فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

جایگاه معانی و قصص قرآنی در نگارگری ایران بین سده های 8 تا 11 هجری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد صنایع دستی، دانشگاه سوره، تهران، ایران.
2 عضو هیات علمی دانشکده هنر دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
چکیده
حرمت و جایگاه قرآن کریم در قلوب مسلمانان، باعث شده تا هیچ گاه این کتاب مقدس به­طور مستقل مورد تصویرسازی قرار نگیرد. اما تشنگی و اشتیاق ادیبان عاشق نسبت به قرآن کریم باعث شکل­گیری متون ادبی متاثر از قرآن کریم شده است. این متون در کنار برخی از کتاب­های تاریخی و دانشنامه­ها واسطه­ای برای ارائه معانی و قصص قرآنی در نگارگری ایران بین سده های 8 تا 11 هجری قمری شده­اند. این موضوع از طریق تصویرسازی متن­های ادبی متاثر از قرآن کریم روی داده است. مقاله پیش رو با بررسی جایگاه چنین نگاره­هایی در نگارگری ایران، وارد مطالعه تطبیقی نگاره­ها، متون ادبی و قرآن کریم شده است. به این ترتیب با روش توصیفی و تحلیلی و با جمع آوری اطلاعات به شیوه کتابخانه­ای و مشاهده­ای، ظرفیت­های نگارگری کشورمان را در ارائه معانی قرآنی به بوته نقد و بررسی گذاشته و جایگاه ادبیات (شعر و نثر) را در شکل­گیری چنین نگاره­هایی مورد بررسی قرار داده است. از دستاوردها و یافته­های مهم این تحقیق که می­تواند ظرفیت­سازی ویژه­ای را در آگاه­سازی هنرمندان معاصر کشورمان برعهده داشته باشد، کشف جایگاه مهم و اساسی ادبیات فارسی در شکل­گیری نگاره­های مرتبط با قرآن کریم است. این مساله از طریق مراجعه به نمونه­های شاخص و تدوین یک دسته­بندی کلی درباره آن­ها به دست آمده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Consideration on the status of concepts and Stories of Quran in Iranian painting between eight and eleven century A.D

نویسندگان English

Hadi Babaie Fallah 1
Mohammad Ali Rajabi 2
1 MA in Handicraft, Sooreh University, Tehran, Iran.
2 Art Lecturer, Faculty of art, Shahed University, Tehran, Iran.
چکیده English

The dignity and status of holy Quran among Muslims , has ever prevented the independent painting of this holy book. But the craving and eagerness of literatures who love Quran, has developed some texts under the influence of Quran. These texts, and some other historical books, were places to express the concepts and stories of Quran in Iranian painting between eighth and eleventh centuries hejri ghamari. This important incident has happened by visualization and illustration of texts influenced by holy Quran.
This article aims to pursue such important paintings, and enters the descriptive and comparative study of images, the place of poetry and texts in painting, especially holy Quran. In this way, the capacity of painting in expressing Quran concepts, in our country has been criticized and studied, and the place of literature (prose and poetry) in forming such images is discussed. One of the most important results and findings of this research, which can make special capacity in informing the Iranian contemporary artists, is discovering the significant and essential status of Persian literature in Formation of paintings based on the Quran. It is achieved by referring to index samples and making a general classification about them.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
Islamic art
Iran art
painting
Persian literature
قرآن کریم، ترجمه مرحوم مهدی الهی قمشه­ای، اسوه، تهران، 1387.
طباطبائی، سید محمد حسین، تفسیرالمیزان، محمد باقر موسوی همدانی، مرکز نشر فرهنگی رجاء و مؤسسه انتشارات امیر­کبیر، تهران، 1376.
ایزدی، سیروس، نگاشته­هایی در باب تاریخ، زبان و فرهنگ ایران ­زمین، با مقدمه محمد­ رجبی، چاپ اول، مؤسسه الهدی، تهران، 1389.
بیرونی، ابوریحان، آثارالباقیه، اکبر دانا سرشت، امیرکبیر، تهران، 1363.
پوپ، آرتور و  فیلیپس اکرمن، سیری در هنر ایران، ج 5، علمی و فرهنگی، تهران، 1387.
پیرنیا، حسن، تاریخ ایران قبل از اسلام، نامک، تهران، 1382.
حسینی، مهدی، «فالنامه شاه طهماسبی»، هنرنامه، شماره 23.
جامی، عبدالرحمن، هفت اورنگ،  اهورا، تهران، 1386.
دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، جلد دوازدهم، چاپ اول، دانشگاه تهران، تهران، 1335.
رجبی، محمد علی «جلوه­های آیات و اذکار در نگارگری اسلامی ایران»، کتاب ماه هنر، سال اول، شماره 12، 1378.
رشید­الدین فضل­الله، جامع التواریخ (تاریخ بنی­اسرائیل)، میراث مکتوب، تهران، 1386
سعدی شیرازی، کلیات (گلستان)، به تصحیح محمدعلی فروغی، هرمس، تهران، 1385
شایگان، داریوش، آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی، باقر پرهام، فرزان، تهران، 1373.
فرخزاد، پوران، کارنامه­ای به دروغ، چاپ اول، انتشارات علمی، تهران، 1376.
فردوسی، ابوالقاسم، شاهنامه، براساس چاپ مسکو، هرمس، تهران، 1387.
گرابر، اولگ، مروری بر نگارگری ایران، مهرداد وحدتی دانشمند، چاپ اول، فرهنگستان هنر، تهران، 1383.
نصر، سید حسین، هنر و معنویت اسلامی، رحیم قاسمیان، دفتر مطالعات دینی هنر، تهران، 1375.
نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف، خمسه، براساس چاپ مسکو- باکو، چاپ دوم، هرمس، 1387.
دوره 6، شماره 18
تابستان 1390
صفحه 23-33

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 06 بهمن 1389
  • تاریخ پذیرش 08 اردیبهشت 1390
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1390