بازنمایی ظروف فلزی کاربردی دورة صفوی بر اساس نگاره‌های شاهنامة شاه‌طهماسبی

کاظم پور, مهدی

doi:10.22070/negareh.2025.19723.3443

بازنمایی ظروف فلزی کاربردی دورة صفوی بر اساس نگاره‌های شاهنامة شاه‌طهماسبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مهدی کاظم پور

دانشیار، دانشکده حفاظت اثار فرهنگی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، اران

10.22070/negareh.2025.19723.3443

چکیده

مقدمه: با نگاهی به منابع فلزکاری اسلامی، مشخص می‌شود که آثار باقی‌مانده در موزه‌ها، مجموعه‌های شخصی و حتی متون دورة اسلامی، عمدتاً شامل آثار برنجی و مفرغی هستند و اشیاء طلایی و نقره‌ای کمتری در دسترس است. دلیل این امر، به خاصیت خورندگی فلز و همچنین جنبة مادی آن‌ها بازمی‌گردد، چراکه بسیاری از آن‌ها برای مقاصد مالی، ذوب ‌شده‌اند. یکی از منابع معتبر برای کسب اطلاعات دربارة ظروف کاربردی دورة صفویه، نگاره‌های به‌جای مانده از این دوره است.
اهداف و سؤال‌ها: یکی از اهداف این مقاله، بازنمایی اشیاء کاربردی بر اساس نگاره‌های شاهنامة شاه‌طهماسبی است. سؤال‌های اصلی پژوهش عبارت‌اند از: 1. کدام ظروف کاربردی دورة صفوی در نگاره‌های شاهنامة شاه‌طهماسبی ترسیم‌شده‌اند؟ 2. این ظروف چه شکل و تزئیناتی دارند؟
روش‌ها: این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا بر مطالعات کتابخانه‌ای و الکترونیکی، به بررسی شکل و تزئینات ظروف کاربردی فلزی در نگاره‌های شاهنامة شاه‌طهماسبی می‌پردازد.
یافته‌ها و نتایج: بر اساس نتایج این مطالعه، ظروف کاربردی در نگاره‌های این شاهنامه، عمدتاً متعلق به دربار شاهان بوده و جنس‌ آن‌ها اغلب طلا، نقره و برنج است. شکل‌های رایج این ظروف کاربردی شامل صراحی، تُنگ، ابریق، آفتابه و ‌لگن، شمعدان، بخوردان و مشعل بوده‌اند. این ظروف با تزئینات گیاهی، هندسی و نیز نقش‌های شیاری مشابه با ظروف فلزی دورة هخامنشی آراسته‌شده‌اند.

کلیدواژه‌ها

شاهنامة شاه‌طهماسبی

فلزکاری صفویه

نگارگری

ظروف کاربردی صفوی

اشیای درباری

عنوان مقاله English

Representation of Applied Metalworks of the Safavid Era Based on the Illustrations of the Shahnameh of Shah Tahmasabi

نویسنده English

Mehdi Kazempour

associate professor, cultural materials conservation faculty, Tabriz Islamic Art university,, Tabriz,, Iran

چکیده English

Introduction: The study of Islamic metalwork reveals that the majority of preserved works in museums, private collections, or historical sources consist of copper, iron, and bronze artifacts. In contrast, objects crafted from gold and silver are rarely encountered today. Their absence is primarily explained by two factors: the corrosive properties of certain metals, which caused deterioration over time, and the high intrinsic value of gold and silver, which led to the frequent melting and recycling of such objects for financial and economic purposes. As a result, scholars face limitations when attempting to reconstruct the material culture of the Safavid period solely through extant artifacts. Paintings, therefore, emerge as the most reliable documentary evidence for understanding the types of functional utensils and vessels used at the Safavid court. These illustrations not only capture everyday and ceremonial scenes, but also portray objects with a striking degree of realism and technical detail, allowing researchers to infer their forms, functions, and decorative characteristics.
Purposes & Questions: The primary purpose of this article is to conduct a systematic analysis of functional metal objects as represented in the illustrations of the Shahnameh of Shah Tahmasabi, one of the most celebrated manuscripts of the Safavid era. This research is guided by two central questions: (1) Which functional objects of the Safavid era are depicted in the Shahnameh of Shah Tahmasabi? (2) What materials, shapes, and decorative techniques characterize these objects? By addressing these questions, the study seeks to contribute to a more nuanced understanding of Safavid craftsmanship, courtly life, and the symbolic significance of objects in Safavid visual culture.
Methods: This research employs a descriptive-analytical method with a qualitative approach, focusing on the visual analysis of illustrations from the Shahnameh of Shah Tahmasabi. Data were collected using both library sources and electronic databases. The initial corpus consisted of 60 illustrations from the manuscript, dated 931 AH. From this group, 20 images were selected through non-probability judgmental sampling, with the key criterion being the presence of at least one metal object in each illustration. In order to ensure a diverse and representative set of objects, repetitive or overly similar depictions were excluded. The objects examined and classified in this study include Sorahi (flasks), Abriq (ewers), pitchers, teapots, candlesticks, torches, censers, medical instruments, and kitchen utensils. Each object type was analyzed in terms of form, materiality, decorative patterns, and functional context within the Safavid court.
Findings & Results: The analysis demonstrates that the illustrated objects of the Safavid period, as preserved in the Shahnameh of Shah Tahmasabi, correspond closely to descriptions provided by contemporary travelers and chroniclers. The findings suggest that these paintings offer an invaluable and realistic representation of metal objects that are otherwise absent from museum collections today. While certain categories of Safavid metalwork, such as military arms, have survived, the functional utensils used daily and in ceremonial contexts at court—such as Sorahi flasks, Abriq ewers, candlesticks, censers, torches, and kitchen vessels—are primarily known through illustrated manuscripts. Particularly noteworthy among these are the Sorahi flasks, which appear frequently and with careful detail. Their golden appearance in the illustrations strongly suggests that they were made of gold, emphasizing both their practical function and their symbolic value as luxury objects. These flasks typically feature a spherical body, an elongated cylindrical neck, and a small lidded container attached by a chain. They were commonly placed on golden trays or within basins lined with velvet, highlighting their role in the courtly etiquette of serving guests. Decorative features include engraved motifs, grooved or spoon-like designs reminiscent of Achaemenid vessels, and occasional inlays of precious stones. Geometric and plant motifs are also prominent, reflecting the broader aesthetic traditions of the Safavid era. Other vessels, such as basins and various containers, share similar material and decorative features. Their inclusion of handles and spouts suggests practical use for washing and ablution, consistent with the Islamic emphasis on ritual cleanliness before meals and prayers. Censers are depicted in several illustrations, often crafted from gold or silver, and were used for perfuming palace interiors with incense, thereby combining functionality with sensory and ceremonial significance. Candlesticks, frequently shown in palatial contexts, are characterized by circular or octagonal bases and decorated with geometric, vegetal, or inscribed motifs. Torches appear as square or rectangular mesh containers, likely made of copper or bronze, and were produced using stationary chopping techniques. These details confirm the advanced technical skill of Safavid metalworkers. In sum, the study reveals that the Shahnameh of Shah Tahmasabi is not merely a literary and artistic masterpiece, but also a vital visual record of functional metal objects in Safavid Iran. Through its meticulous illustrations, the manuscript preserves evidence of utensils and vessels that no longer survive in physical form. By situating these depictions within their cultural and historical context, this article highlights the importance of illustrated manuscripts as a complementary source for reconstructing the material culture of the Islamic world.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Shahnameh Shah Tahmasabi

Safavid metalwork

Painting

Safavid applied vessels

Royal vessels

آژند، ی. (139۹). نگارگری ایران (پژوهشی در تاریخ نقاشی و نگارگری ایران). سمت. https://samt.ac.ir/fa/book/1959

آلن، ج. و.، (۱۳۷۴). فلزکاری (پ. مرزبان، مترجم). در ر. و. فریه (ویراستار)، مجموعه مقالات هنرهای ایران. نشر فروزان. https://www.gisoom.com/book/198120

آنترمونی، ج. ب. (1397). سفرنامه جان بل آنترمونی، از فرستادگان پطر کبیر به دربار شاه سلطان حسین (س. طهماسبی، مترجم). مجمع ذخایر اسلامی. https://www.gisoom.com/book/11528085

ات‍ی‍ن‍گ‍ه‍اوزن‌، ر.، و یارشاطر، الف. (وی‍راس‍ت‍اران). (1389). نقاشی ایران در دوره قاجار (اوجهای درخشان هنر ایران). (ر. پاکباز و ه. عبداللهی، مترجمان). آگه. https://www.gisoom.com/book/1183502/1379

احسانی، م. ت. (۱۳۶۸). هفت هزار سال هنر فلزکاری. انتشارات علمی و فرهنگی. https://www.gisoom.com/book/11016144

اسماعیل نژاد، ع. (١٣٩١). بررسی فناوری و زیبایی‌شناسی فلزکاری دوره صفوی [پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده]. دانشگاه شاهد، دانشکده هنر.

اسمیت، ر. ب. (1386). نخستین فرستادگان پرتغال به دربار شاه اسماعیل صفوی (ح. زنگنه، مترجم). ب‍ه‌دی‍د. https://brown-circle.com/producthttps://brown-cir

افروغ، م. (الف-۱۳۸۹). فلزکاری عصر سلجوقی و صفوی. موسسه جمال هنر. https://www.gisoom.com/book/1666229

افروغ، م. (ب-۱۳۸۹). ملاحظات ملی و مذهبی در فلزکاری عصر صفوی [پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده]. دانشگاه تهران، پردیس هنرهای زیبا. https://lib.ut.ac.ir/site/catalogue/1367440

افروغ، م.، و نوروزی طلب، ع. (١٣٨٩). هویت اسلامی- ایرانی در فلزکاری عصر صفوی: با تأکید بر کتیبه‌های موجود بر روی آثار فلزی. مطالعات ملی، ۱۱(۴۴)، ۷۳-۱۰۰. https://www.rjnsq.ir/article_99515.html

ال‍ئ‍اری‍وس‌، آ. (1363). سفرنامه آدام ال‍ئ‍اری‍وس: بخش ایران‌ (الف. بهپور، مترجم). ابتکار. https://noorlib.ir/book/info/10867

امامی، ک. (1373). بازگشت شاهنامه شاه‌طهماسبی. کلک، (۵۳)، ص. ۱۱-۲۱. http://noo.rs/K9d3T

باکویی، ف. (١٣٩٤). مطالعه تطبیقی نقوش انسانی در فلزکاری و نگارگری عصر صفوی [پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده]. دانشگاه شاهد، دانشکده هنر.

بهمنی آزاد، ب. (1389). بررسی نماد شناسانه فرم و نقش در فلزکاری دوره صفوی [پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده]. دانشگاه الزهرا، دانشکده هنر. https://www.virascience.com/thesis/526996

پاکباز، ر. (۱۳۹۶). نقاشی ایران از دیرباز تا امروز. نشر زرین؛ سیمین. https://taaghche.com/book/232677

پوپ، آ. (139۴). سیر و صور نقاشی ایران (ی. آژند، مترجم). مولی. https://ajansbook.ir/Pop

پوپ، آ. ا.، و آکرمن، ف. (1387). سیری در هنر ایران، از دوران پیش‌ازتاریخ تا امروز (ن. دریابندری و دیگران، مترجمان). انتشارات علمی و فرهنگی. https://www.gisoom.com/book/11088607 (نسخه اصلی منتشرشده در ۱۹۳۸).

تاورنیه، ژ. ب. (1383). سفرنامه تاورنیه (ح. ارباب شیرانی، مترجم). نیلوفر. https://asmaneketab.ir/product/Taver

ترکمان منشی، الف. (1381). تاریخ عالم‌آرای عباسی (الف. افشار، مصحح). امیرکبیر. https://noo.rs/QSKWw

جلالی، م. (١٣٨٧). پایه شمعدان‌های صفوی در موزه مرکزی آستان قدس. مشکوه، ۲۷(۲)، ۱۱۵-۱۲۰. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.16838033.1387.27.2.7.8

ج‍م‍ل‍ی‌‌ ک‍ارری‌، ج‍. ‌‌ف‍. (۱۳۸۳). سفرنامه کارری (ع‍.‌ ن‍خ‍ج‍وان‍ی‌ و ع‍.‌ ک‍ارن‍گ‌، مترجمان). شرکت انتشارات علمی و فرهنگی. https://elephantbookstore.ir/12

جوانی، الف.، مطیع، م.، و کاظم نژادی، ح. (١٣٩١). بررسی تزیینات فلزکاری مذهبی عصر صفویه. مطالعات هنرهای تجسمی، (٣)، ٢٣-٤١. https://civilica.com/doc/1465975

جوانیان، م. (1390). مطالعه تطبیقی آثار فلزکاری دوران سلجوقی و صفویه [پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده]. دانشگاه الزهرا. https://www.virascience.com/thesis/554390

چلبی، ا. (1338). سیاحت‌نامه اولیا چلبی (ح. نخجوانی، مترجم و تلخیص کننده). تبریز: چاپخانه شفق. https://noorlib.ir/book/info/111086

حسین نیا امیرکلایی، ه.، هاشمی زرج آباد، ح.، و زارعی، ع. (١٣٩٧). معرفی و خوانش کتیبه‌های آثار فلزی عصر صفوی، مطالعه موردی: نمونه‌های موجود در موزه آستان قدس رضوی. نگارینه هنر اسلامی، ۵(۱۵)، ۴-۱۲. https://doi.org/10.22077/nia.2019.2032.1164

حیدرآبادیان، ش.، و عباسی فرد، ف. (1388). هنر فلزکاری اسلامی. سبحان نور. https://ketabmarja.com/product/detail/121388

دلاواله، پ. (1348). سفرنامه پیترو دلاواله (ق‍س‍م‍ت‌ م‍رب‍وط ب‍ه‌ ای‍ران‌) (ش. شفا، مترجم). بنگاه ترجمه و نشر کتاب. https://asmaneketab.ir/product/1348

دهخدا، ع. (١٣٧٧). لغت‌نامه علی‌اکبر دهخدا (ویراست چهارم). دانشگاه تهران. https://noo.rs/m3vAX

دیماند، م. الف. (۱۳۸۳). راهنمای صنایع اسلامی (ع. فریار، مترجم، ویرایش دوم). انتشارات علمی و فرهنگی. https://www.gisoom.com/book/1283764

ذکاوت، س. (1399). مطالعه تطبیقی تصاویر شمعدان‌های فلزی در نگاره‌های شاهنامه طهماسبی و نمونه‌های مشابه دوره‌های اسلامی (دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، تیموری و صفوی). پیکره، ۹(۱۹)، ۳۰-۴۱. https://www.noormags.ir/view/en

راوندی، م. (۱۳۶۳). تاریخ اجتماعی ایران. نشر ناشر. https://ketabchi.com/product/167236

سانسون (1346). س‍ف‍رن‍ام‍ه‌ س‍ان‍س‍ون‌: وض‍ع‌ ک‍ش‍ور ش‍اه‍ن‍ش‍اه‍ی‌ ای‍ران‌ در زم‍ان‌ ش‍اه‌ س‍ل‍ی‍م‍ان‌ ص‍ف‍وی‌ (ت. تفضلی، مترجم). ابن‌سینا. https://ketab.cafe/1

سلیمان نژاد. الف. (1396). سفره و سفره چینی در عصر صفوی. پژوهش در تاریخ، ۸(۳-۴)، 159-168. https://pdtsj.ut.ac.ir/article_78266.html

سیف علی، س.، و کشاورز افشار، م. (1400). گونه شناسی آثار فلزکاری در نگارگری عصر صفوی (1135-907 ه.ق). نگره، ۱۶(۵۷)، ص. ۱۱۹-۱۳۷. https://doi.org/10.22070/negareh.2020.4977.2361

س‍ی‍ل‍وا ای‌ ف‍ی‍گ‍روآ، گ‍. د. )1363). سفرنامه دن گارسیا دسیلوا فیگوئروآ س‍ف‍ی‍ر اس‍پ‍ان‍ی‍ا در درب‍ار ش‍اه‌ ع‍ب‍اس‌ اول‌ (غ. سمیعی، مترجم). نشر نو. https://asmaneketab.ir/product/1363

شاد قزوینی، پ. (1382). بررسی پالت رنگ در 5 نگاره از نگاره‌های شاهنامه شاه‌طهماسب. جلوه هنر، (۲۳)، ۱۴-۲۳. http://noo.rs/8dbNr

شاردن، ژ. (1372). سفرنامه شاردن: متن کامل (الف. یغمایی، مترجم). توس. https://fa.wikinoor.ir/wiki/Sharden

فراست، م. (1384). بررسی مضامین خط نگاره‌های شمعدان‌ها و قندیل‌های دوره صفوی، موزه ملی. پژوهش هنر اسلامی، (۳)، ۶۱-۷۶. http://noo.rs/Xeq7e

فردپور، س. (1390). نگاهی بر فرم و نقوش شمعدان‌های دوره اسلامی. نقش‌مایه، (۷)، ص. ۹۷-۱۱۰. https://www.noormags.ir/view/ar/articlep

کاشانی ایلخچی، ش.، و کاظم پور، م. (1400). مطالعه نقشمایه درفش‌های موجود در شاهنامه شاه‌طهماسبی بر مبنای ابزارهای تحلیلی رویکرد نشانه‌شناسی. نگره، ۱۶(۵۹)، ۹۱-۱۰۷. https://doi.org/10.22070/negareh.2020.4669.2281

کفیلی، ح. (1391). پایه شمعدان‌های دارالشفاء امام رضا علیه‌السلام در دوره صفوی. مشکوه، 31(3)، 120-106. http://noo.rs/nuRoB

کمپفر، الف. (1363). سفرنامه کمپفر (ک. جهانداری، مترجم). خوارزمی. https://asmaneketab.ir/product/1

کنبی، ش. (138۴). عصر طلایی هنر ایران (1501-1722 میلادی) (ح. افشار، مترجم). نشر مرکز. https://lib.ut.ac.ir/site/catalogue/1040187

کنبی، ش. (1378). نقاشی ایرانی (م. حسینی، مترجم). تهران: دانشگاه هنر. https://www.gisoom.com/book/1156691

کونل، الف. (1387). هنر اسلامی (ه. طاهری، مترجم). توس. https://basalam.com/faravar/product/16457107

گرابار، آ. (1383). مروری بر نگارگری ایرانی (م. وحدتی دانشمند، مترجم). فرهنگستان هنر. https://matnpub.ir/product1383 (نسخه اصلی منتشرشده در ۲۰۰۰).

گری، ب. (1392). نقاشی ایرانی (ع. شروه، تهران). دنیای نو. https://gbook.ir/shop/catalog-928

محرابی، ه. (1395). پژوهشی بر نقوش و خطوط سلاح و ابزارآلات سرد نظامی در دوره صفویه [پایان‌نامه کارشناسی ارشد منتشرنشده]. دانشگاه سمنان، دانشکده هنر و معماری. https://elmnet.ir/doc/11168106-21991

موزه ملی ایران. (بی تا). شمعدان برنجی دوره صفوی. موزه ملی ایران

نوروزی طلب، ع.، و افروغ، م. (1389). بررسی فرم، تزیین و محتوا در هنر فلزکاری دوران سلجوقی و صفوی. مطالعات هنر اسلامی، (۱۲)، ۱۱۳-۱۲۸. http://noo.rs/LnDHc

وارد، ر. (1384). فلزکاری اسلامی (م. شایسته فر، مترجم). موسسه مطالعات هنر اسلامی. https://www.gisoom.com/book/1309930

British Museum. (n.d.). Ancient Iran. Retrieved August 25, 2023, from: https://www.britishmuseum.org/collection/galleries/ancient-iran

Canby, S. R. (1999). Iranian Painting (M. Hosseini, Trans.). Tehran: University of Art. https://www.gisoom.com/book/1156691 [In Persian].

Canby, S. R. (1999). Iranian Painting (M. Hosseini, Trans.). Tehran: University of Art. https://www.gisoom.com/book/1156691 [In Persian].

‎Canby, S. R. (2005). The Golden Age of Iranian Art (1501-1722 AD) (H. Afshar, Trans.). Markaz Publishing, Mad Book, Maryam Book. https://lib.ut.ac.ir/site/catalogue/1040187 [In Persian].

Chardin, J. (1993). Chardin's Travelogue: Complete Text (A. Yaghmaei, Trans.). Tous. https://fa.wikinoor.ir/wiki/Sharden [In Persian].

Chelbi, E. (1959). Travelogue of Evliya Çelebi (H. Nakhjavani, Trans. & abridged). Tabriz: Shafaq Printing House. https://noorlib.ir/book/info/111086

Dehkhoda, A. (1998). Ali Akbar Dehkhoda Dictionary (4^th Ed.). Tehran University Press. https://noo.rs/m3vAX [In Persian].

Della Valle, P. (1969). Things and Words in Pietro Della Valle's Travels [Cose e Parole nei "Viaggi" di Pietro Della Valle] (S. Shafa, Tras.). https://asmaneketab.ir/product/1348 [In Persian].

Dimand, M. S. (2004). A Handbook of Muhammadan Art (A. Faryar, Trans., 2^nd ed.). Scientific and Cultural Publications. https://www.gisoom.com/book/1283764 [In Persian].

Ehsani, M. T. (1989). Seven Thousand Years of Metalworking Art. Scientific and Cultural Publications. https://www.gisoom.com/book/11016144 [In Persian].

Emami, K. (1994). The Return of Shahnameh of Shah Tahmasbi. Kalak, (53), 11-21. http://noo.rs/K9d3T [In Persian].

Ettinghausen, R., & Yarshater, A. (Eds.) (2010). Iranian Painting in the Qajar Period (The Brilliant Peaks of Iranian Art) (R. Pakbaz, & H. Abdollahi, Trans.). Agah. https://www.gisoom.com/book/1183502/1379 [In Persian].

Farast, M. (2005). Study of the calligraphy themes of candlesticks and lanterns of the Safavid period, National Museum. Islamic Art Research, (3), 61-76. http://noo.rs/Xeq7e [In Persian].

Fardpour, S. (2011). A look at the form and designs of candlesticks of the Islamic period. Naqsh-e-Mayeh, (7), 97-110. https://www.noormags.ir/view/ar/articlep [In Persian].

Gemelli Careri, G. F. (2004). Karri's Travelogue (A. Nakhjavani & A. Carnegie, Trans.). Scientific and Cultural Publishing Company. https://elephantbookstore.ir/12 [In Persian].

Grabar, O. (2004). Mostly Miniatures: an Introduction to Persian Painting (M. Vahdati Daneshmand, Trans.). Academy of Art. https://matnpub.ir/product1383 (Original work published 2000). [In Persian].

Gray, B. (2013). Iranian Painting (A. Shorouh, Trans.). Donyaye No. https://gbook.ir/shop/catalog-928 [In Persian].

Gunter, A, C., & Jett, P. (1992). Ancient Iranian Metalwork in the Arthur M. Sackler Gallery and the Freer Gallery of Art. Arthur M. Sackler Gallery, Freer Gallery of Art. https://www.abebooks.com/Ancient-iranian-metalwork-Arthur-Sackler-Gallery/31260212535/bd

Hossein Nia Amirkolaei, H., Hashemi Zarjabad, H., & Zarei, A. (2018). Introducing and reading the inscriptions of the Safavid metal works, case study: examples of Astan Quds Razavi Museum. Negarineh Islamic Art, 5(15), 4-12. https://doi.org/10.22077/nia.2019.2032.1164 [In Persian].

Hyderabadian, S., & Abbasifard, F. (2009). Islamic Metalworking Art. Subhan Noor. https://ketabmarja.com/product/detail/121388 [In Persian].

Ismail Nejad, A. (2012). A Study of the Technology and Aesthetics of Metalworking During the Safavid Period [Unpublished master's dissertation]. Shahed University, Faculty of Arts. [In Persian].

Jalālī, M. (2008). The Safavid candlesticks preserved in the AQR Museum. MISHKAT, 27(2), 115-120. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.16838033.1387.27.2.7.8 [In Persian].

Javani, A., Motee, M., & Kazemnejadi, H. (2012). A study of religious metalwork decorations in the Safavid era. Visual Arts Studies, (3), 23–41. https://civilica.com/doc/1465975 [In Persian].

Javanian, M. (2011). A Comparative Study of Metalworking Works from the Seljuk and Safavid Eras [Unpublished master's dissertation]. Al-Zahra University. https://www.virascience.com/thesis/554390/ [In Persian].

Kaempfer, A. (1984). Kaempfer's Travelogue (K. Jahandari, Trans.). Al-Khwarizmi. https://asmaneketab.ir/product/1 [In Persian].

Kafili, H. (2012). The base of the candlesticks of the Dar al-Shifa of Imam Reza (AS) during the Safavid period. Meshkooh, 31(3), 106-120. http://noo.rs/nuRoB [In Persian].

Kashani Ilkhchi, S., & Kazempour, M. (2021). Studying the motifs of the flags in Shahnameh Tahmasebi based on semiotic approach. Negareh Journal, 16(59), 91-107. https://doi.org/10.22070/negareh.2020.4669.2281 [In Persian].

Kuhnel, E. (1999). Islamic Art (H. Taheri, Trans.). Toos. https://basalam.com/faravar/product/16457107 [In Persian].

Mehrabi, H. (2016). A Study on the Designs and Lines of Weapons and Cold Military Tools in the Safavid Period [Unpublished master's dissertation]. Semnan University, Faculty of Art and Architecture. [In Persian].

Melikian-Chirvani, A. S. (1982). Islamic Metalwork from the Iranian World, 8-18th Centuries. H.M. Stationery Office. https://www.google.com/books/edition/Islamic

National Museum of Iran. (n.d.). Brass Candlestick from the Safavid Period. National Museum of Iran. [In Persian].

Norouzi Talab, A., & Afrogh, M. (2010). A study of form, decoration, and content in metalwork art during the Seljuk and Safavid periods. Islamic Art Studies, (12), 113-128. http://noo.rs/LnDHc [In Persian].

Olearius, A. (1984). Muscovite and Persian Journey: Part Iran [Moskowitsche and Persische Reise] (A. Behpour, Trans.). Ebtekar. https://noorlib.ir/book/info/10867 [In Persian].

Pakbaz, R. (2002). Iranian Painting from Ancient Times to Today. Zarrin Publishing; Simin Publishing. https://taaghche.com/book/232677 [In Persian].

Pope, A. U. (2015). Survey of Persian Art (Y. Azhand, Trans., 4^th ed.). Mola. https://ajansbook.ir/Pop [In Persian].

Pope, A. U., & Ackerman, P. (2008). A Survey of Persian Art from Prehistoric Times to the Present (N. Daryabandari et al., Trans.). Elmi va Farhangi Publications. https://www.gisoom.com/book/11088607 (Original work published 1938). [In Persian].

Ravandi, M. (1984). Social History of Iran. Neghah. https://ketabchi.com/product/167236 [In Persian].

Sanson. (1967). The Sanson Charter: The State of the Iranian Empire during the Time of Shah Suleiman the Magnificent (T. Tafazzoli, Trans.). Avicenna. https://ketab.cafe/1 [In Persian].

Seifali, S., & Keshavarz Afshar, M. (2021). The typology of metalwork in the Safavid miniatures (907-1135 AH). Negareh Journal, 16(57), 119-137. https://doi.org/10.22070/negareh.2020.4977.2361 [In Persian].

Shade Qzvini, P. (2003). A study of the color palette in 5 paintings from Shah Tahmasp's Shahnameh. Jelweh Honar, (23), 14-23. http://noo.rs/8dbNr [In Persian].

Silva Y F., G. d. (1984). The Embassy of D. Garcias de Silva Figueroa in Persia [L'Ambassade de D. Garcias de Silva Figueroa en Perse] (G. Samiee, Trans.). Nashr-e-No. https://asmaneketab.ir/product/1363 [In Persian].

Smith, R. B. (2007). The First Age of the Portuguese Embassies to the Court of Shah Ismail Safavi (H. Zanganeh, Trans.). Behdid. https://brown-circle.com/producthttps://brown-cir [In Persian].

Soleiman Nejad, E. (2018). Tablecloth and table setting in the Safavid era. Research in History, 8(3-4), 159-168. https://pdtsj.ut.ac.ir/article_78266.html?lang=en [In Persian].

Tavernier, J. B. (2004). Travels in Persia [Voyages en Perse] (H, Arbabshirani, Trans.). Niloofar. https://asmaneketab.ir/product/Taver [In Persian].

The Metropolitan Museum of Art. (n.d.). Results for “Burning Incense Iran”. https://www.metmuseum.org/art/collection/search?q=burning+incense+iran

Torkaman Munshi, A. (2002). Tārīkh-i ‘Ālam-ārā-yi ‘Abbāsī [The World-Adorning History of Abbas] (I. Afshar, ed.). Amirkabir. https://noo.rs/QSKWw [In Persian].

Ward, R. M. (2005). Islamic Metalwork (M. War, Trans.). Institute for Islamic Art Studies. https://www.gisoom.com/book/1309930 [In Persian].

Zakavat, S. (2019). A comparative study of images of metal candlesticks in the illustrations of Shahnameh Tahmasbi and similar examples from the Islamic periods (Saljuqid, Ilkhanid, Timurid and Safavid periods). Peykrah, 9(19), 30-41. https://www.noormags.ir/view/en [In Persian].