نقش مداخل در آثار هنری عصر زندیه به‌مثابه فورژری بافته‌های ایل قشقایی

کاکاوند, سمانه

doi:10.22070/negareh.2023.18053.3262

نقش مداخل در آثار هنری عصر زندیه به‌مثابه فورژری بافته‌های ایل قشقایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

سمانه کاکاوند

دانشیار، گروه فرش، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.

10.22070/negareh.2023.18053.3262

چکیده

مقدمه: نقوش به‌کاررفته بر پیکرۀ آثار هنری هر دوره‌، افزون بر بُعد تزئینی، وجهی معنایی نیز دارند. نقش «مداخل» در بسیاری از دست‌ساخته‌های عصر زندیه مشاهده می‌شود. تکرار چشمگیر این نقش در آثار گوناگون زندیه توجه برانگیز است و امری عادی به نظر نمی‌رسد. از نیمۀ دوم سدۀ دوازدهم هجری، آثار هنری اندکی را می‌توان یافت که فاقد نقش «مداخل» باشند؛ ازاین‌رو، همانند دیگر نقوش هنری، مبانی نظری مشخصی در شکل‌گیری و فراوانی این نقش مؤثر بوده است. از سوی دیگر، نقش «مداخل» از دیرباز یکی از حاشیه‌‌های پرتکرار در تولیدات دستی ایل قشقایی به شمار می‌آید.
اهداف و سؤال‌ها: هدف اصلی پژوهش حاضر، درک مفهوم نقش «مداخل» و تحلیل چرایی حضور مکرر آن در بیش‌متن آثار هنری دورۀ زندیه با اتکا بر پیش‌متن بافته‌های قشقایی است؛ زیرا بخش عمده‌ای از بافته‌های ایل قشقایی نیز واجد این نقش‌اند. بر این اساس و با مفروض دانستن ارتباط فرهنگی میان متون، این گمان تقویت می‌شود که بافته‌های قشقایی به‌منزلة پیش‌متنی بر بیش‌متن آثار هنر زندیه بوده‌اند. در پی این فرضیه‌، پرسش اصلی این است که تحلیل همان‌گونگی، به‌ویژه فورژریِ نقش «مداخل» در هنر زندیه و بافته‌های قشقایی، چگونه قابل تبیین است؟
روش‌ها: این پژوهش در زمرة مطالعات کیفی قرار می‌گیرد و داده‌های آن با رویکردی توصیفی- تحلیلی از میان بافته‌های قشقایی و آثار هنری عصر زندیه بررسی شده است. اطلاعات از منابع کتابخانه‌ای گردآوری و آثار موزه‌ای از طریق مشاهده و برداشت‌های دیداری ثبت گردید. نمونه‌گیری از بافته‌های قشقایی و آفرینش‌های هنری زندیه بر اساس دارا بودن نقش «مداخل» مشروط به دسترسی واقعی یا مجازی (برخط) انجام گرفت و درنهایت دوازده نمونه انتخاب شد. در این پژوهش شیوة تجزیه‌وتحلیل داده‌ها کیفی است.
یافته‌ها و نتایج: نتایج پژوهش نشان می‌دهد ‌که نقش «مداخل» فراتر از شکل تکرارشونده و همسو با ذائقۀ ایلیاتی زندیان است؛ این نقش نمودگاری از ناخودآگاه جمعی ایلی، نمادی از زمان عرضی، مصداقی از فرهنگ‌پذیری ایل زند از عشایر قشقایی و درنهایت نشانگر سادگی و استحکام به شمار می‌آید.

کلیدواژه‌ها

نقش مداخل

بافته‌های قشقایی

هنر زندیه

فورژری

هویت عشایری

عنوان مقاله English

Madakhel Pattern in the Zand Dynasty Artworks as Forgeries of Qashqai Textiles

نویسنده English

Samaneh Kakavand

Associate Professor, Department of Carpet, Faculty of Applied Arts, Iran University of Art, Tehran, Iran,.

چکیده English

Introduction: The practicality of the monuments has made them more appealing to ruling authorities than other tangible cultural heritage. The Zand governors left behind numerous historical monuments in Shiraz, Iran, which are essential for comprehending the theoretical foundations of this dynasty. The artwork patterns from any era have more than merely decorative value; they also convey connotations. Madakhel is an ornamental pattern found in various Zand handcrafted items. The frequent use of the pattern in many Zand artworks is a notable and relatively uncommon feature. Very few artworks from the 12th century A.H. lack Madakhel as a motif. Madakhel motifs in the margins of Qashqai carpets function as a hypotext for the Zand period artworks. A comparison of any artwork with its predecessors and successors reveals its distinct qualities. Form, content, and theme in Zand dynasty artworks demonstrate a strong influence of nomadic aesthetics. Examining the hypertextual relationships between Qashqai textiles and Zand artworks comprising Madakhel patterns fosters not only the recognition of the first text as a hypotext and the second as a hypertext but also the comprehension of the intellectual foundations of the Zand dynasty and the metatextual significance of the pattern. The primary aim of this study is to examine the essence of the Madakhel pattern and how it evolved in relation to Qashqai textile designs. The other significant aspect of the study is that researching Madakhel allows it to be recognized as part of the visual culture during the Zand dynasty. Numerous works from the second half of the 12th century contain Madakhel patterns, which are regarded as one of the visual identifiers of the Zand dynasty. Identifying recurring aesthetic features in the Zand period are unique markers that are beneficial and valuable in molding the art of this period.
Purposes & Questions: This research aims to examine the formation of the Madakhel motif and to analyze the reasons why Zand-period artworks, as hypertexts, frequently adopt Qashqai textile patterns. The Madakhel design appears extensively in Qashqai textiles. Drawing on the concept of cultural intertextuality, the study advances the hypothesis that Qashqai textiles function as hypotexts for Zand artworks. Accordingly, the main research question examines how imitative arts, specifically the reproduction of the Madakhel motif in both Zand-period artworks and Qashqai textiles, can be evaluated, and which cultural and symbolic meanings the Madakhel conveys beyond its formal and structural characteristics. Furthermore, the study explores how the analysis of Qashqai textiles contributes to the interpretation of Madakhel motif within the cultural context of the Zand period. Beyond serving as an ornamental element used to embellish margins, Madakhel is understood as a cultural signifier whose form embodies essential conceptual meanings of the Zand era. Finally, the research asks which shared characteristics between Zand artworks and Qashqai textiles allow the former to be identified as the recipient of the Madakhel motif and the latter as its primary source.
Methods: This article is classified as qualitative research. It examines why Madakhel is depicted in media such as Qashqai textiles and Zand artworks. To obtain the desired results, research data were gathered from library sources. After observing museum artifacts both online and in person, the selected images were examined and categorized. The presence of the Madakhel in artworks serves as a criterion for searching for images on Qashqai textiles and Zand cultural heritages. The data were analyzed using a descriptive-analytical approach based on Gérard Genette’s hypertextuality theory. Forgery was selected as one of Genette’s six categories of hypertextuality. According to observations, Madakhel in Zand dynasty artworks is based on the same principles as Qashqai textiles. From a practical standpoint, this research ignored Madakhel art as entertainment, instead focusing on the imitative influence of Qashqai art on Zand dynasty artworks. Samples were selected using a purposeful method and based on accessible cases.
Findings & Results: The tendency of Zand artists to repeatedly employ Madakhel was examined by analyzing nomadic similarities between Qashqai and Zand cultures. Given this perspective, comparing Zand artworks with their predecessors and successors revealed that the Madakhel pattern was frequently employed in art crafts created during the second half of the 12th century AH. Seven components were found regarding the frequency of the stated pattern. All the analysis results revealintertextuality relationships between the hypotext of Qashqai textiles and the hypertext of Zand period artworks. Madakhel is more than a repeated pattern: it adheres to the nomadic aesthetics of the Zand era and embodies the tribes’ collective consciousness. It also serves as a symbol of transverse time and time flow and is interpreted as an amulet to protect humans from voodooing. Furthermore, this pattern represents the need for order and consistency in nomadic civilization; it recalls the longing for immortality; it exemplifies the Zand dynasty’s cultural adoption from the Qashqai clans; and, finally, it demonstrates purity and cohesiveness.

کلیدواژه‌ها English

Pattern of Madakhel

Qashqai textiles

Art of the Zand dynasty

Forgery

Nomadic identity

ابراهیمی علویجه، م.، و شعبانی، ب. (1394). قالی در ایلات عشایر ایران. اصفهان: بامداد امید. https://lib.kashanu.ac.ir/Inventory/4/96733.htm

احسانی، م. (1382). جلدها و قلمدان‌های ایرانی و نگارگری (ج. ۲: هنرمندان ایرانی در سه قرن اخیر). امیرکبیر. https://library.aui.ac.ir/inventory/100/7468.htm

احمدی پیام، ر.، افضل طوسی، ع.، و موسوی‌لر، الف. (1401). سبک‌شناسی حاشیۀ قالی ایران قرن دهم ه.ق. بر اساس مراکز قالیبافی. باغ نظر،9(109)، ۴۷-۵۶. https://doi.org/10.22034/bagh.2022.286812.4890

اسکارچیا، ج. (۱۳۷۶). هنر صفوی، زند، قاجار (ی. آژند، مترجم). مولیٰ. https://elmnet.ir/doc/31075925-24229

افروغ، م.، جوانی، الف.، چیت‌سازیان، الف.، و قشقایی‌فر، ف. (1395). عوامل مؤثر بر آفرینش نقوش انتزاعی و تجریدی در دستبافته‌های قشقایی. باغ نظر، 13(45)، ۷۷-۹۰. https://www.bagh-sj.com/article_43405.html

الیاده، م. (1398). اسطورۀ بازگشت جاودانه (ب. سرکاراتی، مترجم). طهوری. https://elmnet.ir/doc/32021846-31801 (نسخه اصلی منتشرشده در ۱۹۵۴).

اوکویرک، الف. ج.، استینسن، ویگ، بون و کیتون. (1390). مبانی هنر: نظریه و عمل (م. یگانهدوست، مترجم). سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز پژوهش و توسعه علوم انسانی. (نسخه اصلی منتشرشده در ۱۹۹۸). https://samt.ac.ir/fa/book/2085

بلوکباشی، ع. (1398). مردم‌شناسی اقوام و ایلات ایران. محمود افشار؛ نشر سخن. https://ketab.ir/Book/D9B52A0F-32CF-4C30-92B2-F417B088357A

بوکور، م. د. (1387). رمزهای زنده جان (ج. ستاری، مترجم). نشر مرکز. https://ketab.ir/Book/D4100A6F-8612-42D5-9C63-D2B564E64727

بهمن‌بیگی، م. (1368). بخارای من ایل من. همارا. https://www.iranketab.ir/book/32593-bokhara-ye-man-il-e-man

بهمن‌بیگی، م. (1381). عرف و عادت در عشایر فارس. نوید شیراز. https://ketab.ir/Book/79750935-4716-4CBC-AADE-9D5C9EE8BB94

پرو، ژ. (1396). داریوش، شاه بزرگ (خ. بهاری، مترجم). نشر فرزان روز. https://www.iranketab.ir/book/86325-the-palace-of-darius-at-susa

تقوی بلسی، م.، و روشناس، م. (1390). مبانی کاربردی هنرهای تجسمی. جهاد دانشگاهی واحد تهران. https://ketab.ir/Book/4F395C2B-39E2-4BE7-BD15-179719DF0DE7

جمال‌زاده، م. (1399). گنج شایگان. نشر علم. https://elmpub.com/product/detail/2831

حاشیۀ مداخل بر قالی باغی عصر صفوی [قطعه قالی]. (حدود قرن ۱۰–۱۱ هـ.ق). تهران: موزۀ فرش ایران.

حافظ، ش. م. (1379). دیوان ح‍اف‍ظ شیرازی: از ن‍س‍خ‍ه‌ ت‍ص‍ح‍ی‍ح‌ ش‍ده‌ م‍ح‍م‍د ق‍زوی‍ن‍ی‌ و ق‍اس‍م‌ غ‍ن‍ی‌ (م. قزوینی و ق. غنی، مصحح؛ غ. محبی نژاد، خطاط). شقایق. https://fa.wikinoor.ir/wiki/Hafez1379

حسینی فسایی، م. ح. (1388). فارسنامۀ ناصری (ج. ۲). امیرکبیر. https://ketab.ir/book/df740218-9ba7-43ad-8349-9bd23debeace

حصوری، ع. (1396). سفرنامۀ حاجی مهندس (سفرنامه فرش). نشر چشمه. https://wikinoor.ir/wiki/Farsh1396

حکیم، الف.، و نامور مطلق، ب. (1397). خوانش بیش متنی نقاشی ژکوند اثر رنه مگریت بر اساس گونه شناسی ژرار ژنت. نامه هنرهای تجسمی و کاربردی، ۱۱(۲۲)، ۵-۲۱. https://doi.org/10.30480/vaa.2019.700

داعی‌الاسلام، م. (1364). فرهنگ نظام (ج. ۳ و ۵). دانش. https://fa.wikinoor.ir/wiki/Daeii3

دیولافوآ، ژان (1385). ایران، کلده و شوش: ب‍ا ۳۳۶ ک‍ل‍ی‍ش‍ه‌ روی‌ چ‍وب‌ از روی‌ ع‍ک‍س‍ه‍ای‌ م‍ول‍ف‌ و دو ن‍ق‍ش‍ه‌ پ‍اری‍س‌ ۱۸۸۷ (ع. فروه‌وشی، مترجم، ویرایش ۲). دانشگاه تهران. https://ketab.ir/book/3e1ded4f-0ee2-4cce-91b9-9e7787eeee4a

رجبی، پ. (1389). کریم‌خان زند و زمان او. آمه. https://ketab.ir/Book/9DE29EB5-AAB7-462F-A276-3B11207EB385

رحمانی، الف. (1396). مفرش‌بافی در ایل قشقایی (با تأکید بر ساختار بافت). گلجام. ۱۳(۳۲)، صص. ۱۳۵-۱۴۳. https://goljaam.icsa.ir/article-1-229-fa.html

رستم‌الحکما، م. (1388). رستم التواریخ (م. مهرآبادی، مصحح). دنیای کتاب. https://noorlib.ir/book/info/10064

رمضان ماهی، س. (1402). خوانشی نو از تابلوی شمس اثر استاد نصرالله افجه‌ای با رویکرد ژرار ژنت. رهپویه هنرهای تجسمی، 6(1)، 41-29. https://doi.org/10.22034/ra.2022.553270.1210

رید، ه. (1381). معنی هنر (ن. دریابندری، مترجم). انتشارات علمی فرهنگی. https://www.iranketab.ir/book/60775-the-meaning-of-art

سوری، آ. (1397). شناسایی ارزش‌های بصری و گرافیکی نقوش دست‌بافته‌های ایل قشقایی فارس. هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی، 23(2)، ۵۵-۶۸. https://doi.org/10.22059/jfava.2018.229237.665628

شایگان، د. (1388). بت‌های ذهنی و خاطرۀ ازلی. امیرکبیر. https://ajansbook.ir/Shaygan1388

شعاعی، م. (1400). دانش بومی تقویم و گاه‌شماری کردی. دانش‌های بومی ایران، 8(16)، 1-35. https://doi.org/10.22054/qjik.2023.70171.1335

شعبانی، ر. (1386). تاریخ تحولات سیاسی- اجتماعی ایران در دوره‌های افشاریه و زندیه. سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم انسانی و اسلامی (سمت). https://samt.ac.ir/fa/book/1587

صادقی فسائی، م. (1371). با تارو پود عشق (گبه‌ها و قالی‌های عشایری فارس). نگار. https://ketab.ir/book/ecc575c0-f0e0-4518-9da4-a13d8e3b898d

فرصت شیرازی، م. ن. (1377). آثار عجم (ج. 2؛ م. رستگار فسایی، مصحح). امیرکبیر. https://noorlib.ir/book/view/10074

قاضیانی، ف. (1376). بختیاری‌ها، بافته‌ها و نقوش. سازمان میراث فرهنگی کشور. https://fipak.areeo.ac.ir/site/catalogue/18495723

قرایی‌مقدم، الف. (1388). انسان‌شناسی فرهنگی (مردم‌شناسی فرهنگی). ابجد. https://ajansbook.ir/Abjad88

قنبری، ت. (1395). نقش فرهنگ و هنر ایلاتی در شکل‌گیری آثار دورۀ زندیه [رساله دکتری منتشرنشده].دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/924c2df962556b5d0d06e82f5753290b

قنبری، ت.، سلطان‌زاده، ح.، و نصیرسلامی، م. (1397). تطبیق نشانه‌شناسانه الگوی معماری ارگ کریم‌خان با درون‌مایه‌های فرهنگ ایلاتی زندیه. معماری و شهرسازی ایران،9(۱)، ۱۹۳- ۲۰۹. https://doi.org/10.30475/isau.2018.68588

کنگرانی، م.، نامور مطلق، ب.، خبری، م.، و شریف‌زاده، م. (1398). برگرفتگی‌های نقاشی معاصر ایران از یک نگاره بهزاد (گریز یوسف از زلیخا). رهپویه هنرهای تجسمی، 2(1)، 27-35. https://rahpooye.soore.ac.ir/article_241845.html?lang=fa

مستوفی غفاری، الف. (۱۱۶۰ ه. ش./۱۱۹۶ ه. ق.). معزالدین محمد غفاری حاکم کاشان، قم و نطنز در دوران زند با قلیان [نگاره آبرنگ روی کاغذ، ۲۰X۱۴ سانتیمتر]. تهران: کتابخانه و موزه ملک. شماره اموال: ۱۳۹۳.۰۲.۰۰۰۵۳. http://malekmuseum.org/artifact/1393.02.00053

نامور مطلق، ب. (1391). گونه‌شناسی بیش‌متنی. پژوهش‌های ادبی، 9(38)، ۱۳۹- ۱۵۲. https://lire.modares.ac.ir/article_23375.html

نصیری طیبی، م. (1389). ایل قشقایی در دوران زندیه. در م. رنجبر، و ع. صفی پور (تدوین‌کنندگان)، مجموعه مقالات کنگره بزرگ زندیه (صص. ۶۹۱-۷۰۰). شیراز: بنیاد فارس‌شناسی. https://classicbooks.ir/product/1386

نیبور، ک. (1390). سفرنامۀ کارستن نیبور (پ. رجبی، مترجم). انتشارات ایران‌شناسی. https://www.iran-shenasi.com/Carsten

هال، الف.، و بارنارد، ن. (۱۳۷۹). گلیم‌های ایرانی (الف. ک. افسر، مترجم؛ م. بهارناز، عکاس عکس‌های متن انگلیسی). یساولی. https://ketabeaks.ir/shop/book/photography

هدایتی، ه. (1396). تاریخ زندیه (ایران در زمان کریم‌خان 1193-1165). دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ. https://fanuus.org/library/1396

یساولی، ج. (۱۳۷۴). قالی‌ها و قالیچه‌های ایران. یساولی. https://fipak.areeo.ac.ir/site/catalogue/18454374

Afrough, M., Javani, A., Chitsazian, A. H., & Qashghaifar, F. (2017). The nature of abstract motifs in Ghashghaie hand-woven objects. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 13(45), 77-90. https://www.bagh-sj.com/article_43405.html [In Persian].

Ahmadi payam,R., Afzaltousi, E., & Mousavilar, A. (2022). A stylistic analysis of the bordersof Iranian rugs in the 16thad century based on rug weaving centers. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 19(109), 47-56. https://doi.org/10.22034/bagh.2022.286812.4890 [In Persian].

Antique Qashqai Kilim (ca. 1890). Antique Qashqai Kilim [Flatwoven wool Qashqai kilim, wool on wool]. Azerbaijan Rugs. Code: QSKM03M. https://www.azerbaijanrugs.com/antique-rugs/antique-qashqai-kilim-QSKM03M.htm

Antique Qashqai Kilim Rug. (ca. 1900). Antique Qashqai Kilim Rug [Flatwoven wool Qashqai kilim, Soutwest Persia, Size 5’1" × 8’5" inch]. New York: Metropolitan Carpet. Item number: 53624. https://metropolitancarpet.com/rug-information/53624/antique-qashqai-kilim-rug-53624

Antique South West Persian Qashqai Kilim, With Superb Design & Colour (ca. 1900). Antique South West Persian Qashqai Kilim, With Superb Design & Colour [Wool flatwoven kilim, Antique South West Persian tribal Qashqai Kilim with superb design on a soft orange/ yellow ground, Size: 8ft 10in. x 4ft 11in.]. Cotswold Oriental Rugs. Antique ID Number: SA460759. https://www.sellingantiques.co.uk/460759/antique-south-west-persian-qashqai-kilim-with-superb-design-colour-circa-1900

Bahmanbeigi, M. (1989). My Bukhara, My Tribe. Hamara. https://ketab.ir/Book/D9B52A0F-32CF-4C30-92B2-F417B088357A [In Persian].

Bahmanbeigi, M. (2002). Custom and Tradition among the Fars Nomads. Navid Shiraz. https://ketab.ir/Book/79750935-4716-4CBC-AADE-9D5C9EE8BB94 [In Persian].

Beaucorps, M. D. (2008). Living Symbols (J. Setari, Trans.). Nashr-e Markaz. https://ketab.ir/Book/D4100A6F-8612-42D5-9C63-D2B564E64727 [In Persian].

Bolukbashi, A. (2019). Anthropology of Iranian Ethnic Groups and Tribes. Mahmud Afshar Foundation; Sokhan. https://ketab.ir/Book/D9B52A0F-32CF-4C30-92B2-F417B088357A [In Persian].

Border Motif on a Safavid Garden Carpet. (ca. 16th–17th century CE). Border Motif on a Safavid Garden Carpet [Carpet fragment]. Tehran: Carpet Museum of Iran. [In Persian].

Caroun Art and Cultural Centre. (n.d.). Qashqai Kilim: Iran. Caroun.com. https://www.caroun.com/Kilim/CountriesKilim/IranKilim/IranKilim-Qashqai.htm

Cupbearer with a Cat, Iran, Zand Period. (ca. 1751–1794). Cupbearer with a Cat, Iran, Zand Period [Oil-on-canvas painting]. Shangri La Museum of Islamic Art, Culture & Design, Honolulu, Hawaiʻi (34.8). https://stories.shangrilahawaii.org/artwork-spotlight-zand-painting

Da‘i al-Islam, M. (1985). Farhang-e Nezam (Vols. 3 & 5). Danesh. https://fa.wikinoor.ir/wiki/Daeii3 [In Persian].

Diba, L. S., & Ekhtiar, M. (Eds.) (1998). Royal Persian Paintings: The Qajar Epoch, 1785- 1925. Brooklyn Museum of Art; I. B. Tauris Publishers. https://archive.org/details/royalpersianpain0000unse/mode/2up

Dieulafoy, J. (2006). Iran, Chaldea, and Susa (With 336 Wood Engravings Made from the Author’s Photographs and Two Maps; Paris, 1887) (A. Foruhar, Trans.; 2nd ed.). University of Tehran Press. https://ketab.ir/book/3e1ded4f-0ee2-4cce-91b9-9e7787eeee4a [In Persian].

Ebrahimi Alavijeh, M., & Shabani, B. (2015). Carpet in the Tribes of Iranian Nomads. Bamdad Omid. [In Persian].

Ehsani, M. T. (2003). Iranian Bookbing and Pencases: A Commentary on the History of Bookbinding and Pencases in Iran (Vol. 2: Iranian Artists in the Last Three Centuries). Amirkabir. [In Persian].

Eliade, M. (2019). The Myth of the Eternal Return, or, Cosmas and History (B. Sarkarati, Trans.). Tahoori. https://elmnet.ir/doc/32021846-31801 (Original work published 1954). [In Persian].

Frieze of Archers. (n.d.). Santa Rosa Junior College, Art Department. https://art.santarosa.edu/frieze-archers

Furṣat Shīrāzī, M. N. (1999). Āthār‑i ʿAjam (Vol. 2; M. Rastgār‑i Fasāʾī, Ed.). Amirkabir Publishing. https://noorlib.ir/book/view/10074 [In Persian].

Genette, G. (1997). Palimpsests: Literature in the Second Degree (C. Newman & C. Doubinsky, Trans; G. Prince, Forword writer), University of Nebraska Press. https://www.google.com/books/edition/Palimpsests/KbYzNp94C9oC?hl=en&gbpv=1&printsec=frontcover

Ghanbari, T. (2016). The Role of Tribal Culture and Art in the Formation of Zand Period Works [Unpublished doctoral dissertation]. Islamic Azad University, South Tehran Branch. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/924c2df962556b5d0d06e82f5753290b [In Persian].

Ghanbari, T., Soltanzadeh, H., & Nasirsalami, M. (2018). Semiotic matching of architectural pattern of Karim Khan Citadel with the Themes underlying Zandiyeh Tribal culture. Journal of Iranian Architecture & Urbanism, 9(1), 193-209. https://doi.org/10.30475/isau.2018.68588 [In Persian].

Gharaei-Moghadam, A. (2009). Anthropology: Cultural Anthropology. Abjad. https://ajansbook.ir/Abjad88 [In Persian].

Ghaziani, F. (1997). The Bakhtiari, Woven Textiles and Motifs. Iranian Cultural Heritage Organization. https://fipak.areeo.ac.ir/site/catalogue/18495723 [In Persian].

Hafez, S. M. (2000). Divan of Hafez of Shiraz: From the Critical Edition of Mohammad Qazvini and Ghasem Ghani (M. Qazvini & Gh. Ghani, Eds.; G. Mohabbi Nejad, Callig.). Shaghayegh. [In Persian].

Hakim, A., & Namvar Motlagh, B. (2019). Transtextuality reading on Joconde painting by Rene Magritte based on the Gerard Genette`s typology. Journal of Visual and Applied Arts, 11(22), 5-21. https://doi.org/10.30480/vaa.2019.700 [In Persian].

Hedayati, H. (2017). The Zand History: Iran in the Time of Karim Khan (1165–1193 AH). University of Tehran, Institute of Publishing and Printing. https://fanuus.org/library/1396 [In Persian].

Hosseini Fasa’i, M. H. (2009). Farsnameh-ye Nasseri (Vol. 2). Amirkabir. https://ketab.ir/book/df740218-9ba7-43ad-8349-9bd23debeace [In Persian].

Hossuri, A. (2017). The Travelogue of Haji Mohandes (The Carpet Journey). Cheshmeh. https://wikinoor.ir/wiki/Farsh1396 [In Persian].

Hull, A., & Barnard, N. (2000). Iranian Kilims (A. K. Afsar, Trans.; Photos by M. Baharnaz). Yassavoli. https://ketabeaks.ir/shop/book/photography [In Persian].

Jamalzadeh, M. (2020). The Precious Treasure. Nashr-e Elm. https://elmpub.com/product/detail/2831[In Persian].

Kangarani, M., Namvar Motlagh, B., Khabari, M., & Sharif Zadeh, M. R. (2019). Iran’s contemporary painting of derivations from one of Behzad’s miniatures (Yusuf of Escape from Zulaikha). Rahpooye Honar-Ha-Ye Tajassomi, 2(1), 27-35. doi: 10.22034/ra.2019.241845 [In Persian].

Mostowfi Ghaffari, A. (ca. 1782 CE). Mo‘ez al-Din Mohammad Ghaffari, Governor of Kashan, Qom & Natanz in Zand Period with a Hookah [Watercolor painting on paper, 20x14 cm]. Iran, Tehran: Malek National Library and Museum. Accession number: 1393.02.00053. http://malekmuseum.org/artifact/1393.02.00053 [In Persian].

Namvar Motlagh, B. (2013). Hypotextual genrologie. Literary Research, 9(38), 139–152. https://lire.modares.ac.ir/article_23375.html [In Persian].

Nassiri Tayebi, M. (2010). The Qashqai tribe during the Zand era. In M. Ranjbar & A. Safipour (Eds.), Proceedings of the Great Zand Dynasty Congress (pp. 691–700). Foundation for Fars Studies. https://classicbooks.ir/product/1386 [In Persian].

Niebuhr, C. (2011). Safarname-ye Carsten Niebuhr (P. Rajabi, Trans.). Iranology Foundation Publications. https://www.iran-shenasi.com/Carsten [In Persian].

Noubahar, A. (n.d.). Mahmoudi Historical House– Lar [Photograph]. Wikimedia Commons. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/62/Mahmoudi_historical_house_-_Lar_10.jpg

Okrik, O. G., Stinson, Wig, Boon, & Kaiton. (2011). Art Fundamentals: Theory and Practice (M. Yeganehdoost, Trans.). The Organization for Researhing and Composing, University Textbooks in the Islamic Sciences and the Humanities (SAMT). https://samt.ac.ir/fa/book/2085 (Original work published 1998) [In Persian].

Perrot, J. (2017). The Palace of Darius at Susa: The Great Royal Residence of Achaemenid Persia (Kh. Behari, Trans.). Farzan-e Ruz. https://www.iranketab.ir/book/86325-the-palace-of-darius-at-susa [In Persian].

Prokudin-Gorskii, S. M. (n.d.). Tomb of Timur East Side [Photograph]. Wikimedia Commons. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tomb-of-Timur-east-side-Prokudin-Gorskii.jpeg

Rahmani, A. (2018). Mafrash weaving among the Qashqai Tribe (Emphasizing the weaving structure). Goljaamm, 13(32), pp. 135-144. https://goljaam.icsa.ir/article-1-229-fa.html [In Persian].

Rajabi, P. (2010). Karim Khan Zand and His Time. Âmeh. https://ketab.ir/Book/9DE29EB5-AAB7-462F-A276-3B11207EB385 [In Persian].

Ramezanmahi,S. (2023). A new reading of shams painting by Nasrullah Afjehayi with the approach of Gerard Genet. Rahpooye Honar-Ha-Ye Tajassomi, 6(1), 29-41. https://doi.org/10.22034/ra.2022.553270.1210 [In Persian].

Read, H. E. (2002). The Meaning of Art (N. Dariabandari, Trans.). Entesharat Elmi va Farhangi. https://www.iranketab.ir/book/60775-the-meaning-of-art [In Persian].

Rostam al-Hokama, M. (2009). Rostam al-Tawarikh (M. Mehrabadi, Ed.). Donyā-ye Ketāb. https://noorlib.ir/book/info/10064 [In Persian].

Sadeqi‑i Fasāʾī, M. (1992). Woven with the Warp and Weft of Love (Gabbeh and Nomadic Carpets of Fars). Negar Publishing. https://ketab.ir/book/ecc575c0-f0e0-4518-9da4-a13d8e3b898d [In Persian].

Scarcia, G. (1997). Safavid, Zand, and Qajar Art (Y. Āzhand, Trans.). Molā. https://elmnet.ir/doc/31075925-24229 [In Persian].

Shabani, R. (2007). A Short History of Iran in the Afsharidand Zandid Periods. The Organization for Researching and Composing University Textbooks in the Islamic Sciences and the Humanities (SAMT). https://samt.ac.ir/fa/book/1587 [In Persian].

Shayegan, D. (2009). Mental Idols and Primordial Memory. Amir Kabir. [In Persian].

Shoaei, M. (2022). Indigenous knowledge of the Kurdish calendar and chronology. Indigenous Knowledge of Iran, 8(16), 1-35. https://doi.org/10.22054/qjik.2023.70171.1335 [In Persian].

Souri, A. (2018). The study of visual and graphical values of the motifs of the hand woven of Qashqayi Tribe, Fars. Journal of Fine Arts: Visual Arts, 23(2), 55-68. https://doi.org/10.22059/jfava.2018.229237.665628 [In Persian].

Taghavi Balsi, M., & Roshannas, M. (2011). Applied Foundations of Visual Arts. Jahad-e Daneshgahi, Tehran Unit. https://ketab.ir/Book/4F395C2B-39E2-4BE7-BD15-179719DF0DE7 [In Persian].

Ten Folios from the Copy of Firdawsi’s Shahnamah Made for Shah Tahmasp. (1520s–1540s CE). Ten Folios from the Copy of Firdawsi’s Shahnamah Made for Shah Tahmasp (Houghton Shahnamah) [Manuscript folios; Tabriz, Iran; materials: ink, gold and opaque watercolour on paper, margins heavily sprinkled with gold; size 47 x 32cm]. Khalili Collections. Accession number: MSS 1030. https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-ten-folios-from-copy-of-firdawsis-shahnamah-made-for-shah-tahmasp-mss1030

Yassavoli, J. (1995). Perrian Rugs and Carpets. Yassavoli. https://fipak.areeo.ac.ir/site/catalogue/18454374 [In Persian].