department of Art, Advancement in Architecture and Urban Planning Research Center, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran.
چکیده English

Enameling is one of the most unique and a permanent Iranian art which connects present generation to the future as a cultural identity. In Qajar period this art like as other arts, have been new developments, so that at the time of Fath-Ali Shah, achieved the great progress and until the Naseredin Shah's era it was seen as a courtier and aristocratic art, but in the latest time of Qajar period it was ignored. Enamels found in the Qajar era, which are kept in some museums of world, are examples of the worthiest artistic works. In Azerbaijan museum in Tabriz seventeen pieces of enamel works are kept which were consist of courtier's women pictures of that era. In this article which has done by historical- descriptive method, after study on characteristics of this art in Qajar period, figures of paintings which used in those wears, enameling pieces, were compared with another Persian paintings based on available books & evidences, to distinguish the limitation time of these enameling revolution in different Qajar eras were evaluated and at the end some of the remarkable enameling artists whom working in that time were introduced.

کلیدواژه‌ها English

enamel
Qajar
Qajarian Clothing
Azerbaijan museum of Tabriz
ای وولف، هانس،سیروس ابراهیم زاده، تهران، انتشارات واموزش آنقلاب اسلامی، چاپ اول1372.
بازیل،گری، نقاشی ایرانی، ترجمه:عربعلی شروه، تهران ،انتشارات عصر جدید، چاپ اول. 1369
پاکباز، روئین، نقاشی ایران از دیرباز تا امروز، تهران، نارستان، 1379.
پولاک، س،. ترجمه: ک. جهانداری،سفرنامه پولاک، تهران ،انتشارات خوارزمی چاپ اول. 1361
خلیلی،داود،.،گرایش به غرب، مترجم:پیام بهتاش ، تهران، انتشارات کارنگ، 1383.
دمندان، پریسا، چهره نگاران اصفهان، تهران، دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1372.
دهخدا،علی اکبر،لغت نامه ، جلد7،تهران ،دانشگاه تهران، 1377.
ذکاء،یحیی،لباس زنانه از قرن سیزدهم تا امروز ، تهران ، انتشارات اداره کل هنرهای زیبا، چاپ اول. 1366.
رابینسن،ب .و ،هنر نگار گری ایران،ترجمه:یعقوب آژند، تهران، انتشارات مولی، 1384.
رهنورد،زهرا،تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی: نگار گری، تهران،سازمان چاپ وانتشارات،وزات فرهنگ وارشاداسلامی چاپ اول. 1386
عابدینی، رضا، کارگاه چاپ دستی، تهران، وزارت آموزش و پرورش، 1380.
غرشی، مهدی. "باکارگاه میناسازی هنرهای زیبای کشور آشنا شوید". هنر و مردم، دوره1، ش،9 تیر41.
غیبی، مهرآسا، هشت هزار سال تاریخ پوشاک اقوام ایرانی، تهران، انتشارات هیرمند، چاپ اول، 1385.
فدوی،سید محمد،تصویرسازی در عصر صفوی وقاجار، تهران،انتشارات دانشگاه ، چاپ اول. 1386.
فلور، ویلم، نقاشی و نقاشان دوره قاجار، ترجمه یعقوب آژند، تهران،انتشارات ایل شاهسوند بغدادی، 1381.
فیض الهی، غلامعلی ،هنر مینا ،اصفهان، انتشارات نهفت، چاپ اول1387.   
فیض الهی، مریم، مراحل ساخت مینا با مینای حجره بندی، خلاصه مقالات گنجینه های از یاد رفته هنر ایران، تهران، فرهنگستان، چاپ اول. 1388.
مدرس،مهشید،نقاشان ا روپایی در ایران در دوره قاجارشماره9 ، تهران، فرهنگستان هنر، 1386.
میثمی،حسین،نگاهی به موسیقی دوره صفویه، فصلنامه گلستان هنر،شماره 2،تهران، فرهنگستان هنر. 1384.
یاوری،حسین ،اشنایی با هنر های سنتی  ،صبای سحر،تهران، چاپ اول. 1382
یاوری،حسین، فلزکاری، چاپ سوم ، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی حوزه هنری، چاپ سوم، 1387.
مصاحبه با خانم فاطمه اصل صریرایی، مدیر مسئول مدیر مسئول موزه آذربایجان تبریز،1389.                                                      
مصاحبه با آقایان احمد و علی رضا پروازی، محققین در هنرهای سنتی  تبریز 1389.
دفتر معاونت صنایع دستی، صنایع دستی رو به  زوال در استان اصفهان ،سازمان میراث فرهنگی استان، اصفهان. 1386 .
نشریه الکترونیکی زنان، شماره ۱۰، زنان و جامعه: نقش تاریخی زنان - زنان در عرصه فرهنگ - زنان در انقلاب اسلامی
 
Falk. S. J, Qajar paintings. Faber and Faber limited, London. 1972
G.M. Vogelsang-Eastwood & L.A.Ferydoun Barjesteh ,an introduction to qajar era dress, ,
Southwest & Central Asia,2002
Gillian Vogelsong-eastwood, Qajar dress from Iran in the National museum of ethnology © Digital publications of the National Museum of Ethnology, 2001
Irena Koshoridze, Marina Friedman, Layla Diba, B.W.Robinson, Qajar portraits, Mega print, Istanbul, 2004.
 R.B.M.Binning,AJournal of Two Years travel  in  persi ,Ceylon,Ԑc.,2volumes,London,1857.
images.vam.ac.ukstyleqajar-iran521
دوره 5، شماره 16
زمستان 1389
صفحه 57-71

  • تاریخ دریافت 24 مهر 1389
  • تاریخ پذیرش 15 آذر 1389
  • تاریخ انتشار 01 دی 1389