فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

بررسی تصویر « بهرام گور» در هنر ایران «از دوره ساسانی تا پایان دوره قاجار»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد رشته پژوهش هنر از دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران.
2 استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران.
10.22070/negareh.2011.5097
چکیده
بهرام یکی از مهم ترین ایزدان زرتشتی است که در اسطوره‌شناسی به عنوان فرشته‌پیروزی و نصرت از او یاد می‌شود. در اوستا به صورت ورثرغن آمده و نام او تحول یافته‌ واژه ورترهن یا کشنده‌ اژدها می‌باشد.او همچنین نام یکی از شاهان خوشنام و عدالت‌گستر ساسانی است که در تاریخ از او به بهرام‌گور یاد شده است. داستان‌های زیبا و شگفت‌انگیز بهرام‌گور در شاهنامه و هفت‌پیکر مورد علاقه هنرمندان واقع شده به گونه‌ای که در بسیاری از آثار هنری ایران شاهد نقش و نگار آن ها هستیم. در هر دوره‌ای تصویرسازی داستان‌های بهرام‌گور متناسب با ویژگی‌های آن مقطع دچار تغییراتی شده است که با بررسی پوشاک، تاج و فیگور بهرام این تغییرات محسوس می‌باشد. دراین آثار سیر تحول هنر ایران و نیز دگرگونی روحیات و سلیقه‌های هنرمندان مشاهده می‌شود.دراین پژوهش آثار تصویری مربوط به بهرام‌گور مورد کنکاش قرار گرفته و موضوعات و ویژگی های این آثار بررسی و مقایسه شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی وشیوه گردآوری مطالب هم به روش کتابخانه ای است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Survey of image of Bahram-e Gur on Iranian art (from sasanid to end of gajar)

نویسندگان English

Majid Behdani 1
Hossein Mehrpouya 2
1 Master of Arts from University of Sistan and
2 Assistant Professor, Faculty of Art and Architecture, University of Sistan Baluchestan
چکیده English

Bahram is one of the most important gods of Zoroastrian. He is referred in mythology as angel of victory. His name in Avesta is verethraghen that is changed form of vritrahan. Vritrahan means dragon killer. Bahram is name of one of the most well-known kings of Sassanid dynasty. This king is called as Bahram-e Gur. Beautiful and wonderful stories of Bahram-e Gur in Shahnameh and Haft- peykar is favored by artists ,So that in many of Iran's artistic works we can see their designs and picture. In every period illustrate Of Bahram-e Gur's stories has been changed according to the features of that period. This can be understood by studying his clothing, crown and figure. In these works, we can see Iranian art evolution and change in artist's tastes and moods. This paper tries to search image works related to Bahram-e Gur, and compare Structural changes and aesthetic of them. Research method of this paper is analytic & descriptive and knowledge collection is in library method.

کلیدواژه‌ها English

Bahram-e Gur
myth
symbol
Shahname
Haft peykar
Iranian art
Persian painting
     اشرفی،م.م،همگامی نقاشی با ادبیات در ایران،ترجمه رویین پاکباز،تهران،نشر نگاه،1367.
بری،مایکل،تفسیر مایکل بری بر هفت پیکر نظامی،ترجمه جلال علوی نیا،تهران،نشر نی،1385.
بلعمی،ابوعلی،تاریخ بلعمی،تصحیح محمد تقی بهار،به کوشش محمد پروین گنابادی،تهران،نشر زوّار،چاپ سوم،1385.
بلعمی،ابوعلی،گزیده تاریخ بلعمی،شرح رضا انزابی نژاد،تهران،نشر امیرکبیر،چاپ سوم،1368.
پاکباز،روئین،نقاشی ایران از دیرباز تا امروز،تهران،نشر زرین و سیمین،چاپ سوم،1383.
پوپ،آرتور اپهام،سیر و صور نقاشی ایران،ترجمه یعقوب آژند،تهران،نشر مولی،1378.
پوپ،آرتور اپهام،سیری در هنر ایران، زیر نظر سیروس پرهام،تهران،نشر علمی و فرهنگی،1387.
خلف تبریزی،محمدحسین،برهان قاطع،ج اول،به اهتمام محمد معین،تهران،نشر امیر کبیر،1357.
زرین کوب،عبدالحسین،پیرگنجه در جستجوی ناکجاآباد،تهران،نشر سخن،چاپ دوم،1374.
شایسته فر،مهناز،بررسی اجمالی خوشنویسی بر روی قالی،کتاب ماه هنر،شماره54-53،بهمن و اسفند،1381.
شهیدی مازندرانی،حسین،فرهنگ شاهنامه(نام کسان و جایها)،تهران،نشر بلخ،1377.
عوفی،سدیدالدین محمد،گزیده جوامع الحکایات و لوامع الروایات،تهران،نشر انقلاب اسلامی،چاپ چهارم،1372.
غلامی نژاد،محمدعلی،تقوی.محمد،براتی.محمدرضا،بررسی تطبیقی شخصیت بهرام در شاهنامه و هفت پیکر،مجله دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی مشهد،شماره 158،پاییز1386.
فردوسی،ابوالقاسم،شاهنامه فردوسی،تهران،نشر بدیهه،1387.
فریه،ر.دبلیو،هنرهای ایران،ترجمه پرویز مرزبان،تهران،نشر فرزان روز،1374.
قلی زاده،خسرو،فرهنگ اساطیر ایرانی بر پایه متون پهلوی،تهران،نشر پارسه،1387.
کورکیان،ا.م،سیکر. ژ.پ،باغهای خیال،ترجمه پرویز مرزبان،تهران،نشر فرزان روز،1377.
کیوانی،شادان،تحول منظره در نگارگری ایران،کتاب ماه هنر،شماره64-63،آذر و دی،1382.
گری،بازیل،نقاشی ایرانی،ترجمه عربعلی شروه،تهران،نشر دنیای نو،چاپ دوم،1385.
محمد پناه،بهنام،کهن دیار،ج اول،تهران،نشر سبزان،چاپ چهارم،1386.
محمد پناه،بهنام،کهن دیار،ج دوم،تهران،نشر سبزان،1386.
معین،محمد،فرهنگ فارسی،ج ششم،تهران،نشر امیرکبیر،چاپ بیست و سوم،1385.
نظامی گنجه ای،هفت پیکر، تصحیح و مقدمه بهروز ثروتیان،تهران،انتشارات توس،1377.
نولدکه،تئودور،تاریخ ایرانیان و عربها در زمان ساسانیان،ترجمه عباس زریاب،تهران،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،1378.
هینلز،جان راسل،شناخت اساطیر ایران،ترجمه باجلان فرخی،تهران،نشر اساطیر،چاپ دوم،1385.
یاحقی،محمدجعفر،فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی،تهران،نشر سروش،1369.
یاوری،حورا،روانکاوی و ادبیات،تهران،نشر تاریخ ایران،1374.
www.shahnama.caret.cam.ac.uk.
دوره 6، شماره 19
پاییز 1390
صفحه 5-19

  • تاریخ دریافت 10 بهمن 1390
  • تاریخ پذیرش 31 خرداد 1390
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1390