فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

مطالعه طرحِ ارسی­‌های کاخ­‌های قاجاری تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناس هنراسلامی (شیشه) – دانش‌آموخته از دانشگاه هنراسلامی تبریز ، تبریز، ایران.
چکیده
عناصر تزیینی معماری دوره قاجار تهران در کاخ‌های آن به طور چشم‌گیر دیده می‌شود. از جمله عناصر تزیینی، ارسی‌ها هستند که طرح و نقشی خاص دارند؛ اما امروزه با توجه به نفوذ معماری غرب و کم‌رنگ‌‌شدن عناصر سنتی، در‌حال فراموشی‌اند.
از این پژوهش نتیجه گرفته می‌شود که تمامی طرح‌های این ارسی‌ها، منحنی هستند. این طرح‌ها از نقش‌های اصلی بته‌جقه، چهارپر و طرح­های قاب­بندی و گل تشکیل شده که در اغلب هنرهای دوره قاجار به کار رفته‌اند. این‌گونه استنباط می‌شود که طرح­های سنتی در دوره قاجار در اغلب هنرها به‌کار می‌رفته و با توجه به مصالح و ابزار کار آن هنر، در برخی ساده و در برخی با جزئیات همراه بوده است.
هدف این پژوهش، مطالعه طرحِ ارسی‌های کاخ‌های مذکور و تطبیق آن‌ها با یکدیگر و در پایان بررسی نقش‌های اصلی و تطبیق آن‌ها با سایر هنرهای دوره قاجار است.
نوع تحقیق توصیفی‌‌تحلیلی و روش جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای‌میدانی است. در این راستا طرحِ ارسی‌های کاخ‌های قاجاری تهران با رویکرد به ارسی‌های عمارت شمس‌العماره در کاخ گلستان، عمارت مسعودیه و کاخ صاحبقرانیه مطالعه و بررسی شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Study of Orosies of Tehran Qajar Houses

نویسنده English

Niloufar Alipour
Bachelor of Islamic Art (Glass Art)- Graduted from Tabriz Islmaic Art University
چکیده English

The architecture of Qajar period can interestingly be seen in its houses which contain decorative elements such as Orosi, this Orosies include special pattern and design in which considering the influence of west architecture and decline of traditional elements are being forgotten.
The type of this research study is descriptive - analytical and collection method is library - athletics which plans to study Orosies of Qajar houses based on Shams Ol Emare in Golestan palace, Masoodie house and Sahebgheranieh house.
The purpose of this research is study of patterns of these houses and accommodating them with each other and adapting this main patterns with other Arts of Qajar period.
The result of this study is that all the patterns are curved and in the form of paisley design and tetramerous and floral elements that have been used in all of Qajar arts, it is inferred that the traditional design in Qajar period have been used in all kind of arts, and in each field based on its material and its tool it has been to form an elaborate work of Art or just associated with a simple one.

کلیدواژه‌ها English

houses Orosi
Qajar
Tehran
Traditional arts
Ornamental motifs
-        احسانی، محمد‌تقی، جلدها و قلمدان‌های ایرانی و نگارگری، تهران، امیرکبیر، 1382.
-        امرایی، مهدی، ارسی پنجره‌های رو به نور، تهران، سمت، 1383.
-        پاکباز، رویین، دایرةالمعارف‌هنر (نقاشی، پیکره‌سازی و هنر گرافیک تهران، فرهنگ معاصر، 1387.
-        پیرنیا، محمد‌کریم، مصالح ساختمانی، آژند، اندود، آمود در بناهای کهن ایران، تألیف، تدوین و تعلیق زهره بزرگمهری، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه)، 1381.
-        دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، جلد دوم، تهران، دانشگاه تهران، 1377.
-        سیف، هادی، نقاشی روی گچ، تهران، سروش، 1379.
-        شاردن، سفرنامه شوالیه شاردن، ترجمه اقبال یغمائی، جلد دوم، تهران، توس، 1374.
-        شکراللهی، احسان‌الله و داوود نظریان، مصحف بهارستان، تهران، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1388.
-        عطروش، طاهره، بته‌جقه چیست؟، تهران، سی‌بال هنر، 1385.
-         قبادیان، وحید، معماری در دارالخلافه ناصری (سنت و تجدد در معماری معاصر تهران)، تهران، پشوتن، 1383.
-        کارلاسرنا، مادام، آدم‌ها و آیین‌ها در ایران، ترجمه علی‌اصغر سعیدی، تهران، نقش جهان، 1362.
-        مختاری طالقانی، اسکندر، «کاخ صاحبقرانیه»، مجموعه مقالات سومین کنگره معماری و شهرسازی ایران (سومین: 1385: بم)، تهران، رسانه‌پرداز: سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، 1384.
-        ملول، غلامعلی، بهارستان دریچه‌ای به قالی ایران، تهران، زرین و سیمین، 1384.
دوره 6، شماره 18
تابستان 1390
صفحه 5-21

فایل‌های تکمیلی/اضافی

  • تاریخ دریافت 11 بهمن 1389
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1390