دانشگاه شاهدفصلنامه نگره2676-724492920140321A Comparative Study of the Usage of Religious Texts in Shiite Art of Mazandaran (Concentrating on Cases from Central Area)بررسی تطبیقی کاربرد متون مذهبی در هنر شیعی مازندران (با تمرکز بر آثار شهرستان ساری)519133FAعلیاصغرکلانتردانشجوی دکتری مطالعات تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکدۀ هنر دانشگاه شاهد، شهر تهران،0000-0002-4484-6812حبیباللهآیتاللهیعضو هیئتعلمی و دانشیار دانشکدۀ هنر دانشگاه شاهد، شهر تهران، استان تهران.Journal Article20130613This paper is a statistical and comparative study on quantity of reference to religious texts by wood carvers to decorate the cenotaphs of the descendants of imams (imamzadehs) in Sari. The problem and purpose of this study have been to study the quantity of reference to religious themes and texts by local artists in decorating the wooden cenotaphs and to determine the priority of each subject. <br />To determine the Statistical population, 297 buildings in 2,157 square kilometers has been studied, among which, eight undamaged boxes with significant artistic qualities have been selected. Data is gathered through field research, using photography and note taking. This study has led to several conclusions. The results show that the "Quranic verses" and "Salavat Kabir" have been the most recurring in inscriptions. Among the available themes, artists have insisted on choosing texts related to two themes of "Principles of Religion" and "Shiism’s Legitimacy". The results also indicate the direct and positive influence of religious state support on religious art of Tabarestan. Imamzadeh Yahia tomb tower is a notable example of such support.مقالۀ حاضر نگاهی تطبیقی و آماری به میزان مراجعۀ هنرمندان منبتکار به متون مذهبی برای تزیین صندوق مدفن امامزادگان ساری دارد. مسئله و هدف پژوهش بررسی میزان ارجاعات هنرمندان بومی به مضامین و متون مذهبی در تزیین صندوقچههای چوبی مقابر با تعیین اولویت هریک بوده است. برای گزینش جامعۀ آماری این مقاله 297 بنا در مساحت 2157 کیلومتر مربع مورد بررسی قرار گرفته و از بین آنها هشت مورد که دارای صندوقهای سالم و واجد آثار شاخص هنری بودهاند انتخاب شدهاند. روش گردآوری اطلاعات میدانی بوده و از عکاسی و فیشبرداری استفاده شده است. دادههای این تحقیق نشان میدهند آیات قرآن و صلوات کبیر متونی هستند که بیشترین کاربرد را در کتیبهها دارند. در میان مضامین مورد استفاده، تأکید هنرمندان بر گزینش متونی با دو موضوع اصول دین و حقانیت تشیع بوده است. همچنین حمایت مذهبی حکومتی توانسته است تأثیر مثبت و مستقیم بر هنر مذهبی تبرستان داشته باشد. برج آرامگاهی امامزاده یحیی نمونهای مشخص از این حمایت است.https://negareh.shahed.ac.ir/article_133_034445ff55dd3c5591e99cb9727f5865.pdfدانشگاه شاهدفصلنامه نگره2676-724492920140321A Comparative Study of Common Bases of literature in Verse and Traditional Arts in Khosrow and Shirin Poems and Ali Qapu Palaceبررسی تطبیقی بنیان مشترک ادبیات منظوم و هنرهای سنتی در اشعار خسرو و شیرین و کاخ عالیقاپو1931134FAمهساچنانهکارشناس ارشد صنایع دستی(گرایش طرح و تولید) دانشکدۀ هنر دانشگاه الزهرا. شهر تهران. استان تهران.اشرفالساداتموسویلردانشیار گروه پژوهش هنر دانشگاه الزهرا. شهر تهران. استان تهران.Journal Article20130923A translation of the romantic sensation of Nizami Ganjavi’s<sup><sup>[1]</sup></sup> Khosrow and Shirin poem can be found in the interior designs of the music hall in Ali Qapu palace. This leads to the principal question as whether traditional arts can be regarded as each others’ interpretations. The main purpose of this paper is to illuminate the extent of accordance in common bases of literature in verse and traditional arts. <br />It is assumed that both works are each other’s interpretations, specifically in their resemblance in depicting unity. <br />This research using descriptive- analytical method, studies the ornamental elements and symbolic implications of the palace compared to the versified elements of Khosrow and Shirin poem. the results indicate that there is a meaningful relation between the form and architectural ornamentations of the music hall with Nizami’s romantic verses of the part “Shirin comes out of the tent”, both versifying and portraying the notion of unity and expressing the true union, a truth that begins with love and pursuit and self-denial, and lasts till union with the desired one. <br /><br clear="all" /> <br /> <br /> ترجمان احساس عاشقانه شعر خسرو و شیرین نظامی را میتوان بار دیگر در تزیینات داخلی تالار موسیقی کاخ عالیقاپو مشاهده کرد .بر این اساس سئوال اصلی چنین مطرح میشود که آیا هنرهای سنتی را میتوان ترجمۀ یکدیگر قلمداد کرد؟ هدف اصلی مقاله حاضر نمایان ساختن میزان انطباق بنیان مشترک ادبیات منظوم و هنرهای سنتی بر یکدیگر است. فرض بر این است که هردو اثر ترجمان یکدیگرند به ویژه مشابهت آنها در نمایش وحدت. این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی عناصر تزیینی و مفاهیم نمادین کاخ را با عناصر منظوم شعر خسرو و شیرین بررسی نموده و یافتههای تحقیق نشان میدهد؛ رابطۀ معناداری بین فرم و تزیینات معماری تالار موسیقی با ابیات عاشقانه قطعۀ؛ (برون آمدن شیرین از خَرگاه) نظامی وجود دارد که هر دو صحنه مفهو م وحدت را به نظم و تصویر کشانده اندو بیانگر وصالی حقیقی هستند. حقیقتی که از طریق عشق و طلب و تهی شدن از خود آغاز و تا رسیدن به وصال مقصود ادامه دارد.https://negareh.shahed.ac.ir/article_134_02b65cd85212aaf78169ef33164edde8.pdfدانشگاه شاهدفصلنامه نگره2676-724492920140321The Study and Analysis of Shiite Symbolic Aspects of Decorations in Jami Mosque of Yazdتحلیل جنبههای نمادین شیعی در تزیینات مسجد جامع یزد3342135FAسیدهاشمحسینیاستادیار باستانشناسی و هنر دوران اسلامی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، شهر اردبیل، استان اردبیل.حسینفراشی ابرقوییدانشجوی کارشناسیارشد باستانشناسی دانشگاه محقق اردبیلی، شهر اردبیل، استان اردبیلJournal Article20130926Jami Mosque of Yazd is one of the great and important mosques of Azari style in Iran. We can imply to the features of this building such as high facade, long minarets, beautiful tiling, dome & etc. The utilization of designs in plaster cast, beautiful designs and tiling are very important and interpretable. The combination of geometric designs with arabesque designs in the mosque’s tiling decorations is somehow that in the first glance, we can't distinguish between them easily. The goal of this article is the study of designs which their symbolic aspects contain Shiite thinking. The research method is descriptive- analytical and published material is used. According to the research findings, available symbolic designs in Jami Mosque of Yazd include various types of brandeburgs, stars, altars & etc. These designs are very important because in spite of the establishment of a Sunni central government during the Ilkhanid and Timuried periods, Shiite thoughts have been used in building of this mosque. مسجد جامع یزد یکی از مساجد عظیم و مهم سبک آذری در ایران است. از خصوصیات این بنا میتوان به سردر رفیع، منارههای بلند، کاشیکاری زیبا، گنبد مسجد و... اشاره کرد. بهکارگیری نقوش در قالب گچبری، کاشیکاری و طرحهای زیبا حائز اهمیت و درخور تفسیر است. تلفیق نقوش هندسی با نقوش اسلیمی در تزیینات کاشیکاری مسجد به نحوی است که در نگاه اول نمیتوان بهراحتی بین آنها تمایزی قائل شد. هدف از این مقاله، مطالعه نقوشی است که جنبه نمادین آنها به نحوی در بردارنده تفکرات مذهب شیعه میباشد. روش تحقیق توصیفیـتحلیلی است و از طریق مطالعۀ کتابخانهای انجام شده است. بنابر یافتههای تحقیق نقوش نمادین موجود در مسجد جامع یزد شامل انواع مختلف شمسه، ستاره، محرابی و... است. این نقوش بدین لحاظ حائز اهمیت است که علیرغم استقرار حکومت مرکزی سنیمذهب طی ادوار ایلخانی و تیموری نمایانگر تفکرات شیعی است.https://negareh.shahed.ac.ir/article_135_fa016f8a3dfb1e20c61de6e9096ed96a.pdfدانشگاه شاهدفصلنامه نگره2676-724492920140321A Comparative Study of Ornaments in Naein and Varamin Jami Mosquesبررسی تطبیقی آرایهها در مساجد جامع ورامین و نایین4561136FAشیداخوانساریدانشجوی دکتری معماری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، استان تهران، شهر تهران.محمدنقیزادهاستادیار دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، استان تهران، شهر تهران.Journal Article20130715Traditional arts like tilework, the art of stucco and brickwork have acquired a high position in Iranian architecture, especially in mosques. Following the advent of Islam in Iran, their forms, contents, techniques and places have undergone material changes. To find out the course of these changes, Naein Jami mosque, one of the earliest Iranian mosques, adorned with magnificent stucco reliefs, and Varamin Jami mosque, a relic of the Ilkhanid period, one of the mosques in which an exquisite colored brickwork first appeared, were chosen to speculate the effects of social- religious context on ornaments and their reformations (in a 400-year period from 4<sup>th</sup> – 8<sup>th</sup> century Hijry Qamari) through a comparative study of ornaments and their reformations. In this research using interpretive -historical method, data is gathered through published material and field research, and following the analysis endeavors to conclude the qualities of changes in techniques (stucco to brickwork and colored tilework), the formal-conceptual content (natural vegetative motifs to complex geometric shapes and arabesques), the content of scripts (from Quranic versus to sacred names of imams, hadith and prayers) and the place of ornaments (expanding from interior part adjacent to mihrab to exterior spaces). The influence of political stability on body of the mosque and its transformation into a state building, the influence of moguls on the architecture of the mosques (reproduction of forms and ornaments of moguls’ tents in domes) and the advent and support of the Shiite thinking in calligraphic ornaments to underline the common religion by the contemporary government are also to be mentioned.هنرهای سنتی نظیر گچبری، کاشیکاری و آجرکاری در معماری ایرانی خصوصاً در مساجد جایگاه ویژهای دارند. از سویی از زمان پیدایش اسلام در ایران شاهد دگرگونی گسترده در شکل، محتوا، شیوه و محل اجرای آنها میتوان بود. به جهت یافتن روند این تحولات، مسجد جامع نایین ـ بهعنوان نمونهای از مساجد نخستین دورۀ اسلامی ـ با آرایههای باشکوه گچبری و مسجد جامع ورامین ـ از یادگارهای برجامانده پس از حملۀ مغولان ـ از اولین بناهایی که کاربرد رنگ در آجرکاریهای نفیس آن اتفاق افتاد، گزینش شدند تا با مقایسۀ تطبیقی آرایهها و تغییرات آن گمانهزنی در مورد نقش بستر اجتماعیـمذهبی در ظهور این دگرگونیها (در بازۀ زمانی چهارصدساله بین قرن چهارم تا هشتم) بررسی شود. این پژوهش به روش تاریخیـتحلیلی با بررسی اسناد کتابخانهای و مطالعات میدانی به گردآوری دادهها پرداخته و پس از تحلیل و جمع بندی، به نتیجهگیری در مورد چگونگی تغییرات در شیوۀ اجرا (گچبری به آجر و کاشیکاری رنگی)، محتوای شکلیـ معنایی (نقوش طبیعی گیاهی به اشکال هندسی پیچیده و اسلیمی)، مضمون کتیبهها (از آیات قرآن به اسامی مقدس امامان و احادیث و ادعیه) و محل کاربرد آرایهها (گسترش از فضای داخلی مجاور محراب به فضاهای بیرونی) اقدام کرده است. همچنین تأثیرگذاری ثبات سیاسی بر کالبد مساجد و تبدیل آن به بنایی حکومتی، نقش مغولان بر معماری مساجد (نظیر الگوبرداری فرم و آرایههای گنبد از چادرهای مغولان) و ظهور و تقویت تفکرات شیعی در آرایههای خوشنویسی جهت تأکید حکومت وقت بر مذهب رایج از اهم یافتههای قابل ذکر است. https://negareh.shahed.ac.ir/article_136_745af413bd2364e67add41c117d59eb4.pdfدانشگاه شاهدفصلنامه نگره2676-724492920140321Dating Manuscript of Divan of Saadi based on Examinations of its Illumination Techniques (with an Emphasis on Manuscript of a Divan of Hafiz)تاریخیابی نسخۀ خطی دیوان سعدی با استناد به بررسیهای شیوۀ تذهیب آن (با تأکید بر نسخۀ خطی دیوان حافظ)6373137FAشهرزادفاطمی مغارهدانشجوی کارشناسی ارشد صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، شهر اصفهان، استان اصفهان.قبادکیانمهرعضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان، گروه صنایع دستی، شهر اصفهان، استان اصفهان.شهریارپیروزرامدانشجوی دکتری صنایع دستی و مدرس دانشگاه هنر اصفهان، شهر اصفهان، استان اصفهان.Journal Article20130614There is a manuscript by Saadi (the great poet of 13<sup>th</sup> century, Iran) in the collection of Saarem-o-dolleh (in Ibn Miskawayh library of Isfahan) which is known for its magnificent illumination. This book has a colophon but the year of its inscription is still unknown. This missed part has led us to seek a way of dating it, a different way based on technical data of the work. In this regard, we had to find a book with specified date and similar illumination techniques. <br />A Hafiz manuscript (the great poet of 14<sup>th</sup> century) from the very same collection, dated 1283 Hijri Qamari (Qajar period) with the mentioned qualities made this study possible. After further examinations we found that this similarity is scientific and based on clear reasons. Based on our hypothesis we can say that both manuscripts definitely belong to the Qajar period. With regard to the numerous technical similarities including delineation, they may even be attributed to one artist, or a master and his pupil. This paper uses descriptive- analytical method and the data is collected through field research.در میان نسخ خطی مجموعۀ «صارمالدوله»، موجود در کتابخانۀ ابنمسکویه شهر اصفهان، دیوانی از سعدی شیرازی با تذهیب عالی وجود دارد. بررسیها حاکی از آن است که شناسنامۀ این اثر دارای تاریخ اجرا نیست. مقالۀ حاضر با تکیه بر اطلاعات فنی اثر میکوشد تاریخ این اثر را مشخص کند. مقایسۀ این نسخه با نسخهای از دیوان حافظ متعلق به سال 1283ق موجود در همان گنجینه به یافتن این پاسخ کمک میکند. پس از بررسیهای دقیقتر روشن شد که شباهتهای اولیه میان تذهیب این دو اثر دارای مبنای علمی است و بنابراین هر دو به یک دورۀ تاریخی تعلق دارند. به دلیل شباهتهای فنی بسیار، ازجمله نوع قلمگیری، حتی میتوان هر دو اثر را حاصل کار یک نفر و یا استاد و شاگرد دانست. تدوین این مقاله با روش توصیفیـتحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوۀ میدانی انجام گرفته است.https://negareh.shahed.ac.ir/article_137_95d92013a8104c90a589c7fecb0e5f8b.pdfدانشگاه شاهدفصلنامه نگره2676-724492920140321A Comparative Study of Safavid Pottery in Kerman and Mashhad And the Influence of Chinese art on themبررسی تطبیقی سفالهای کرمان و مشهد در دوره صفوی و میزان تأثیر آنها از هنر چینی7586138FAعباساکبریاستادیار و عضو هیئتعلمی دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان،علی صادقیطاهریدانشجوی کارشناسی ارشد هنر اسلامی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشانJournal Article20131028Safavid pottery, like the other arts in this period has experienced considerable growth and dynamism. <br />In this period masterpieces of pottery, from lusterware and “blue and white" to the Celadon and Kubachi and Gombroon have been produced in numerous centers of pottery. <br />Many ceramics from Kerman and Mashhad have survived from this period. <br />This research uses the descriptive- analytical method and published material. Knowing the fact that Kerman and Mashhad weren't famous centers of pottery in the history of Persian pottery and the heights of the past (Seljuk and Ilkhanid) periods; in this research we try to answer the following questions: <br />What are the main features of Safavid pottery with regard to form, color, glaze and their application in these centers and to what extent was it influenced by Chinese pottery? <br />Two cities of Kerman and Mashhad have a considerable share in Safavid pottery during the rise of the Safavid arts (from the late sixteenth century to the early eighteenth century A.D.). <br />The Chinese influences on Mashhad pottery are more evident in its design and qualities of construction. In Kerman's ceramics we see more variety in form, function, color and glaze. <br />With regards to the considerable multiplicity of remaining ceramic works from these two cities, they can represent the Safavid pottery.هنر سفالگری دورۀ صفوی همچون دیگر هنرهای این دوره شاهد بالندگی و پویایی بسیاری بوده است. در مراکز متعددی در این دوره سفالهای ممتازی از زرینفام وکوباچی و«سفید وآبی» گرفته تا سلادون و گمبرون پدید آمده است. در این میان از دو شهرکرمان و مشهد سرامیکهای بسیاری به جا مانده است. <br />این پژوهش که با روشی توصیفیـتحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و مکتوب انجام شده است با آگاهی به اینکه کرمان و مشهد در پیشینۀ سفالگری ایران و اوج درخشش دورههای گذشته (سلجوقی و ایلخانی) نامهای بزرگی نبودهاند در پی پاسخ به این پرسش است که مهمترین ویژگیهای سفال دورۀ صفوی از نظر فرم، رنگ، لعاب و کاربرد آن در این مراکز چیست و میزان تأثیرپذیری آن از سفالگری چینی تا چه اندازه است؟ <br />دو شهر کرمان و مشهد در دورۀ اوج هنرهای صفوی سهم بزرگی در سفالگری دورۀ صفوی دارند. سفالینههای مشهد این تأثیرات چینی را در نقوش و کیفیت ساخت بیشتر بازتاب میدهند و در سفالهای کرمان شاهد تنوع بیشتری در فرم، نقش، رنگ و لعاب سفالهای تولید شده هستیم. این دو شهر با توجه به تنوع زیاد آثار سفال و سرامیک برجای مانده از آنها میتوانند نمایندۀ سفالگری دورۀ صفوی باشند.https://negareh.shahed.ac.ir/article_138_24139be8a681a481b5fa54f0577ff309.pdf