فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

مقایسه‌ی رابطه فضای مثبت و منفی در کاشیکاری مسجد امام خمینی (ره) اصفهان با مسجد و مدرسه شهید مطهری تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر ، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 مدرس دانشگاه غیر انتفاعی گلستان، شهر گرگان، استان گلستان
چکیده
فضاهای مثبت و منفی، در کاشی کاری های مساجد، علاوه بر ایجاد تعادل و توازن، جلوه ای از مفاهیم معنوی را نیز در خود دارند که طی دوران مختلف، تحت شعاع تاثیرات خارجی، تجلی این مفاهیم متعالی، رو به افول گذاشته است. دراین مقاله فضاهای مثبت و منفی با تکیه بر مفاهیم عرفانی و فلسفی در قاب های کاشی کاری شده مسجد امام خمینی(ره) در اصفهان از دوره صفویه و مسجد و مدرسه شهید مطهری که از مصادیق بارز معماری قاجار است. مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین ضمن بررسی و تحلیل فضاهای مثبت و منفی چند نمونه از قاب های کاشی مسجد امام خمینی که نمونه های معتبر و اصیل از هنر سنتی ایران از دوره صفویه به شمار می رود؛ به مقایسه آن با نوع کاشی کاری های مسجد و مدرسه عالی شهید مطهری پرداخته تا از این طریق میزان تغییراتی که در مفاهیم متعالی این نمادهای بصری در حین تاثیر پذیری ازهنرغربی حاصل می شود، مشخص گردد. به طوری که با تغییر در نمادهای بنیادین این نوع از هنر کاشی کاری به میزان چشمگیری مفاهیم آن نیز تغییر و دگرگون می شوند. این مقاله بر اساس روش تحقیق توصیفی - تحلیلی به انجام رسیده و در تحلیل اصلاحات از روش تطبیقی استفاده شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comparison between positive and negative spaces on tiling of Imam Khomeini Mosque in Isfahan and shahid (martyr) Motahhari school and mosque in Tehran

نویسندگان English

Mohsen marasy 1
Shadi Jamali 2
1 PH.D, Assistant Professor، Faculty Of Shahed University, Tehran, Iran.
2 Faculty of Art, payame noor University, Gilan, rasht
چکیده English

Positive and negative spaces in the tiling of the mosques not only create equilibrium and balance, but also contain spiritual meanings.But, during different eras ,due to influences of external effects , manifested this noble concept, has been declining. In this paper, the positive and negative spaces based on mystical and philosophical concepts, in the tiling frames in the mosque of Imam Khomeini (RA) in Isfahan, the Safavid period and the mosques and school of martyr Motahhari as an evidence of Qajar architecture, has been studied. In addition to investigation and analysis of the positive and negative spaces of the tiling of the ‘’Shahid Morahhari’’ school, decorations of this school also has been compared with ‘’Imam Khomeini’’ School as a well-known structure remained from Safavid dynasty that by this way, determine the rate of Changes in the transcendental concepts of visual symbols which were affected by Western art. So that by changes in the fundamental symbols of this type of tile work of art, also dramatically their concepts change and become transformed.Using a valid index to convey the deep concepts in the foundations of decorating items to present era, is so important .According to the investigations, using fundamental items like positive and negative spaces in this school show how consistent they are with values and deep and conceptual criteria of the far past and how much they have changed. Research method in this paper is descriptive analysis and utilizes by comparison system in the idiom analysis.

کلیدواژه‌ها English

Positive and negative spaces
Qajar
Safavid
tiling
Shahid Motahari and Emam Khomeini mosques
اعوانی، غلامرضا، حکمت و هنر معنوی ( مجموعه مقالات )، انتشارات گرّوس، چاپ اول، تهران،1375.
البهنسی، عفیف، هنر اسلامی، ترجمه ی محمود پورآقاسی،انتشارات سوره مهر، چاپ دوم، تهران،1387.
امینیان، محمد علی، مبانی فلسفه اسلامی، انتشارات دانشگاه گیلان، چاپ اول تهران،1376.
بورکهارت، تیتوس، هنر مقدس ( اصول و روش ها)، ترجمه: جلال ستاری،انتشارات سروش، چاپ سوم، تهران، 1381.
جعفری، محمد تقی، هنر و زیبایی از دیدگاه اسلام، مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری، چاپ پنجم، تهران،1386.
ربیعی،هادی، جستارهایی در چیستی هنر اسلامی، ترجمه و نشر آثار هنری"متن"، چاپ اول، تهران،1388.
مددپور، محمد ، حکمت اُنسی ، انتشارات سوره مهر، چاپ دوم، تهران،1386.
ملاصدرا( صدرالمتألهین محمد بن ابراهیم )، شواهدالربوبیه، ترجمه و تفسیر: دکتر جواد مصلح، انتشارات سروش، چاپ اول ،تهران،1366.
نصر، سید حسین، اهمیت خلاء در هنر اسلامی، مترجم : نادر شایگان فر، مجله خردنامه همشهری، شماره4، هران، 1385.
دوره 6، شماره 18
تابستان 1390
صفحه 83-94

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 10 بهمن 1389
  • تاریخ پذیرش 20 اردیبهشت 1390
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1390