فصلنامه نگره

فصلنامه نگره

استمرار سنت‌های طراحی فرش از دورۀ هخامنشیان تا اوایل سلجوقیان در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
داود شادلو
استادیار گروه فرش دانشگاه هنر شیراز
10.22070/negareh.2024.19259.3396
چکیده
مقدمه: تا سال 2014 که از فرش‌های نویافتۀ ساسانی رونمایی شد، دانسته‌ها دربارۀ طرح، نقش و رنگ فرش‌های پیش از اسلام محدود به قالی پازیریک بود. نقوش برخی از این فرش‌ها، شبیه پازیریک و مؤید ریشه‌های ایرانی سنتِ طراحی قالی پازیریک است. از سویی با استناد به دیگر آثاری که از دورۀ هخامنشی تا اوایل سلجوقی در جغرافیای ایران فرهنگی یافت شده ‌است، می‌توان رد سنتی تصویری را شناسایی کرد که در این دورۀ زمانی تراداد شده و ادامه یافته است؛ اما میان پازیریک و نمونه‌های ساسانی، بیش از هزار سال فاصله است. بنابراین، یافتن ریشه‌های یک سنت تصویری ادامه‌دار، نیاز به بررسی موشکافانه‌تر بر آثاری جز فرش‌ها دارد؛ ازاین‌رو باید به منابعی مراجعه کرد که ریشه‌هایی مشترک را می‌نمایانند. به نظر می‌رسد سنت‌های طراحی فرش پیش ‌از اسلام، در سده‌های اولیۀ اسلامی نیز ادامه داشته‌اند.
اهداف و سؤال‌ها: هدف این پژوهش شناسایی سنت‌های طراحی و نقش‌زنی فرش‌های ایرانی از دورۀ هخامنشی تا اوایل سلجوقی بر پایۀ تطبیق داده‌های پیشین و نویافته است و می‌کوشد به این پرسش‌ها پاسخ دهد که سنت‌های طراحی و نقش‌زنی فرش‌های ایرانی از دورۀ هخامنشی تا اوایل سلجوقی چه بوده است؟ سنت‌های طراحی و نقش‌زنی فرش‌های ایرانی از دورۀ هخامنشی تا اوایل سلجوقی چگونه دگرگون شده‌اند؟
روش‌ها: روش این پژوهش توصیفی-تاریخی است. روش گردآوری داده‌ها اسنادی و ابزار آن فیش‌برداری است. جامعۀ آماری کلیۀ نمونه‌های در دسترس (فرش‌ها، یافته‌های تصویری و باستان‌شناسی) است که بر اساس آن‌ها می‌توان به شناسایی طرح و نقش فرش‌های بافته‌شده در این دوره پرداخت.
یافته‌ها و نتایج: نتایج نشان می‌دهد بر اساس مستندات کنونی سنت‌های طراحی فرش در ایران از دورۀ هخامنشی تا اوایل سلجوقی بدون تغییرات پایه‌ای ادامه یافته‌اند؛ فراگیرترین طرح‌ها واگیره‌ای و تصویری بوده و نمونۀ نخستینی از افشان نیز از دورۀ ساسانیان به‌جای مانده است. نقوشی که در طرح‌ها جای‌گذاری شده‌اند، جانوری، گیاهی، انسانی، عجایب‌نگاری، هندسی و انتزاعی هستند.
کلیدواژه‌ها
هخامنشیان
ساسانیان
سلجوقیان
سنت
طراحی فرش
فرش ایران

عنوان مقاله English

Continuity of Carpet Designing Traditions in Iran from the Achaemenid Empire to the Seljuk Empire

نویسنده English

Davood Shadlou
Assistant Professor of Department of Carpet, Shiraz University of Arts, Shiraz, Iran
چکیده English

Introduction: Due to the fragility of primary carpet materials, researchers employ a wider range of methods beyond examining physical samples (carpets and fragments). They also analyze written documents, including reports, travelogues, and historical writings, visual sources (Persian miniatures and European paintings), and archaeological findings, such as metalwork, stonework, and pottery, to learn about past carpet designs and patterns. The Pazyryk carpet stands as an unparalleled exemplar of carpet design, pattern, and color during the formative centuries of Persian carpet-making, spanning from the Achaemenid Empire to the Seljuk Empire. Its exceptional state of preservation offers an unprecedented opportunity to study the technical proficiency, aesthetic sensibilities, and cultural significance of this early textile. The paucity of comparable physical artifacts from this era presents a formidable challenge to reconstructing the broader trajectory of carpet design and production. The Pazyryk carpet has long been revered as a solitary masterpiece, providing an isolated glimpse into a lost world of textile artistry. However, this perspective has been fundamentally altered by the groundbreaking discoveries of Friedrich Spuhler in 2014. His revelation of a collection of pre-Islamic carpets exhibiting remarkable affinities with the Pazyryk carpet has reshaped our understanding of early Persian carpet-making. These newly uncovered textiles not only corroborate the existence of a sophisticated carpet-making tradition in Iran prior to the Islamic conquest but also suggest a more complex and interconnected network of textile production and exchange. These newly discovered carpets provide compelling evidence supporting the Iranian origins of the Pazyryk and suggest a rich tapestry of carpet-making traditions predating it. By delving deeper into the artistic and cultural landscape of Iran from the Achaemenid Empire to the Seljuk era (the 5th century BC to the 7th century AD), we can discern a foundational framework of design motifs and patterns that served as the bedrock for subsequent carpet creations. While these core elements evolved and diversified over time, their enduring presence attests to a continuous tradition of carpet-making in Iran. The Pazyryk carpet, in this light, emerges not as an isolated marvel but as a culminating point in a centuries-long artistic lineage. The chasm between the Pazyryk carpet and its Sasanian successors, separated by over a millennium, presents a formidable obstacle for scholars seeking to trace the evolution of carpet design. To illuminate the origins of this enduring pictorial art form, a multifaceted approach is imperative, extending beyond the confines of carpet analysis. By examining a wider range of artistic expressions, we can identify the shared visual language that connects these seemingly disparate textiles. Emerging evidence points to a remarkable resilience of Iranian carpet design traditions, which flourished well into the first three centuries of the Islamic era (the 10th century AD), suggesting a continuous artistic lineage rather than isolated peaks of creativity.
Purposes & Questions: This research seeks to illuminate the evolution and enduring characteristics of Persian carpet design from the Achaemenid Empire to the Seljuk Empire (the 5th century BC to the 10th century AD). By adopting a comprehensive approach, this study aims to identify and trace the development of underlying design principles, despite the limited availability of physical carpet artifacts from this period. Specifically, the research investigates the mechanisms by which Persian carpet design traditions transformed and persisted over this extensive timeframe. This research delves into the question of how traditions in designing Persian carpets evolved and persisted from the Achaemenid Empire to the Seljuk Empire (the 5th century BC to the 10th century AD).
Methods: This research employs a descriptive-analytical and historical methodology. Data collection relies on documentary and library research, incorporating archaeological findings, historical documents, and existing carpet examples to reconstruct the design traditions. Given the limited physical evidence from this period, the analysis necessitates a rigorous evaluation and interpretation of available sources.
Findings & Results: The results indicate that the available corpus of evidence, encompassing physical carpets, pictorial representations, and archaeological artifacts, constitutes the primary sources of knowledge regarding carpet design and purpose during the specified period. A comprehensive analysis of documented Persian carpet design traditions spanning from the Achaemenid to the Seljuk Empires reveals a striking degree of continuity, with underlying principles remaining largely consistent. Full-field designs (Vagireh), characterized by their expansive patterns, and pictorial motifs emerged as dominant styles, exemplified by the early appearance of the Afshan carpet type during the Sasanian era. The repertoire of decorative motifs employed in these carpets is extensive, encompassing animal imagery such as deer, horses, ibex, and lions; botanical elements like arabesques and Khatai patterns; human figures; grotesque creatures like the Griffin; and a variety of geometric and abstract forms.

کلیدواژه‌ها English

Achaemenid
Sasanian
Seljuk Empire
Tradition
Carpet design
Persian carpets
آذری، ز.، و نوروز برازجانی، و. (1391). خوانا کردن متن قالی پازیریک بر اساس متن آفرینش کتاب بندهش. نقش‌مایه، 5(13)، ۱۷- ۳۴. http://noo.rs/xfzwW
ابن مسکویه، ا. ب. م. (۱۳۶۸). تجارب الأمم (الف. امامی، مترجم). سروش. https://www.iketab.com/1369
احمدی‌پیام، ر.، افضل طوسی، ع.، و کشاورز افشار، م. (ب-۱۳۹۹). چگونگی کاربرد حاشیه در مفروشات (پرزدار و فاقد پرز) ایران تا ابتدای ورود اسلام. گلجام، ۱۶(۳۷)، ۱۵۹-۱۷۷. https://goljaam.icsa.ir/article-1-702-fa.html
احمدی‌پیام، ر.، و شادرخ، س. (الف-۱۳۹۹). تحلیل ساختار فرش‌های ساسانی متعلق به موزۀ دارالآثار الاسلامیه کویت. باغ نظر، 17(88)، ۳۹- ۵۰. http://noo.rs/E3Oit
استروناخ، د. (۱۳۷۲). شکل‌گیری باغ‌های سلطنتی پاسارگاد و تأثیر آن بر باغ‌سازی ایرانی (ک. عبدی، مترجم). اثر، ۱۴(22-23)، 54-75. https://journal.richt.ir/athar/article-1-365-fa.html
باربارو، ج.، کنتارینی، آ.، زنو، ک.، آنجوللو، ج. م.، و دالساندری، و. (1381). سفرنامه‌های ونیزیان در ایران (م. امیری، مترجم). خوارزمی. https://www.iketab.com/Barbaro‌
بصام، س. ج. (1392). فرهنگ فرش دست‌باف. بنیاد دانشنامه‌نگاری ایران. https://icsa.ir/book1392
بلک، د. (1394). اطلس قالی و فرش (ن. دریایی، مترجم). بنیاد دانشنامه‌نگاری ایران. https://ketabema.com/book/84da5ab3 (نسخه اصلی منتشر شده در ۱۹۹۴).
پرهام، س. (1399). فرش و فرش‌بافی در ایران. مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی). https://www.cgie.org.ir/fa/news/260384
حصوری، ع. (1376). فرش بر مینیاتور. فرهنگان. https://elmnet.ir/doc/31083473-32771
حصوری، ع. (1389). مبانی طراحی سنتی در ایران. نشر چشمه. https://esam.ir/35737094
حصوری، ع. (1396). سفرنامۀ حاجی مهندس (سفرنامه فرش). نشر چشمه. https://wikinoor.ir/wiki/Farsh1396
حیدرنتاج، و.، و منصوری، الف. (1388). نقدی بر فرضیه الگوی چهارباغ در شکل‌گیری باغ ایرانی. باغ نظر، ۶(12)، 17-30. http://noo.rs/So2g7
دهخدا، ع. (۱۳۷۲). لغت نامه دهخدا (م. معین، و ج. شهیدی، نظارت کنندگان). دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ. https://fa.wikinoor.ir/DehkhodaDictionary
ژوله، ت. (1381). پژوهشی در فرش ایران. یساولی.https://icsa.ir/book_treasure.php
ژوله، ت. (1392). شناخت فرش: برخی مبانی نظری و زیرساخت‌های فکری. یساولی. https://yassavoli.com/product/4607875
شادلو، د. (1396). تحلیل دسته‌بندی‌های موجود در طرح و نقش فرش ایران و ارائۀ دسته‌بندی نوین [رساله دکتری منتشر نشده]. دانشگاه شاهد. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/3132a134b0a2d9c7bc6cbbe135281466
شادلو، د. (1399). تحولات طراحی فرش با استناد به نگاره‌های مکاتب هرات و شیراز از نیمۀ دوم سدۀ نهم تا آغازین سال‌های سدۀ دهم در ایران. نگره، ۱۵(۵۴)، 55-75. https://doi.org/10.22070/negareh.2020.1238
ص‍اح‍ب‌ ج‍واه‍ر، م‍. ح‍. ب‍. (۱۴۰۱ه. ق.). جواهرالکلام فی شرح شرائع‌الاسلام. بیروت: دار احیاءالتراث العربی. بازیابی شده در ۳ مهر، ۱۴۰۳، از  https://fa.wikinoor.ir/wiki/Javaher [عربی].
صباحی، ط. (1393). قالین: تاریخ و هنر قالی‌بافی مشرق زمین. خانه فرهنگ و هنر گویا. https://www.adinehbook.com/product/9647610807
طبری، م. ج. (۱۳۵۲). تاریخ طبری ی‍ا ت‍اری‍خ‌‌ال‍رس‍ل‌ و ال‍م‍ل‍وک‌ (الف. پاینده، مترجم). بنیاد فرهنگ ایران. https://docibox.ir/book/1053274
فردوسی، الف. (1391). شاهنامه (ج. خالقی مطلق، مصحح). مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی. https://www.cgie.org.ir/fa/news/1445
فره‌وشی، ب. (1379). ایرانویج. دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ. http://aghahbookshop.com/1379
قاسم‌نژاد، ع. (1391). پژوهشی باستان‌شناسانه در زیراندازبافی ایران. تهران: برگ نو. https://icsa.ir/book1391
کزازی، م. ج. (1390). واژه‌نامه پارسی سره. فرهنگستان زبان پارسی. https://parsianjoman.org/10119
مسعودی، ع. ح. (1409 ه. ق.). مروج‌الذهب و معادن‌الجوهر (ج. ۱). قم: مؤسسه دارالهجره. http://noorlib.ir/book/2370 [عربی].
مظفری‌زاده یزدی، م.، نویدی‌نژاد، ک.، و باقری، ی. (1393). بررسی روش طراحی و مطالعه ویژگی‌های طراحی قالی جواد رستم شیرازی. چیدمان، ۵۳، 54-67. https://elmnet.ir/doc/1329229-34135
منصوری، س. الف. (1384). درآمدی بر زیبایی‌شناسی باغ ایرانی. باغ نظر، ۲(۳)، 58-63. https://elmnet.ir/doc/594658-76581
میرزایی، ع. (1396). مفاهیم نمادین نقش مایه های قالی پازیریک. پژوهش در هنر و علوم انسانی، ۲(۶)، ۱-۱۳. http://rahs.ir/post.aspx?id=521
یارشاطر، الف. (گردآورنده). (۱۳۸۴). ت‍اری‍خ‌ و ه‍ن‍ر ف‍رش‌ب‍اف‍ی‌ در ای‍ران‌ (ب‍ر اس‍اس‌ دای‍ره‌ال‍م‍ع‍ارف‌ ای‍ران‍ی‍ک‍ا) (ر. ل‍ع‍ل‍ی‌خ‍م‍س‍ه‌، مترجم). نیلوفر. https://niloofarpublications.com/product/history-of-carpet-weaving-in-iran
 
Ahmadi Payam, R., & Shadrokh, S. (2020-a). Analysis of the Sassanid carpets belonging to the Kuwait Dar al-Athar al-Islamiyah Museum. Bagh-e Nazar, 17(88), 39-50. http://noo.rs/E3Oit [In Persian].
Ahmadi Payam, R., Afzaltousi E., & Keshavarzafshar, M. (2020-b). Ways of using borders in Iranian carpets (Piled and flatwave) until the beginning of Islam. Goljaam, 16(37), 159-177. https://goljaam.icsa.ir/article-1-702-fa.html [In Persian].
Azari, Z., & Nowruz Borazjani, V. (2012). Making the text of the Pazyryk carpet readable based on the creation text of the Bundahishn. Nagsh-e-Mayeh, 5(13), 17–34. http://noo.rs/xfzwW [In Persian].
Babajan Tepe [Architectural decoration]. (1st millennium B.C.). Rootshunt. Retrieved May 23, 2024, from https://rootshunt.com/aryans/indiairanandaryans/archaeologicalsitesinpersia/babajantepe/babajantepe.htm
Banners, Pazyryk Culture, Bolshoy Ulagan River [Siberia, Russia]. (350-200 B.C.). Retrieved May 14, 2024, from https://www.pinterest.com/pin/202732420713854876
Barbaro, G., Contarini, A., Zeno, K., Anjollo, J. M., & Dalsandri, V. (2002). Venetian Travelogues in Iran (M. Amiri, Trans.). Khwarizmi. https://www.iketab.com/Barbaro‌ [In Persian].
Bassam, S. J. (2013). Dictionary of Handmade Carpets. Iran Encyclopedia Compiling Foundation. https://icsa.ir/book1392 [In Persian].
Black, D. (2015). Atlas-e Qali va Farsh (N. Daryaei, Trans.). Iran Encyclopedia Foundation. https://ketabema.com/book/84da5ab3 (Original work published 1994). [In Persian].
Bronze Pažen [Achaemenid Period]. (n.d.). The Christie’s Museum. Retrieved May 14, 2024, from https://www.christies.com/en/lot/lot-4205313
Cho, H. (2022). A Study on the Relationships between the Palmette Patterns on Carpets of Sassanid Persia and Silla Korea. Acta Via Serica, 7(2), 153-178. https://doi.org/10.22679/avs.2022.7.2.007
Copper alloy figure of a reclining bearded male ibex [hollow cast]. (n.d.). The British Museum. Asset number: 172763001. https://www.britishmuseum.org/collection/image/172763001
Dehkhodā, ʿA. (1993). Loghat‑nāmeh‑ye Dehkhodā [Dehkhoda Dictionary] (M. Moʿin & J. Shahīdī, Supervisors). University of Tehran Press. https://fa.wikinoor.ir/DehkhodaDictionary [In Persian].
Detail of the Pazyryk Carpet Depicting a Griffin Motif [Achaemenid Period]. (n.d.). Hermitage Museum. Retrieved May 14, 2024, from https://www.hermitagemuseum.org/digital-collection/879870?lng=en
Door-sill [Materials: Gypsum door-sill: carved to give the appearance of a carpet; Materials: gypsum; Technique: carved; Dimensions: Length: 89 cm, Thickness: 15 cm, Width: 78.70 cm]. (668 B.C.- 627 B.C.). The British Museum. Museum number: 124943. https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1856-0909-42?selectedImageId=1612941344
Door-sill [Materials: Gypsum door-sill: carved, Dimensions: Length: 246 cm, Width: 304.60 cm]. (645 B.C.). The British Museum. Museum number: 124962. https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1856-0909-57?selectedImageId=354566001
Door-sill [Materials: limestone; Technique: carved; Dimensions: Length: 127 cm, Thickness: 7.50 cm, Width: 124 cm]. (645 B.C.-640 B.C.). The British Museum. Museum number: 118913. https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1856-0909-44
Echoes of the past: silver plate with lion hunt scene. (2025, June 24). Tehran Times: Straight Truth. https://www.tehrantimes.com/news/514900/Echoes-of-the-past-silver-plate-with-lion-hunt-scene
Faravashi, B. (2000). Airyanem Vaejah (Iranvij). University of Tehran Press. http://aghahbookshop.com/1379 [In Persian].
Ferdowsi, A. (2012). Shahnameh (J. Khaleghi-Motlagh, Ed.). Center for the Great Islamic Encyclopedia; Center for Iranian and Islamic Studies. https://www.cgie.org.ir/fa/news/1445 [In Persian].
Ford. P. R. J. (1981). Oriental Carpet Design: A Guide to Traditional Motifs, Patterns and Symbols. Thames and Hudson. https://www.abebooks.com/first-edition/Oriental-Carpet-Design-Guide-Traditional-Motifs/32359388724/bd
Franses, M. (2019). In the Beginning. Hali, 200, 138-145. Retrieved May 26, 2025, from https://www.academia.edu/43426972/In_the_Beginning
Garden Carpet. [Medium: Cotton (warp and weft), wool (pile); symmetrically knotted pile; Dimensions: Carpet: L. of left edge: 309.9cm, L. of center edge: 308.6cm, L. of right edge: 313.7cm), W. of top: 190.5cm, W. of bottom: 186.1cm, Tube: Diam. 9 in. W. 95 1/4 in.]. (2nd half 18th century). The Metropolitan Museum of Art. Object Number: 22.100.128. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/447583
Garment Ornament Depicting a Griffin Motif [Achaemenid Period, Discovered at Takht‑i Qobad, Tajikistan]. (n.d.). Retrieved May 14, 2024, from https://www.bmimages.com/preview.asp?image=00317631001
Ghasemnejad, A. (2012). An Archaeological Study of Floor Weaving in Iran. Barg-e Now. https://icsa.ir/book1391 [In Persian].
Gilded Silver Cup Depicting the Combat of a Caracal and a Bird (2nd–1st Centuries B.C.). Retrieved May 14, 2024, from https://www.miho.jp/booth/html/artcon/00000822e.htm
Gobrecht, J., Gaggeler, H., Herlach, D., Junker, K., Kettle,. P.-R. Kubik, P., & Zehnder, A. (Eds.). (2001). Scientific Report 2000: Particles and Matter (Vol. I). Paul Scherrer Institut. https://inis.iaea.org/collection/NCLCollectionStore/_Public/32/030/32030446.pdf?r=1&r=1
Gold Pažen [Achaemenid Period]. (n.d.). Retrieved May 14, 2024, from www.phoenixancientart.com
Hassouri, A. (1997). Carpet in Miniature. Farhangan. https://elmnet.ir/doc/31083473-32771 [In Persian].
Hassouri, A. (2010). The Foundations of Traditional Design in Iran. Cheshmeh Publication. https://esam.ir/35737094 [In Persian].
Heydar Nattaj, Vahid & Mansouri, Seyed-Amir. (2009). A critical study on the Chaharbagh Theory in creation of the Persian gardens. Bagh-e Nazar, 6(12), 17-30. http://noo.rs/So2g7  [In Persian].
Heydari-Malayeri, M. (n.d.). An Etymological Dictionary of Astronomy and Astrophysics (English–French–Persian). The Persian Academy for the Preservation and Refinement of the Persian Language. Retrieved October 5, 2025, from https://dictionary.obspm.fr
Hossuri, A. (2017). The Travelogue of Haji Mohandes (The Carpet Journey). Cheshmeh. https://wikinoor.ir/wiki/Farsh1396 [In Persian].
Ibn Miskawayh, A. B. M. (1990). Tajārib al-Umam [Experiences of Nations] (A. Imami, Trans.). Soroush. https://www.iketab.com/1369 [In Persian].
Kazazi, M. J. (2011). Sereh Persian Lexicon. Academy of the Persian Language and Literature. https://parsianjoman.org/10119 [In Persian].
Ladan, A., & Kaner, J. (2023). Pre-Islamic religious motifs (550 BC to 651 AD) on Iranian minor art with focus on rug motifs. HTS Teologiese Studies/Theological Studies, 79(2), a8341, 1-8. https://scholar.google.com/scholarLadan
Lerner, L. (2019, September 12). Ancient Persian artifact nearly 2,500 years old returns to Oriental Institute. UChicago News. https://news.uchicago.edu/story/ancient-persian-artifact-nearly-2500-years-old-returns-oriental-institute
Mahdi Nejad, J., Azemati, H., Zarghami E., & Sadeghi Habib Abad, A. (2017). The role of water in Persian gardens. Open Journal of Ecology, 7(1), 41-54. http://dx.doi.org/10.4236/oje.2017.71004
Mansouri, S. A. (2005). An introduction to the aesthetics of the Iranian garden. Bagh-e Nazar, 2(3), 58–63. https://elmnet.ir/doc/594658-76581 [In Persian].
Marble Relief [Sasanian Period]. (4th Century CE). Cleveland Museum of Art, Cleveland, OH, United States. https://www.clevelandart.org/art/1963.258
Mas‘udi, A. H. (1988). Muruj al-Dhahab wa Ma‘adin al-Jawhar (Vol. 1). Dar al-Hijrah Institute. http://noorlib.ir/book/2370 [In Arabic].
Mirzaei, A. (2017). Symbolic concepts of the motifs of the Pazyryk carpet. Research in Art and Humanities, 2(6), 1–13. http://rahs.ir/post.aspx?id=521 [In Persian].
Mozaffarizadeh Yazdi, M., Navidinezhad, K., & Bagheri, Y. (2014). Investigation of the design method and study of the design features of Javad Rostam Shirazi carpet. Chideman, 53, 54–67. https://elmnet.ir/doc/1329229-34135 [In Persian].
Oxus Treasure [Gold disc clothing appliqué, with embossed decoration showing a lion-griffin, from the Oxus Treasure Achaemenid; Type: costume-fitting; Technique: embossed, appliqué]. (5th Century B.C.-4th Century B.C.). The British Museum. Object Reference: 1897,1231.28. https://www.bmimages.com/preview.asp?image=00317631001
Parham, S. (2020). Carpet and Carpet Weaving in Iran. Center for the Great Islamic Encyclopedia (Center for Iranian and Islamic Studies). https://www.cgie.org.ir/fa/news/260384 [In Persian].
Parthian Caravan Relief [Parthian Period, Palmyra, Syria]. (100–150 CE). Cleveland Museum of Art, Cleveland, OH, United States. https://www.clevelandart.org/art/1970.15
Pile Carpet. [Place of origin: Altai Territory, Pazyryk Boundary, the Valley of the River Bolshoy Ulagan; Material: wool; Technique: Knote Technique; Dimensions: 183x200 cm]. (5th-4th century B.C.). The State Hermitage Museum. Museum number: 1687-93. https://www.hermitagemuseum.org/digital-collection/879870?lng=en
Pottery Vessel [Susa]. (4200–3800 B.C.). Louvre Museum. Retrieved May 14, 2024, from https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010122742
Prehistoric Painted Pottery Vessel [Period Neolithic, Medium Ceramic, Dimensions 27.94 × 16.51 cm]. (5000-4500 B.C.). Los Angeles County Museum of Art. Accession Number: M.75.62.34. https://collections.lacma.org/object/34405
Riegl, A. (1895). Ein orientalischer Teppich vom Jahre 1202 n. Chr. und die ältesten orientalischen Teppiche. Berlin: Georg Siemens. https://www.abebooks.com/orientalischer-Teppich-Jahre-1202-Chr-%C3%A4ltesten/31752722422/bd
Rudenko, S. I. (1970). Frozen Tombs of Siberia: The Pazyryk Burials of Iron Age Horsemen. University of California Press.https://ehrafarchaeology.yale.edu/document?id=rl60-002
Sabahi, T. (2014). Carpet: History and Art of Carpet Weaving in the East. Khaneh-ye Farhang va Honar-e Goya. https://www.adinehbook.com/product/9647610807 [In Persian].
Saddle Cover [Found in the Pazyryk Valley; Felted Wool and Horsehair] (5th Century B.C.). Retrieved May 14, 2024, from https://ornament-i-stil.livejournal.com/33643.html l
Sahib al-Jawahir, M. H. B. (1981). Jawahir al-Kalam fi sharh Shara’i’ al-Islam [Jawahir al-Kalam in commentary on Shara’i’ al-Islam]. Dar Ihya’ al-Turath al-Arabi. Retrieved September 24, 2024, from https://fa.wikinoor.ir/wiki/Javaher [In Arabic].
Sarre, F. (1908-a). Altorientalische Teppiche [Ancient oriental carpets]. Wien: K. K. Österreichischen Museum für Kunst und Industrie. Retrieved May 21, 2025, from https://www.abebooks.com/Altorientalische-Teppiche
Sarre, F. (1908-b). The Hittite Monument of Ivriz and a Carpet design of Asia Minor. The Burlington Magazine for Connoisseurs, 14(69), 143-147. https://www.jstor.org/stable/857706
Sasanian art in Hermitage by Darafsh S-4 [Plate with a king feasting; Medium: Silver, embossed]. (early 9th century CE). Wikimedia Commons. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sasanian_art_in_Hermitage_by_Darafsh_S-4.jpg
Sasanian Silver Plate Depicting Yazdegerd I in a Hunting Scene. (n.d.). Retrieved May 14, 2024, from https://pourdavoud.ucla.edu/research/sasanian-workshops
Sasanid Plate (ca. 6th century CE). Museum of Tabriz. Retrieved March 18, 2024, from https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sasanid_Plate,_Azerbaijan_Museum,_Tabriz,_Iran.jpg#Summary
Schurmann, U. (1982, September 26). The Pazyryk its Use and Origin [Conference presentation]. The Symposium of the Armenian Rugs Society, New York. https://archive.org/details/ThePazyrykItsUseAndOrigin.
Semper, G. (1863). Der Stil in den technischen und tektonischen Künsten Oder Praktische Ästhetik. Friedrich Bruckmann’s Verlag. Retrieved Jun 18, 2025, from https://archive.org/details/gri_stilindentec02semp
Semper, G. (1989). The Four Elements of Architecture and other Writings (H. F. Mallgrave, & W. Herrmann, Trans.). Cambridge University Press. Retrieved March 11, 2025, from https://www.scribd.com/document/735007547/Semper-The-Four-Elements
Shadlou, D. (2020). The transition of the Persian carpet designing, referring to the Herat and Shiraz miniatures, since 1446 until the first decades of the 16th century AH in Iran. Negareh Journal, 15(54), 55-75. https://doi.org/10.22070/negareh.2020.1238 [In Persian].
Shadlou, D., & Shadlou, A. (2022). Identification and Categorization of Jul Designs and Patterns in the Sāsānian Period. Acta Via Serica, 7(2), 39-64. https://www.kci.go.kr/kciportal/ci/sereArticleSearch/ciSereArtiView.kci?sereArticleSearchBean.artiId=ART002926177
Shadlou, Davood. (2018). Analysis of Extant Classifications of the Iranian Carpet's Pattern and Design, and the Offering a New Classification [Unpublished PhD thesis]. Shahed University. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/3132a134b0a2d9c7bc6cbbe135281466 [In Persian].
Silver Horse‑and‑Rider Rhyton [Achaemenid Period, Found at the Fortress of Erebuni (Arin Berd), Armenia]. (5th Century B.C.). Retrieved May 14, 2024, from https://ostarmenia.com/armenia_yervandids
Silver plate with Shapur II [Type: Plates; Gilt-silver; Dimensions: Approximate diameter of 18 cm]. (4th century CE). Retrieved May 14, 2024, from https://artofthemiddleages.com/s/main/item/1114
Spuhler, F. (2014). Pre-Islamic Carpets and Textiles from Eastern Lands. Thames & Hudson. https://www.abebooks.com/9780500970553/Pre-Islamic-Carpets-Textiles-Eastern-Lands-0500970556/plp
Stone Pažen [Achaemenid Period]. (n.d.). Retrieved May 14, 2024, from www.alamy.com/ibex-en-pierre-calcaire-noire-iran-poque-achmnide-v-ive-sicle-avant-jc-image401890047.html
Stronach, D. (1993). The formation of the royal gardens of Pasargadae and its influence on Iranian garden design (K. Abdi, Trans.). Athar Journal, 14(22-23), 54–75. [In Persian].
Tabari, M. J. (1973). Tarikh-e Tabari or Tarikh al-Rusul wa al-Muluk (The History of Prophets and Kings) (A. Payandeh, Trans.). Bonyad-e Farhang-e Iran. https://docibox.ir/book/1053274 [In Persian].
Terracotta Horse Figurine from Susa. (8th-6th Centuries B.C.). Retrieved May 14, 2024, from https://www.meisterdrucke.nl/fijne-kunsten-afdruk/Elamite/263747/Geschilderd-Paardenrhyton%2C-uit-Susa%2C-Iran.html
Wall decoration with vegetal and geometric design [Medium: Stucco, Dimensions:  39.7 × 64.3 × 12.4 cm].  (ca. 6th century CE). The Metropolitan Museum of Art. Object Number: 32.150.32. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/322659
Window screen [Sasanian (?), Geography: Iran, Qasr-i Abu Nasr, Medium: Stucco, Dimensions: 103.5 × 82.6 × 15.9 cm]. (ca. 6th 7th century CE). The Metropolitan Museum of Art. Object Number: 33.175.37. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/322929
Yarshater, E. (Ed.). (2005). History and Art of Carpet Weaving in Iran (Based on Encyclopedia Iranica) (R. La'li Khamseh, Trans.). Niloofar. https://niloofarpublications.com/product/history-of-carpet-weaving-in-iran [In Persian].
Zhuleh, T. (2002). A Research on Iranian Carpets. Yassavoli. https://icsa.ir/book_treasure.php [In Persian].
Zhuleh, T. (2013). Understanding Carpet: Some Theoretical Foundations and Intellectual Infrastructures. Yassavoli. https://yassavoli.com/product/4607875 [In Persian].
Zoomorphic Silver Cup [Sasanian Period]. (3rd-4th Centuries CE). Cleveland Museum of Art, Cleveland, OH, United States. https://www.clevelandart.org/art/1964.41
فصلنامه نگره
دوره 21، شماره 77
بهار 1405
صفحه 98-129

  • تاریخ دریافت 15 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 19 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 14 مرداد 1404